Om de wereld en onszelf gezond te houden, moet onze vleesconsumptie drastisch omlaag en ons verbruik van fruit en groente drastisch omhoog. Dat is kortweg de boodschap van onderzoeksorganisatie EAT-Lancet, dat onderzocht hoe we door middel van ons dieet klimaatverandering kunnen afremmen.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
De resultaten van het omvangrijke rapport liegen er niet om. Te veel mensen eten wereldwijd te veel voedsel of consumeren voedsel van slechte kwaliteit. Ongezonde eetpatronen vormen bovendien een groter risico voor de wereldwijde volksgezondheid dan het gebruik van alcohol en drugs en de gevolgen van onveilige seks samen opgeteld.
Zouden we wereldwijd volgens de richtlijnen van het onderzoek consumeren, dan zou dat 11 miljoen doden – dat is 27 procent – op jaarbasis kunnen voorkomen, rekenden de onderzoekers door. En willen we de klimaatdoelen van Parijs in 2050 halen, dan moet de wereld radicaal anders voedsel gaan produceren én gaan eten. Zo’n 30 procent van de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen komt namelijk voort uit de productie en het transport van voedsel.
EAT-Lancet haalde wetenschappers uit 35 landen uit verschillende disciplines bij elkaar om na te denken over het voedselvraagstuk. Hoe moeten we de wereldpopulatie in de toekomst voeden, zonder het klimaat verder te ontregelen?
De bevindingen borduren voort op het omvangrijke EAT-Lancet-onderzoek uit 2019. Ditmaal keken de onderzoekers specifiek naar wat dat in grammen en corresponderende kilocalorieën voor een individu betekent. De wetenschappers komen voor het zogenoemde ‘Planetary Health Diet’ uit op zo’n 200 gram granen en rijst, 500 gram groenten en fruit en 125 gram noten en peulen per dag.
Qua suiker en (onverzadigde) vetten zou een mens per dag maximaal zo’n 80 gram moeten eten, wat neerkomt op zo’n 600 kilocalorieën. Vlees bungelt onderaan de lijst: 40 gram per dag zou het maximum moeten zijn, zo’n 100 kilocalorieën.
Nederland heeft wat dat betreft een forse inhaalslag te maken. Volgens het Voedingscentrum eten Nederlanders zo’n 480 gram rood vlees per week, waar EAT-Lancet zo’n 100 gram adviseert. ‘Voor Nederlanders betekent dit dat we veel minder zuivel en vlees moeten eten en veel meer groenten, fruit, granen, noten en peulvruchten’, zegt hoogleraar voeding en gezondheid Jaap Seidell van de Vrije Universiteit Amsterdam.
Het is ook van belang dat consumenten de juiste producten kiezen om vlees te vervangen, zegt Seidell. ‘Dus niet alleen maar witte rijst, maar veel linzen en een variatie aan groenten’.
Het EAT-Lancet-onderzoek, legt hij uit, is uniek omdat het de impact van voeding voor zowel het individu als de wereld onder de loep neemt. Centraal staat de vraag hoe we sociaal ‘eerlijker’ kunnen eten. Dat is nodig omdat de eetgewoonten van 30 procent van de wereldbevolking momenteel verantwoordelijk zijn voor 70 procent van de milieu-impact van voedsel.
Voedsel, zo betoogt hoogleraar Milieusysteemanalyse Hannah van Zanten (Universiteit Wageningen), komt op meer neer dan een individuele keuze voor een kroket of een boterham met hummus bij de lunch. Het voedselsysteem is inherent verbonden aan het klimaat en de wereldwijde sociale ongelijkheid.
Volgen we het Planetary Health Diet, dan kunnen in 2050 zo’n 9,6 miljard mensen voedzaam en duurzaam eten, de gehele wereldbevolking dus. Daarnaast zou de jaarlijkse broeikasuitstoot met de helft omlaag gaan.
Louter voordelen voor mens en planeet dus, maar dat betekent volgens Van Zanten, die meeschreef aan het rapport, niet dat verandering eenvoudig is. Een omschakeling van het systeem kost geld doordat er ingezet moet worden op meer landbouw, maar ook het betaalbaar maken van gezond voedsel.
‘Daar zit een duidelijke spanning tussen’, erkent hoogleraar Van Zanten. Maar, zo voegt ze toe, niets doen zal uiteindelijk per saldo meer kosten. Zorgkosten zullen stijgen, net als de kosten die komen kijken bij klimaatverandering. ‘Willen we het voor onze kleinkinderen economisch haalbaar houden, dan is het belangrijk dat we nu meer gaan betalen.’ Hoe langer we wachten hoe meer spanningen er wereldwijd zullen ontstaan, vervolgt ze. ‘Een transitie naar een duurzaam voedselsysteem is belangrijk voor de wereldwijde stabiliteit.’
In 2019 klonk de kritiek op het rapport dat een groenten- en notenrijk dieet voor veel mensen financieel niet haalbaar is. Voor Nederlanders nuanceert Seidell dat: ‘Peulvruchten en groenten kunnen vlees prima vervangen en zijn betaalbaar.’
De hoogleraar wijst naar een advies van de Gezondheidsraad over eiwittransitie. De instantie adviseert een dieet van 60 procent plantaardige eiwitten en 40 procent dierlijke eiwitten en bestempelt dat als haalbaar voor Nederland.
Om het Planetary Health Diet aan de man te krijgen, is het wel noodzakelijk dat er gericht voedselbeleid door overheden wordt gemaakt, schrijven de onderzoekers. Van Zanten: ‘We zitten vast in een systeem en dat maakt het zo moeilijk om te veranderen. Maar ons onderzoek laat zien dat we binnen de grenzen van de planeet alle mensen goed kunnen voeden’.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant