Luxemburg krijgt vandaag een nieuwe staatshoofd: groothertog Guillaume van Luxemburg. Wat gaat hij anders doen dan zijn vader en diens echtgenote, die verschillende keren in opspraak kwamen?
is buitenlandredacteur van de Volkskrant.
‘Het moment is goed gekozen. Ik ben 42 jaar. Ik heb een solide ervaring als erfgroothertog en ik voel me goed voorbereid. Met 42 jaar ben je ook nog jong en heb je veel nieuwe ideeën om uit te voeren. Dus dit is ideaal voor mij.’
Dat zei Guillaume van Luxemburg tijdens een radio-interview, toen hij vorig jaar omstreeks deze tijd aantrad als luitenant-vertegenwoordiger van het kleinste land in de Europese Unie. Vanaf dat moment nam hij al de taken van zijn vader Henri van Luxemburg over. Maar vandaag is pas is de echte overdracht: dan wordt Guillaume ingezworen als groothertog van Luxemburg.
Over zijn ideeën lichtte hij tijdens hetzelfde interview een tipje van de sluier op. ‘Goed, in een monarchie is een nieuwe generatie geen revolutie’, zei hij erbij. Hij wil zich de komende jaren inzetten om jongeren te ondersteunen en innovatie naar Luxemburg te halen.
Guillaume wekte tijdens dat gesprek de indruk dat hij er zin in had. Weliswaar wipte hij nerveus met zijn voet terwijl hij zich als troonopvolger aan het Luxemburgse volk presenteerde, maar zijn gezicht stond verwachtingsvol.
Dat is wel eens anders geweest. Zijn moeder, Maria Teresa van Luxemburg, vertelde vorige week aan de Belgische krant Het Laatste Nieuws hoe haar zoon had geworsteld met zijn lotsbestemming. ‘Mijn man en ik hebben hem de tijd en de vrijheid gegeven om na te denken en bij ons terug te komen zodra hij klaar was om het lot dat hem te beurt viel te aanvaarden, of niet’, zei de groothertogin. ‘Ik denk dat hij een van de weinige erfgenamen is die vrij zijn toekomst heeft mogen kiezen.’
Toch stond de gehele jeugd van Guillaume in het teken van de taak die hem te wachten stond. Hij kende een zeer internationale school- en studiecarrière. De basisschool doorliep hij in Luxemburg, net als het lycée, maar daarna ging hij naar prestigieuze kostscholen in Zwitserland.
Na de middelbare school volgde hij een officiersopleiding in Engeland: als groothertog zal hij ook de opperbevelhebber van het leger zijn. Hij studeerde politieke wetenschappen en literatuur in Frankrijk. Behalve Luxemburgs spreekt Guillaume vloeiend Duits, Frans en Engels. En Spaans, met dank aan zijn uit Cuba afkomstige moeder.
In zijn werkende leven zijn economische missies naar het buitenland belangrijk. Daarmee begon Guillaume al op zijn 19de, toen zijn vader groothertog werd en hijzelf erfgroothertog. Voor het kleine Luxemburg zijn zulke reizen van wezenlijk belang.
De deelnemers aan deze internationale missies herinneren zich de jonge Guillaume als ‘beleefd’ en ‘gereserveerd’, zo vertelden ze aan de Luxemburgse krant Wort. Hij stelde wel ‘altijd slimme vragen’. De krant meldt dat Guillaume er inmiddels ruim zeventig commerciële reizen op heeft zitten. De verlegenheid uit het begin lijkt hij te hebben afgeschud. Volgens Wort is Guillaume ‘een ideale mix van zijn ouders: hardwerkend en gedisciplineerd zoals zijn vader, en vrolijk en sociaal zoals zijn moeder’.
Die economische missies wil Guillaume voortzetten na zijn inhuldiging als groothertog. Dat is zijn ‘prioriteit’, zei hij tijdens het eerder genoemde radio-interview. Op politiek vlak heeft hij weinig bevoegdheden. Dat heeft te maken met een euthanasiewet die zijn vader in 2008 weigerde te tekenen. Er ontstond toen een nationale crisis.
Naar verluidt was groothertog Henri tot zijn weigering aangezet door echtgenote María Teresa, die geldt als diepgelovig en temperamentvol. Het parlement had de wet in meerderheid aangenomen; nu dreigde er een blokkade. De oplossing kwam door in alle haast de Luxemburgse grondwet te wijzigen. Het artikel waarin staat dat de groothertog wetten moet goedkeuren, werd geschrapt. Zo bleef voor de groothertog slechts een representatieve rol over.
Ook op andere terreinen kreeg de familie in de loop der tijd minder zeggenschap. In 2019 bleek uit onderzoek van Jeannot Waringo, een voormalige hoge ambtenaar bij het Luxemburgse ministerie van Financiën, dat er tal van misstanden waren in de bedrijfsvoering aan het hof.
Het rapport-Waringo maakte melding van ondoorzichtigheid in de uitgaven en grote tekortkomingen in het personeelsbeleid, met een razendsnel verloop onder werknemers als gevolg. Vooral groothertogin María Teresa zou zich, ongeoorloofd, met van alles en nog wat hebben bemoeid.
De toenmalige premier Xavier Bettel eiste een duidelijke verantwoording van de financiën en verscherpte het toezicht door de regering. Wort merkte op dat ‘dit vanzelfsprekend zou moeten zijn, met uitgaven aan het koninklijk huis van bijna 20 miljoen euro per jaar en een groothertogelijk salaris dat hoger is dan dat van de Amerikaanse president’.
Ondanks dit vorstelijke salaris lijkt Guillaume zijn best te doen niet te ver boven het Luxemburgse volk uit te stijgen. Er doet een anekdote de ronde over zijn activiteiten bij de scouting. Guillaume is sinds zijn kindertijd lid en werd zelfs benoemd tot nationale opperscout na het overlijden van zijn opa, groothertog Jean.
‘In tegenstelling tot Jean ziet hij graag af van het protocol tijdens bezoeken aan de kampen, voor zover mogelijk’, noteerde Wort. ‘Hij mengt zich onder de jongeren, praat, drinkt en eet met hen. Tijdens de coronapandemie deed hij mee aan de boodschappendienst die de scouts opzetten voor oude en kwetsbare burgers. Die waren stomverbaasd toen ze de erfgroothertog in eigen persoon aan de deur zagen komen.’
3x GUILLAUME VAN LUXEMBURG
- De toekomstige groothertog heeft tal van hobby’s: zo speelt hij gitaar en doet hij aan tennis en watersport.
- Hij laat een nieuw woonhuis bouwen in het park bij kasteel Berg. Het moet een ‘nieuw, eigen en modern thuis’ worden, waar de prinsen Charles (5) en François (2) in een ‘intieme gezinsomgeving’ kunnen opgroeien.
- Guillaume is van plan ’s ochtends ‘een kleine omweg’ naar zijn werkpaleis te maken, zodat hij de kinderen zelf naar school kan brengen.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant