Het is ‘bijna kansloos’ dat Nederlandse boeren volgend jaar opnieuw een uitzondering krijgen op de Europese regels voor het uitrijden van mest. Dat melden drie Tweede Kamerleden na gesprekken met de Europese Commissie. Slecht nieuws voor demissionair minister Wiersma (Landbouw, BBB), die hoopte op clementie in Brussel.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Jarenlang mochten Nederlandse boeren veel meer mest op hun land uitrijden dan hun collega’s in andere landen, maar dat voordeel loopt per volgend jaar af. Voor de landbouwsector is dat een groot probleem, omdat het mestoverschot daardoor nog groter wordt. Daarom hoopte minister Wiersma op een verlenging van de uitzonderingspositie (derogatie) in Europa.
De Tweede Kamer twijfelde er al langer aan of Wiersma de flexibiliteit zou krijgen waar zij naarstig naar op zoek is. Na een eerder bezoek van Kamerleden aan Brussel, waarin soortgelijke conclusies werden getrokken als nu, zei Wiersma deze zomer alsnog te blijven hameren op een nieuwe derogatie.
Een drietal parlementariërs – Harm Holman (NSC), Eline Vedder (CDA) en Wim Meulenkamp (VVD) – is in opdracht van de Kamer opnieuw naar Brussel gegaan om zelf te kijken wat er op de valreep nog mogelijk is. Hun bevindingen zijn niet mals. De Europese Commissie heeft volgens hen oog voor de ‘unieke situatie’ waar Nederland in zit, schrijven zij in een verslag aan de Kamer. Tegelijkertijd zal de regering eerst zelf met ‘een stevig pakket’ moeten komen om het mestoverschot aan te pakken.
Tot die tijd lijkt het ‘zeer onwaarschijnlijk’ dat er opnieuw een derogatie aan Nederland zal worden verleend. Op dit moment ontbreekt de onderbouwing daar nog voor. En als er al een nieuwe uitzondering zou komen, zou het minstens anderhalf jaar duren voordat die wordt toegekend. De rapporteurs merken daarbij op dat de Europese Commissie sowieso af wil van uitzonderingen zoals de derogatie.
Het grote probleem voor Wiersma is dat opeenvolgende regeringen te weinig hebben gedaan om de waterkwaliteit in Nederland te verbeteren. Nederland lijkt de deadline voor de Europese afspraken voor schoon grond- en oppervlaktewater in 2027 niet te gaan halen. De sterke vervuiling, mede als gevolg van het overtollige meststoffen, was de reden dat Nederland in 2022 niet opnieuw een derogatie kreeg.
Ook hier is het oordeel van de Europese Commissie over het Nederlandse beleid hard: het ontbreekt aan ‘duidelijke, verplichte’ maatregelen, ‘harde toezeggingen’, en de beloftes die wel zijn gemaakt, worden ‘niet of voldoende’ nagekomen, zo constateren de rapporteurs.
Daarbij is Nederland niet geholpen dat een land als Denemarken, voor wie in het verleden ook een uitzonderingspositie gold, naar het oordeel van de Commissie wél heeft weten door te pakken. Met ‘verplichtende maatregelen’ hebben de Denen concrete verbeteringen in de waterkwaliteit weten te realiseren, en daarmee het ‘vertrouwen’ van de Commissie gewonnen.
Zo lijkt Nederland er steeds meer alleen voor te staan. De meeste lidstaten steunen de bestaande mestnormen, blijkt uit een rondvraag van de rapporteurs bij de nationale parlementen van de EU-lidstaten. ‘De positie van Nederland in Brussel is verzwakt door jarenlange vrijblijvendheid en het niet nakomen van toezeggingen’, schrijven de rapporteurs. Nederland zal moeten laten zien dat het ‘bereid is te leveren op doelen rondom waterkwaliteit en duurzaamheid’.
Nederlandse veehouders kregen vorige maand wel goed nieuws, toen een meerderheid van de EU-landen akkoord ging met het gebruik van renure, een dierlijke mest die zo is bewerkt dat het een vergelijkbare werking heeft als kunstmest. In tegenstelling tot dierlijke mest wordt het gebruik van kunstmest niet beperkt.
Dat goede nieuws heeft echter wel een keerzijde: de Europese Commissie ziet de toelating van renure ‘als een vorm van een permanente derogatie voor Nederland’. En extra derogatie voor diermest raakt daardoor nog verder uit beeld.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant