De roep om een boycot van het Israëlische nationale voetbalelftal klinkt almaar luider in het voetbal. Maar zo’n besluit ligt gevoelig, ook omdat de Europese bonden er de Fifa en Donald Trump mee zouden bruuskeren. ‘Als het WK in Qatar was, zou het veel makkelijker zijn.’
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft met name over sport en media.
Lise Klaveness gaf deze week de voorzet. De voorzitter van de Noorse voetbalbond maakte in de podcast Pop og Politikk onomwonden duidelijk waarom Israël volgens haar per direct uit het voetbal moet worden geweerd. ‘Als Rusland eruit ligt, dan ook Israël’, verwees ze naar de al jaren durende sportboycot van dat andere land in oorlog.
De ex-voetbalster geldt als een van de meest vooruitstrevende en uitgesproken bestuurders in het internationale voetbal. Ze maakt deel uit van het bestuur van de Uefa en haar woorden hebben nog meer aan zeggingskracht gewonnen door de prestaties van het Noorse elftal. Dat gaat, met vijf zeges in vijf duels, aan kop in de WK-kwalificatiepoule met onder meer Italië en Israël.
Volgende week zaterdag kunnen de Noren zich in Oslo, tegen Israël, als een van de eerste Europese teams plaatsen voor het WK. Maar als het aan Klaveness ligt, wordt die wedstrijd niet meer gespeeld. Een boycot van Israël is volgens haar het enige juiste dat het voetbal kan doen in reactie op de 65 duizend doden in Gaza: ‘Het gaat hier om het handhaven van de regels.’
Klaveness werkt daarom aan een voorstel om Israël uit het voetbal te kunnen weren. Onduidelijk is welke landen haar steunen en of ze met haar boycot doelt op de nationale elftallen of de Israëlische clubteams, of allemaal.
Durft het voetbal over te gaan tot het uitsluiten van Israël? Die vraagt zingt nadrukkelijk rond in de bestuurlijke kringen van de sport. Vorige week ontmoetten de topfiguren van de 55 Europese voetbalbonden elkaar in het Spaanse Marbella. Vandaag verzamelen wereldvoetbalbond Fifa en de ruim 200 aangesloten bonden zich in Zürich voor een geplande vergadering. Ongetwijfeld zal het daarbij (in de wandelgangen) gaan over Israël, hoewel het onderwerp niet door de Fifa op de agenda is gezet.
Vanwege de situatie in Gaza staat ook het voetbal steeds meer onder druk om tot actie over te gaan. VN-mensenrechtenexperts hebben Fifa en Uefa opgeroepen Israël uit te sluiten, vanwege de ‘voortdurende genocide in de Palestijnse gebieden’. Deze oproep deden ook 47 profsporters, onder wie ex-Ajax-voetballers Hakim Ziyech en Anwar El Ghazi. Ook Amnesty International eist een boycot, nu ‘de Israëlische genocide op Palestijnen in de Gazastrook gewoon doorgaat terwijl de Israëlische ploeg zich opmaakt voor WK-kwalificatiewedstrijden tegen Noorwegen en Italië’.
Inmiddels spreken ook de eerste bestuurders van voetbalbonden zich uit. De voorzitter van de Turkse voetbalfederatie, Ibrahim Haciosmanoğlu, vraagt het voetbal haast te maken met de uitsluiting van Israël. De Britse krant The Times meldde zelfs dat de meeste leden van Uefa’s twintigkoppige bestuur het gehad hebben met Israël, waardoor de sportieve uitsluiting van het land een kwestie van tijd zou zijn – de top van de Uefa zou er nog deze week een besluit over nemen.
Maar wie zijn oor te luisteren legt in het internationale voetbalbestuur, hoort een ander verhaal. Van een boycot van Israël is geen sprake. Zelfs een besluit daarover ligt (nog) niet op tafel, zo zeggen ingewijden tegen de Volkskrant, onder de voorwaarde van anonimiteit. Daarbij wacht ook het voetbal af of Hamas instemt met het door de Amerikaanse president Trump gelanceerde vredesplan.
Verkeerde timing, onmacht, onzekerheid en angst voor de consequenties bemoeilijken het besluit om Israël uit te sluiten. Een groeiend aantal voetbalbonden voelt er wel iets voor, maar vreest ook dat een Europese boycot te weinig uithaalt. De Uefa kan Israël namelijk niet uitsluiten van de WK-kwalificatie; dat is aan de Fifa.
Zelfs als andere landen zich bij een Noorse boycot aansluiten, is de vraag dus of die er gaat komen. De verdeeldheid binnen het Europese voetbal is vooralsnog te groot, vertellen ingewijden. Sommige bonden zijn fel gekant tegen welke sanctie voor Israël ook, andere vinden dat je sport en politiek niet met elkaar moet mixen. Ook vraagt men zich af waarom het voetbal tot actie zou moeten overgaan, als de Europese Unie al niet op één lijn zit over Israël. Een bondsvoorzitter laat weten dat zo’n besluit alleen unaniem mag worden genomen, omdat het zulke zwaarwegende consequenties heeft.
Daarbij leidt de pro-Israëlische houding van de VS, een van de drie gastheren van het WK volgend jaar, tot terughoudendheid in het Europese voetbal. Na de geruchten over een boycot van Israël liet het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken meteen weten dat het ‘elke poging’ om Israël van het WK te weren, zal tegenwerken.
Ook omdat Fifa-voorzitter Gianni Infantino zich graag op zijn goede relaties met Trump laat voorstaan (de Fifa opende zelfs een kantoor in de Trump Tower), lijkt een wereldwijde boycot in elk geval uitgesloten. ‘Als het komende WK in Qatar was, zou het veel makkelijker geweest zijn’, zegt een bondsofficial.
Woensdag liet vicevoorzitter Victor Montagliani weten dat de Fifa zich niet gaat buigen over een uitsluiting van Israël. ‘Israël is lid van de Uefa, zij gaan daarover’, zei de Canadees. Maar de Uefa kan hooguit de Israëlische clubteams in de Europese competities buitenzetten, en het effect daarvan is beperkt. Alleen Maccabi Tel Aviv speelt dit seizoen nog Europees voetbal, in de Europa League.
Zorgen zijn er wel, omdat Israëlische voetbalteams steeds meer weerstand oproepen. Zo erg als in de Ronde van Spanje, waar demonstranten de koers meermaals stillegden uit protest tegen de deelname van wielerploeg Israel-Premier Tech, is het nog niet in het voetbal. Maar waar Israël en Maccabi Tel Aviv ook spelen wordt er fel tegen ze gedemonstreerd.
Zo hing er in het Griekse Thessaloniki een vlag aan een gebouw met ‘genocide’ toen Maccabi er vorige week aantrad tegen PAOK. De Israëlische spelersbus moest door veiligheidstroepen worden geëscorteerd, terwijl een cordon agenten de 120 supporters naar het stadion begeleidde.
Volgens ingewijden wordt het steeds moeilijker om wedstrijden met een Israëlische tegenstander te organiseren. Want spelen tegen Israël gaat gepaard met enorme veiligheidsmaatregelen, of is omwille van de veiligheid überhaupt niet meer mogelijk. Beide gevallen kunnen de organiserende bond veel geld kosten.
Zo werd het duel tussen Jong Oranje en Jong Israël in Venlo vorige maand gespeeld in een stadion zonder publiek. Het Belgische elftal speelde het thuisduel in de Nations League tegen Israël noodgedwongen in een leeg stadion in het Hongaarse Debrecen (Israël speelt zijn thuiswedstrijden in dat land). Nadat Brussel zich uit veiligheidsoverwegingen had teruggetrokken, bleek geen enkele andere Belgische stad de wedstrijd aan te durven.
De Amsterdamse burgemeester Femke Halsema heeft al gezegd dat ze de supporters van Maccabi Tel Aviv niet nog eens zal verwelkomen, nadat het vorig jaar uit de hand liep na de wedstrijd tegen Ajax. De gemeenteraad nam onlangs, onder aanvoering van Denk, een motie aan om (Israëlische) sportclubs, die bijvoorbeeld gevestigd zijn in illegale nederzettingen of ‘direct of indirect bijdragen aan de instandhouding van onwettige bezettingen’, als ongewenst te kunnen verklaren.
Ook Noorwegen worstelt met de wedstrijd tegen Israël. De autoriteiten hebben het team uit veiligheidsoverwegingen opgedragen om pas de dag voor de wedstrijd voet op Noorse bodem te zetten, terwijl een langere acclimatisatie de standaard is bij zulke internationale wedstrijden. Ook worden er vanwege de veiligheid maar drieduizend mensen toegelaten tot het Ullevaalstadion, waar plek is voor 28 duizend toeschouwers.
De opbrengst van het duel wordt gedoneerd aan een mensenrechtenorganisatie die hulp biedt in Gaza. Liever hadden de Noren de wedstrijd helemaal niet gespeeld, maar eigenstandig een ander team boycotten is volgens bondsvoorzitter Klaveness zinloos: ‘Dat zou er alleen toe leiden dat Israël in onze plaats naar het WK gaat.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant