Han Hak-ja (82) verkeerde via de Verenigingskerk, ook bekend als de Moonsekte, lang onder de groten der aarden. Nu zit ze vast op verdenking van omkoping. Het markeert de teloorgang van haar omstreden kerkgenootschap.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Vlaskamp was 18 jaar correspondent in Beijing.
‘Mijn leven is gewijd aan het brengen van vrede in de wereld’, zei Han Hak-ja tegen de rechters die haar vorige week vijf uur verhoorden over ‘systematische interventie’ in de Zuid-Koreaanse politiek door haar Verenigingskerk. Dat kerkgenootschap, wiens miljoenen volgelingen ‘Moonies’ worden genoemd, zou zich schuldig hebben gemaakt aan politieke inmenging.
Hoewel Han als ‘transreligieuze figuur’ zegt niet aan politiek te doen, zou ze de vorige president Yoon Suk-yeol en zijn vrouw Kim Keon-hee hebben laten omkopen. Haar politieke rol zou ook blijken uit ledenlijsten van Yoons partij, waarop maar liefst 110 duizend volgelingen van de Verenigingskerk staan. In Zuid-Korea zijn staat en kerk gescheiden, al komt menig politicus in opspraak wegens de invloed van sjamanen en andere spirituele types.
Zo ook de oerconservatieve Yoon, die moest aftreden wegens de staat van beleg die hij eind vorig jaar uitriep om nog steeds raadselachtige redenen. Yoons vrouw, die presentjes van de Verenigingskerk zou hebben aangepakt, zit net als haar man in detentie. Nu is Han als eerste van een reeks religieuze figuren rond het voormalige presidentiële echtpaar in de gevarenzone beland.
Han heeft de leiding van de Verenigingskerk in 2012 overgenomen na het overlijden van oprichter Sun Myung Moon, tevens haar echtgenoot. Dat zij een directe afstammeling van God zou zijn, werd duidelijk in haar derde levensjaar. Toen voorspelde een plaatselijke prediker in Sinju, haar geboortedorp vlakbij de Chinese grens, dat ze zou trouwen met de op aarde teruggekeerde Jezus.
In de jaren veertig van de vorige eeuw was christelijk gedachtegoed niet zonder gevaar in door communisten beheerste gebieden. Hans moeder werd met haar dochtertje opgesloten in een communistische gevangenis. Na hun vlucht naar het zuiden sloot Hans moeder zich aan bij de Verenigingskerk van Moon. Ook hij kwam uit het noorden, waar hij verschillende communistische werkkampen had overleefd.
Moon, die zichzelf tot de Messias uitriep, zag Korea als het strijdtoneel voor de beslissende krachtmeting tussen God en de duivel. Zijn religieuze overtuiging bestond uit rabiaat anti-communisme, vermengd met boodschappen over vrede en verlossing.
Met de oude voorspelling in haar achterhoofd stelde Hans moeder in 1956 haar destijds 17-jarige dochter voor aan Moon, toen een net gescheiden veertiger. Het huwelijk leverde Han een goddelijke status op als Moeder van Vrede.
Moon en Han baarden opzien met massahuwelijken. Het begon in Zuid-Korea met een zegening van enkele tientallen bruidsparen. De kerk organiseerde op het hoogtepunt, in de jaren negentig, collectieve trouwpartijen waarbij tienduizenden aanhangers tegelijk trouwden, vaak met volslagen vreemden. Dat gaf gelovigen een direct lijntje met God en bracht wereldvrede dichterbij, was de overtuiging.
Door de mythevorming rond Han is er weinig bekend over haar persoonlijke leven. Moon had volgens afvallige critici meer aandacht voor zijn minnares dan zijn echtgenote, die hem veertien kinderen schonk.
Rond het echtpaar, door de volgelingen de Ware Ouders genoemd, groeide een universum van denktanks, clubs voor wereldvrede, een balletgezelschap, opleidingsinstituten en commerciële ondernemingen. Of het nu een chinchilla-fokkerij in Noord-Californië was, onroerend goed, conservatieve mediaorganisaties of ski-, golf en strandresorts: de Verenigingskerk had er belangen in.
Han en Moon reisden de wereld rond om spreekbeurten over het kwaad van het communisme te geven. Ze zagen zichzelf als mannetjesmakers die conservatieve politici in het zadel hielpen. Om te beginnen in eigen land, toen Zuid-Korea nog een militaire dictatuur was, maar het echtpaar was ook welkom bij behoudende politieke elites buiten Azië.
Na het overlijden van Moon bleef Han aantrekkelijk voor prominenten. Op de gastenlijst voor een virtuele Verenigingskerkconferentie in 2020 stonden de Amerikaanse conservatieven Mike Pompeo, Newt Gingrich en Mike Pence, de Cambodjaanse alleenheerser Hun Sen en Ban Ki-Moon, de oud-secretaris van de Verenigde Naties.
In Japan gaven rechtse nationalisten de kerk alle ruimte. De banden tussen Verenigingskerk en Japanse politici kwamen in 2022 aan het licht door de aanslag op premier Shinzo Abe. Zijn grootvader was een dikke vriend van Moon: als kleinzoon prees Abe, zelf geen lid, het genootschap regelmatig. De verdachte van de moord op Abe wilde wraak nemen op de Verenigingskerk, omdat die zijn moeder enorme geldbedragen had afgetroggeld. Wegens deze wanpraktijken is de kerk al al decennia in opspraak.
In maart werd de Verenigingskerk op last van een Japanse rechtbank ontbonden. Met de arrestatie van Han lijkt ook in Zuid-Korea de ondergang van het kerkgenootschap ophanden. Han moet het nu hebben van druk door haar sympathisanten, die een links gemotiveerde religieuze vervolging in haar arrestatie zien. Zo hebben haar machtige Amerikaanse vrienden Gingrich en Pompeo op X de Zuid-Koreaanse regering al op de korrel genomen wegens deze ‘aanval op de godsdienstvrijheid’.
3x Han Hak-ja
- Tijdens een bezoek aan het monument voor de Atlantische slavenhandel in Senegal in 2018 hoorde Han Hak-ja naar eigen zeggen ‘het geschreeuw van ontelbare Afrikanen’.
- Han Hak-ja heeft hartklachten en zit in een rolstoel. Daarom zeggen haar advocaten dat haar detentie onverantwoord is.
- De voormalige Sovjet-leider Michail Gorbatsjov ontving Han Hak-ja in 1990 in het Russische Kremlin.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant