Als een ambtenaar vertrouwelijke documenten lekt, volgt ontslag of vervolging. Als een gewone burger een geheim schendt, wacht hem de strafrechter. Maar als een minister dezelfde fout maakt, lijkt het ineens ‘een politieke afweging’ of men aangifte doet.
In de ministerraad geldt een onwrikbare afspraak: wat daar gezegd wordt, blijft in de raad. Niet uit achterkamerpolitiek, maar om vrij debat mogelijk te maken. Ministers moeten kunnen botsen en schuren, om daarna met één stem naar buiten te treden. Daarom bepaalt het Reglement van orde van de ministerraad dat beraadslagingen geheim zijn.
Die geheimhouding is geen formaliteit. Artikel 272 van het Wetboek van Strafrecht stelt dat wie een ambtsgeheim schendt, een misdrijf begaat. Strafmaat: maximaal één jaar gevangenisstraf of een geldboete van de vierde categorie.
Toch beschrijft oud-minister Marjolein Faber in haar memoires openlijk hoe collega’s haar voorstellen voor asielbeleid ‘afzwakten en wegsneden’. Hoogleraar staatsrecht Wim Voermans vroeg zich direct af: begaat zij hiermee een ambtsmisdrijf? NSC-leider Eddy van Hijum roept premier Dick Schoof op om aangifte te doen. Want als de vertrouwelijkheid in de Trêveszaal niet meer gegarandeerd is, hoe kan een kabinet ooit veilig spreken?
Maar premier Schoof heeft inmiddels al geantwoord dat hij dat niet van plan is.
Over de auteur
Henk van den Berg is docent elektrotechniek.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
We zagen dit eerder. In 2002 schreef minister Eduard Bomhoff in zijn boek Blinde ambitie over gevoelige discussies in de ministerraad. Premier Jan Peter Balkenende vroeg destijds het Openbaar Ministerie een vooronderzoek te doen. Na negen maanden besloot het tweede kabinet-Balkenende uiteindelijk geen aangifte te doen. Daarmee werd een precedent van straffeloosheid geboren. De kuil die toen gegraven werd, dreigt nu opnieuw open te splijten.
En hier knelt de rechtsstaat. Als een ambtenaar vertrouwelijke documenten lekt, volgt ontslag of vervolging. Als een gewone burger een geheim schendt, wacht hem de strafrechter. Maar als een minister dezelfde fout maakt, lijkt het ineens ‘een politieke afweging’ of men aangifte doet.
Is dat gelijkheid? Of is dat een privilege voor de machtigen? Artikel 1 van de Grondwet belooft rechtsgelijkheid. Als politici dat negeren, maken zij die belofte tot een leugen.
Wat vaak vergeten wordt, is dat ministers niet in hun eigen naam handelen, maar met ons belastinggeld. Zij besturen met de middelen die wij als burgers opbrengen. Elke beslissing in de ministerraad gaat uiteindelijk over miljarden die door de samenleving zijn opgebracht.
Wanneer diezelfde ministers de spelregels aan hun laars lappen, is dat niet alleen een aantasting van de wet, maar ook van het vertrouwen dat burgers hebben in de zorgvuldige omgang met hun geld. Voor gewone mensen geldt dat een fout je je salaris of spaargeld kost. Aan ministers lijkt de rekening nooit gepresenteerd te worden.
De vraag is niet of Faber gelijk had in haar inhoudelijke kritiek. De vraag is of zij de wet overtreden heeft. Dat kan alleen een onafhankelijke rechter beoordelen. Politici die dit onderling ‘regelen’, ondermijnen niet alleen de wet maar ook het vertrouwen van burgers. Want wat is een rechtsstaat nog waard, als ministers zich erboven stellen.
Het is eenvoudig: de premier moet alsnog aangifte doen. Niet om af te rekenen met een politieke tegenstander, maar om te bewijzen dat de wet geldt voor iedereen. Want als de machtigen boven de wet staan, dan wordt de burger eronder begraven – én betaalt hij er ook nog voor.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant