Meer dan 250 Nederlandse en Belgische musea, festivals en allerlei podiumgezelschappen werken niet meer samen met Israëlische culturele instellingen. Met de boycot spreken ze zich uit tegen het genocidale geweld van Israël tegen Palestijnen in Gaza en de bezetting van de Westoever.
is kunstverslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft over kunstpolitiek en subsidiebeleid.
Tot de brede waaier van Nederlandse deelnemers behoren TivoliVredenburg in Utrecht, museum Bonnefanten in Maastricht, Theater Oostpool in Arnhem en het Nederlands Theater Festival in Amsterdam. Ook hebben zich meer dan 750 Nederlandse en Belgische theatermakers, musici, schrijvers en andere kunstenaars op persoonlijke titel aangesloten, onder wie huidig Dichter der Nederlanden Babs Gons, kunstenaar Marlene Dumas, schrijver Tom Lanoye en choreograaf Alain Platel.
‘De Nederlandse regering doet ongeveer niets om Israël onder druk te zetten, dus moeten wij als kunstenaars en burgers doen wat we kunnen’, zegt creatief directeur Anne Breure van Theater Utrecht. Het gezelschap hoeft als gevolg van de boycot geen samenwerkingen te verbreken, maar weet dat het zichzelf beperkingen oplegt in zijn internationale ambities.
‘De culturele sector is de sector van de verhalen’, zegt Breure. ‘Met wat wij vertellen, waar wij onze blik op richten, kunnen we mensen aan het denken zetten. Met de culturele boycot zeggen we eigenlijk tegen iedereen: doe wat je kunt doen. Wij kunnen samenwerking met Israëlische instellingen stoppen, jij kunt als je straks naar de supermarkt gaat geen Israëlische dadels meer kopen.’
De boycot sluit in de eerste plaats samenwerking uit met culturele instellingen en hun vertegenwoordigers als ze via subsidie of anderszins een directe band hebben met de Israëlische staat. Ook Israëlische bedrijven en onafhankelijk opererende Israëlische kunstorganisaties worden uitgesloten. Uitgezonderd zijn alleen organisaties ‘die niet medeplichtig zijn aan schendingen van het internationaal recht en zich ondubbelzinnig hebben uitgesproken tegen de genocide, de juridisch illegaal verklaarde bezetting en de apartheid’, staat in de verklaring No Business As Usual.
Het is nadrukkelijk niet de bedoeling om individuele Israëlische kunstenaars, musici, schrijvers of theatermakers ‘om hun afkomst’ te boycotten en samenwerking blijft met hen mogelijk. ‘Dat is voor ons heel belangrijk’, zegt Jeroen Bartelse, die directeur is van het Utrechtse concertpodium TivoliVredenburg en voorzitter van belangenorganisatie Kunsten ’92. ‘Kunstenaars, musici en andere makers spelen vaak een cruciale rol bij maatschappelijke veranderingen en daarin wil je ze niet dwarsbomen.’
Veel culturele instellingen zoeken al bijna twee jaar manieren om zich uit te spreken tegen het verwoestende Israëlische geweld in Gaza, mede daartoe opgeroepen door kunstenaars, publiek en medewerkers. Tal van Nederlandse podia organiseerden solidariteits- en benefietavonden voor Palestijnen of gaven artiesten en kunstenaars ruimte om zich kritisch uit te spreken. Sommigen sloten zich aan bij de Rode Lijn-demonstraties, anderen hingen de Palestijnse vlag aan de gevel.
De culturele boycot is in het grote geopolitieke krachtenspel rond Israël en Palestina ‘een druppel op een gloeiende plaat’, zegt Bartelse van TivoliVredenburg. ‘Maar symbolisch heeft het wel kracht, denken wij. Het gaat door het hart van een land dat zich met Europa verbonden voelt en hopelijk zet het daarom iets in beweging.’
Het initiatief voor de boycot kwam drie weken geleden op gang in de theaterwereld en verspreidde zich daarna snel in de kunstwereld. Hoelang de lijst van deelnemers ook is, veel namen, ook van grote instellingen, ontbreken.
Het wijst niet op verdeeldheid, denkt belangenorganisatie Kunsten ’92. ‘Variëteit is de essentie van de cultuur’, stelt die in een verklaring. ‘Gedreven door artistieke vrijheid en meerstemmigheid wordt vanuit verschillende perspectieven gereflecteerd op de wereld om ons heen. Die vrije ruimte moet er altijd zijn – sterker nog, zij definieert wat de culturele sector is.’
Luister hieronder naar onze podcast Culturele bagage. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant