VS Donald Trump en zijn getrouwen spreken in dreigende taal over de „binnenlandse vijand”. Die verschijnt in allerlei gedaanten, van criminelen tot ‘they’. Op steeds bredere schaal is Trump bezig het leger tegen deze „vijanden” in te schakelen.
President Donald Trump verlaat het podium nadat hij de top van de Amerikaanse strijdkrachten heeft toegesproken. Foto Andrew Harnik/AP
De Amerikaanse president Donald Trump verklaarde dinsdag de oorlog aan zijn Amerikaanse vijanden: the enemy within. Zijn taal was krijgshaftig, maar onhelder en dubbelzinnig. Wie bedoelde hij met die „vijand in ons midden”?
Het is allesbehalve de eerste keer dat Trump in dergelijke termen spreekt. Sinds hij in 2015 het politieke podium betrad heeft hij de pers herhaaldelijk „de vijand van het volk” genoemd. Vorig najaar, in de laatste weken van zijn campagne voor het presidentschap, plakte hij de term „enemy (from) within” op prominente Democratische politici, op „alle radicale linkse gekken die er zijn, de fascisten, de marxisten, de communisten, de mensen die werkelijk het land runnen” of, in het algemeen, op „slechte mensen in de VS”. Deze „vijand” maakt het land kapot „met zijn opengrenzenbeleid en recordinflatie”, zei hij op zijn slotrally in Madison Square Garden.
Trumps containerbegrip van de „binnenlandse vijand” is vanaf het begin „bewust vaag, onbegrensd en kneedbaar”, stelde Allison Prasch, assistent-professor politieke retoriek en cultuur van de Universiteit van Wisconsin-Madison tegen het Poynter Institute. Het dient ertoe „een zaadje te planten” in het hoofd van zijn toehoorders „dat iets of iemand gestraft” moet worden.
Nieuw aan de toespraak van dinsdag was het publiek: de commander in chief sprak circa achthonderd generaals, admiralen en andere hoge officieren toe. „Het is oorlog”, zei Trump tegen zijn militairen. „Oorlog van binnenuit.” En „sommige mensen in deze zaal zullen hier een belangrijke rol in spelen”.
Honderden hoge officieren werden ontboden voor toespraken van minister van Defensie Pete Hegseth en president Trump. Foto Kevin Lamarque/ Reuters
Ook in die toespraak op de mariniersbasis van Quantico, Virginia, bleef Trump de grabbelton van zijn wrok vullen met uiteenlopende bevolkingsgroepen, tegenstanders en critici. Hij gooit ze op een hoop, brengt ze onderling met elkaar in verband en belooft dat hij ze mores zal leren. Welke bewoners van de Verenigde Staten kunnen zich opmaken voor de „oorlog van binnenuit”?
„Nee, meneer de president, inwoners van Chicago zijn niet de enemy within.” De kop boven het hoofdredactioneel commentaar van de Chicago Tribune van dinsdag las als een smeekbede. In zijn toespraak had Trump eerder die dag gezegd dat Chicago „zeer gauw” zal worden bezocht door militairen om schoon schip te maken. Ze kunnen deze en andere „gevaarlijke steden” wat Trump betreft gebruiken als „oefenterrein” voor de „oorlog van binnenuit”.
Trump noemde San Francisco, Chicago, New York, Los Angeles, die, volgens de president niet toevallig „worden geleid door radicaal-linkse Democraten”. In deze aangekondigde stadsoorlog is criminaliteit het voorwendsel. Trump herhaalde in Quantico dat Washington DC de gevaarlijkste stad in de Verenigde Staten was. Klopt niet, maar ze stond wel in de top-tien. Trump dirigeerde er in augustus de National Guard heen.
Leden van de Nationale Garde patrouilleren in Washington D.C. Foto Samuel Corum/Sipa USA
The Washington Post analyseerde half september de arrestaties die tot dan toe waren verricht. Hieruit bleek dat van de 470 processen-verbaal waarbij federale, en dus niet lokale wetshandhavers betrokken waren, er 67 werden uitgevaardigd aan mensen die zich in de publieke ruimte bevonden met een geopende fles alcoholische drank. Nog eens 39 mensen werden geverbaliseerd wegens zwartrijden in het ov, rijden zonder geldig rijbewijs of marihuana-gebruik (tot een bepaald maximum toegestaan in de stad). Van 117 mensen werd vastgesteld dat ze wapens bij zich hadden. De meeste arrestaties werden verricht in wijken waar veel zwarte Washingtonians wonen.
Ruim 40 procent van alle aanhoudingen – 943 mensen – betrof vreemdelingen, van wie de krant niet kon vaststellen of zij verblijfsdocumenten bezaten, omdat hun zaken niet voor de rechter komen. Voor Trump telde het dinsdag op tot „1.700 professionele misdadigers”. De hoofdstad was volgens hem nu zo veilig dat hij er uit eten was gegaan met medewerkers. „In theorie.”
Op 11 oktober 2024, krap vier weken voor verkiezingsdag, reisde Trump af naar Aurora, in Colorado. Het voorstadje van Denver was onder de toenmalige regering-Biden volgens hem een „oorlogsgebied” geworden, nadat er massaal „bendeleden” uit Venezuela waren neergestreken. Volgens de lokale autoriteiten viel dat wel mee en bleef de criminaliteit beperkt tot een beruchte flat, maar Trump stelde: „Al het tuig waarmee we te maken hebben dat ons land haat, is een grotere vijand dan China of Rusland.”
Om elk ‘bendelid’ zonder verblijfspapieren het land uit te zetten, zou hij als president „Operatie Aurora” lanceren. Hiervoor zou hij een beroep doen op de Alien Enemies Act uit 1798, waaronder onderdanen van een vijandig land makkelijker uitgezet kunnen worden. „Onze criminelen zijn baby’s vergeleken met deze mensen. Deze criminelen zijn de meest gewelddadige op aarde.”
Trump hield na zijn aantreden woord. De Venezolaanse criminele bende Tren de Aragua werd op de eerste dag van zijn presidentschap tot buitenlandse terreurorganisatie bestempeld. In maart dit jaar riep hij de archaïsche oorlogswet in, toen zijn regering ruim tweehonderd Venezolanen op het vliegtuig naar El Salvador zette – al moest ze hiervoor een gerechtelijk bevel negeren.
Om zijn belofte van miljoenen „massadeportaties” in te lossen, heeft het Witte Huis vreemdelingenpolitie (ICE) opgedragen dagelijks drieduizend mensen op te pakken. Om dat quotum te halen, werpt ICE het net wijder uit dan voorheen. Niet alleen illegalen met een strafblad moeten detentie en uitzetting vrezen, ook mensen zonder criminele antecedenten worden op hun werkplek, bij de bouwmarkt of in het verkeer opgepakt.
In meerdere door Democraten bestuurde steden en staten leidt dit tot protest. In Los Angeles mondden betogingen begin deze zomer uit in rellen, waarna Trump tegen de zin van de Democratische gouverneur en burgemeester duizenden leden van de Nationale Garde en honderden mariniers naar de stad stuurde. En Trump dreigt regelmatig met inzet van gardisten in Chicago en Portland tegen betogers die ICE- en andere federale agenten zouden tegenwerken.
Stephen Miller, als adjunct-stafchef de belangrijkste bedenker van Trumps harde uitzettingsbeleid, twitterde rond de spanningen in Los Angeles teksten als „We will take back America” en „Insurrection” (Opstand). Dit voedt de suggestie dat Trump anti-ICE-protesten kan aangrijpen voor een volgende stap: inroepen van de Insurrection Act. Op basis van die wet kan een president in het geval van binnenlandse rebellie het leger op eigen grondgebied inzetten. Het decreet waarmee Trump vorige maand ‘antifa’, de decentrale antifascistische protestbeweging, als „binnenlandse terreurgroep” aanmerkte, zou hier ook inpassen.
Een gardist ruimt een afgebroken tak op in het Lafayettepark tegenover het Witte Huis in Washington DC. Foto Joey Sussman/ZUMA Press Wire
Op de eerste dag van zijn presidentschap tekende president Trump een decreet waarin hij pontificaal verklaarde dat er twee geslachten bestaan: mannelijk en vrouwelijk, en dat die onveranderbaar zijn. Het resultaat is bijvoorbeeld dat transgender vrouwen die een misdrijf begaan hun straf niet in een vrouwengevangenis mogen uitzitten, maar naar een mannengevangenis moeten.
In zijn strijd tegen de „genderideologie” van „radicaal links” plaatst Trump vooral – maar niet alleen – trans personen buiten de orde. Voor transgenders mogen zorgkosten niet langer worden vergoed. De ‘toolkit’ voor transgenders die de regering-Biden op de site van het Witte Huis had gezet, is verwijderd. Verwijzingen naar homoseksualiteit zijn van de websites van het ministerie van Defensie gehaald – wat er onder meer toe leidde dat de geschiedenis van de atoombom op Hiroshima werd gezuiverd: die was immers afgeworpen uit een vliegtuig dat Enola Gay heette.
Dat klinkt als een restcategorie, maar de regering weet wie ze op het oog heeft: they, ofwel iedereen die in het verleden op de een of andere manier Trump heeft tegengewerkt. In zijn campagne van 2024 noemde hij vaak de Democratische politici die een vooraanstaande rol hadden gespeeld bij de twee afzettingsprocedures in zijn eerste termijn: toenmalig Huis-voorzitter Nancy Pelosi en senator Adam Schiff. Bij FoxNews probeerde een interviewer vorig jaar kandidaat Trump nog tot bedaren te brengen: „Hij [Schiff] is een politieke tegenstander van u. Maar een vijand?” Trump week geen millimeter. „Natuurlijk is hij een vijand.”
Het blijft niet bij het etiket. Als president heeft Trump het doorgaans onafhankelijke ministerie van Justitie opdracht gegeven zijn persoonlijke vijanden strafrechtelijk te vervolgen alsof het vijanden van de staat zijn. Oud-FBI-directeur James Comey, die Trump in diens eerste termijn weerstond, wordt op aandringen van de president vervolgd.
Hij zal niet de enige zijn als het aan Trump ligt. „Na wat ze mij hebben aangedaan is het tijd om achter mensen aan te gaan, of het nou terecht is of niet”, zei hij in een persconferentie met de president van de Filippijnen. Hij noemde oud-president Barack Obama, en later ook oud-CIA-directeur John Brennan en oud-FBI-chef Christopher Wray. De door Trump aangestelde directeur van de gezamenlijke inlichtingendiensten is onmiddellijk aan de slag gegaan met onderzoeken naar de door de president aangewezen vijanden.
Trumps adjunct-stafchef Miller sprak vorige maand in zijn grafrede voor de vermoorde trumpistische jeugdleider Charlie Kirk al in religieuze termen over het tegenkamp. Hij stelde dat „onze vijanden niets te bieden hebben” en dreigde dat „wij de krachten van het kwaad en de duisternis zullen verslaan”,
Dat Trump het leger sommeert om „oorlog” te voeren tegen binnenlandse „vijanden” is ongekend en op het oog strijdig met de wet. De Posse Comitatus Act van 1878 verbiedt het inschakelen van het reguliere leger voor binnenlandse rechtshandhaving – de reservisten van de National Guards vormen een uitzondering. De wet werd ingevoerd om te voorkomen dat de federale overheid het leger zou gebruiken om de voormalige slavenhoudende staten in het Zuiden, die de Burgeroorlog hadden verloren, in het gareel te houden. Bijvoorbeeld door hen te dwingen hun zwarte burgers volgens de wet gelijk te behandelen.
Ironisch is dat die wet nu wordt overtreden om „gevaarlijke steden” met een grote zwarte bevolking aan te wijzen als „oefenterrein” voor de „oorlog tegen de vijand onder ons”.
Memphis is een van die steden. De Democratisch bestuurde stad, waar ruim 60 procent van de inwoners zwart is, kampt volgens de statistieken met de ernstigste misdaadpiek van het land. Vorige maand verordonneerde Trump daarom de komst van een federale politiemacht, bestaande uit agenten van dertien verschillende diensten: van DEA (antinarcoticabrigade), de FBI en ATF (wapenhandelbestrijding) tot ICE.
Vooralsnog gaat het om civiele ondersteuning. Maar dit federale allegaartje zou op den duur hulp kunnen krijgen van de Nationale Garde van Tennessee. Anders dan veel andere Democratisch bestuurde steden, die Trump met ingrijpen dreigt, ligt Memphis namelijk in een staat met een Republikeinse gouverneur. Hij verwelkomt Trumps federale steun.
Deze week ging deze Memphis Safe Task Force formeel aan de slag. Om dit te markeren stuurde het Witte Huis woensdag een zware delegatie naar de stad, met onder meer de ministers Pam Bondi van Justitie en Pete Hegseth van Defensie. De komst van die laatste illustreerde opnieuw dat Trump aan civiele misdaadbestrijding graag een militaire lading toevoegt. „We zijn hier om jullie rugdekking te geven, jullie los te laten en je werk te laten doen, opdat jullie veilig thuiskomen”, sprak Hegseth een groep agenten in Memphis toe.
De scherpste woorden kwamen, opnieuw, van Stephen Miller, binnen de regering de belangrijkste aanjager van Trumps autoritaire impulsen. Hij zweepte de agenten in Memphis op. „Ik zie de wapens en insignes in de zaal. Jullie zijn ontketend. De handboeien die jullie dragen, zitten niet meer bij jullie om. Ze zitten nu om bij de criminelen. Doe wat nodig is om de klus te klaren. We gaan de klus klaren.”
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet
Source: NRC