is columnist voor de Volkskrant.
In Herwijnen
Het plan ligt nog bij de rechter. Een vergunning ontbreekt. Maar staatssecretaris van Defensie Gijs Tuinman trekt zich daar niets meer van aan. Hij heeft haast. Russische drones zijn al in Polen gesignaleerd, geen tijd te verliezen.
Dus begint hij alvast met de bouw van een nieuwe militaire radartoren in Herwijnen. Die laatste ontbrekende vergunning komt vast vanzelf.
En de rechter? In het landsbelang doet die er minder toe. Wat de hoogste bestuursrechter ook besluit, straks staat die radar er gewoon, zegt de woordvoerder van Tuinman aan de telefoon. ‘Ik denk dat de bouw klaar is als de Raad van State uitspraak heeft gedaan.’
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Mannen in oranje jassen maken met een graafmachine de grond bouwrijp. Rondom het terrein strekken weilanden zich uit, Betuwse landweggetjes met bomen, in de verte een enkele bescheiden flat van het kleine Herwijnen. Verder geen hoogbouw. Het zicht op het luchtruim kan bijna niet beter.
Herwijnen is al decennia in trek bij radarbouwers. De witte koepel van de weerradar van het KNMI staat hier, een onschuldig ding, weet iedereen. Jarenlang stonden hier twee radarstations van de luchtverkeersleiding. Op dat verlaten terrein wil Defensie nu een militaire radar plaatsen.
Dinsdag verscheen de graafmachine, dat was ‘psychologie’, zegt Caroline de Baat van de plaatselijke actiegroep tegen de radar. Op hetzelfde moment zaten bezorgde dorpsbewoners in Den Haag bij de Raad van State.
Niet de rechtszaak afwachten omdat ‘de Russen komen’, dat is ‘powerplay’, zegt Henk de Man, fractievoorzitter van Dorpsbelangen, de grootste lokale partij. De radar is een hoofdpijndossier. Defensie kocht de grond al aan in 2006. De Tweede en de Eerste Kamer stelden kritische vragen: is de Betuwe wel zo’n geschikte locatie?
Herwijnen, zeggen ze hier, is ‘ons kent ons’, op een goede manier. Stelt een nieuwkomer zich open op, dan hoort ie er gelijk bij. Herwijnen is kerkelijk, ook op de goede manier. Is je vrouw ziek, dan komen buren een pannetje eten brengen.
Het dorp heeft iets meer gevallen van de dodelijke spierziekte ALS dan gemiddeld, becijferde de GGD eens. Kan best toeval zijn. Maar misschien, denken ze hier, komt het ook door straling van de radars van de luchtverkeersleiding die hier vroeger stonden.
Ook de militaire radar, type Smart-L, geeft straling. Herwijnen ligt binnen een straal van 1,2 kilometer. De fabrikant houdt een slag om de arm qua gezondheidsrisico’s als je zo dichtbij woont. Defensie liet becijferen dat de straling in de praktijk altijd ver onder de toegelaten norm blijft.
Maar het dorp is niet gerust. Elke drie weken vergadert de actiegroep, de bewoners vlooien ambtelijke stukken door, hun dossierkennis is in Den Haag berucht.
Vlak bij de radar in aanbouw, op nog geen 350 meter afstand, woont de eierboer waar het hele dorp winkelt: extra grote eieren, melk van de tap en huisgemaakte flessen advocaat. Verser kan niet. Geen zorgen, stelt Defensie. Uitgebreide berekeningen tonen aan dat ook zijn bedrijf veilig blijft.
Even verderop loopt Eline van Baalen de koeienstal uit, ze wijst over het land naar de graafmachine in de verte. Zo dichtbij komt de radar. ‘Ik ben nuchter genoeg om te weten dat we er niet gelijk ziek van worden, of volgend jaar. Maar als het wel gebeurt, dan ben je te laat. Je moet het risico honderd procent uitsluiten.’
Haar man Leo, boer van de tweede generatie, wijst naar hun zoons tussen de 4 en 8 jaar, die over het erf dartelen. Nu al hebben ze ‘interesse’ in het boerenbedrijf.
Weet je wat steekt? De mogelijke gezondheidsrisico’s voor de kinderen en voor de koeien, die straks rondom de radartoren zullen grazen. Maar ook dat BBB-politicus Tuinman het ‘doordouwt’. Moet je dat als boer eens proberen, met stikstof enzo. ‘Wij kunnen zelf nog geen stap buiten de lijntjes zetten.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant