De regering moet wantoestanden rond arbeidsmigratie steviger aanpakken, adviseert de Sociaal-Economische Raad. Het advies van de SER komt boven op een stapel andere rapporten over de uitwassen van arbeidsmigratie, maar zal in Den Haag met interesse worden ontvangen.
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft over pensioenen en sociale zekerheid.
De SER, waarin werkgevers en werknemers zijn verenigd, wil onder meer dat arbeidsmigranten die voor het eerst naar Nederland komen ten minste twee maanden recht krijgen op een voltijdsloon. Nu gebeurt het dat migranten naar Nederland worden gehaald en dat er bij aankomst helemaal niets voor hen is geregeld, waardoor zij soms aan hun lot worden overgelaten.
Daarnaast denkt de SER dat de verhoging van de boetes op arbeidswetten die het huidig kabinet doorvoerde waarschijnlijk niet genoeg is. Om het afschrikwekkend effect te vergroten, kunnen boetes beter worden gekoppeld aan de bedrijfsomzet.
In het verlengde daarvan moet de handhaving op overtredingen flink worden aangescherpt. Ook moet de Arbeidsinspectie werkzaamheden bij een bedrijf makkelijker kunnen stilleggen, een instrument dat nu zelden wordt gebruikt.
In een ‘gedragscode’ voor goed werkgeverschap moeten daarnaast ‘expliciete normen en waarden’ worden vastgesteld over hoe ‘laagbetaalde arbeidsmigranten’ moeten worden behandeld. De SER ziet hierin een manier om migranten snel meer bescherming te bieden zonder dat er een lang wetgevingstraject voor nodig is, al is de gedragscode daar geen vervanging van. Om te voorkomen dat enkel ‘goede bedrijven’ de code ondertekenen, moet die worden verankerd in cao’s.
Tegelijk moet de afhankelijkheid van goedkope arbeid wel minder. Om dat voor elkaar te krijgen, wil de SER dat er meer wordt geïnvesteerd in ‘arbeidsbesparende technologie’. De overheid kan daarbij over de brug komen met subsidies en belastingvoordelen.
Met het SER-advies wordt de stapel met adviezen over de uitwassen van arbeidsmigratie in Nederland weer wat groter. Al in 2020 verscheen een rapport van een commissie onder leiding van oud-SP-leider Emile Roemer met daarin een trits voorstellen om misstanden te lijf te gaan. En nog deze zomer was er een ambtelijke commissie die adviseerde het minimumloon te verhogen en subsidies stop te zetten aan sectoren die afhankelijk zijn van goedkope migranten.
Hoewel de voorstellen in de verschenen adviezen hier en daar verschillen, hebben ze een gemene deler: allemaal benadrukken ze dat arbeidsmigratie de grenzen heeft bereikt. Ook de SER benadrukt dat de Nederlandse economie afhankelijk is van migranten, maar dat de samenleving het op deze manier niet kan dragen.
Het neemt niet weg dat Den Haag met interesse zal kijken naar de brief die donderdag naar het ministerie van Sociale Zaken is gestuurd. Dat heeft te maken met het brede mandaat van de werkgevers en werknemers die de SER vormen, waardoor voorstellen kans hebben om te worden opgepakt.
Wat tussen alle voorgestelde maatregelen wel opvalt, is waar de SER zich niet aan brandt. Een van de belangrijkste vragen die onlosmakelijk met arbeidsmigratie is verbonden, is of sectoren die grotendeels of zelfs geheel afhankelijk zijn van laagbetaalde arbeid nog wel een plek hebben in de Nederlandse economie.
Het ambtelijke advies van afgelopen zomer was daar vrij stevig in en kwam met de conclusie dat Nederland in z’n geheel af moet van laagbetaalde arbeid om de uitwassen van arbeidsmigratie tegen te gaan. Maar de SER gaat niet zover. Volgens de raad valt de vraag over de inrichting van de economie ‘buiten de reikwijdte’.
Het vraagstuk is wel uitgebreid besproken, zegt een woordvoerder desgevraagd. De conclusie luidde uiteindelijk dat sectoren met veel migranten, zoals de tuinbouw en voedselproductie, ‘in de toekomst niet zullen verdwijnen’. Daarom is gekozen voor ‘generieke maatregelen’, zoals het tegengaan van onwenselijke praktijken en het verbeteren van werkomstandigheden. Over een verhoging van het minimumloon liepen de meningen binnen de SER ‘te ver uiteen om tot een gezamenlijk standpunt te komen’.
Luister hieronder naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant