Woningtekort Gemeenten mogen voortaan een belasting heffen als woningen langer dan een jaar leegstaan. Om hoeveel huizen gaat het? En waarom heeft Eemsdelta relatief de grootste leegstand van alle Nederlandse gemeenten?
Een dichtgetimmerde gevel.
In Eemsdelta staat een op de twaalf woningen leeg, blijkt uit voorlopige cijfers van statistiekbureau CBS. Deze bestuurlijke samenklontering van Appingedam, Delfzijl en Loppersum heeft daarmee relatief de grootste leegstand van alle Nederlandse gemeenten. Met ruim tweeduizend lege woningen doet Eemsdelta in absolute aantallen nauwelijks onder voor Zaanstad (ruim drie keer zo groot) en Breda (vier keer zo groot).
Dat hier zoveel huizen onbewoond zijn, komt doordat ze aangepast moeten worden vanwege aardbevingen. „Er zijn veel tijdelijke woningen voor inwoners die te slopen of te versterken panden moeten verlaten”, mailt een woordvoerder van Eemsdelta.
De pijn van de leegstand wordt in Eemsdelta niet erg gevoeld, doordat de (omliggende) regio geen gebrek aan woningen heeft. Dit blijkt uit de prognoses die onderzoeksbureau ABF Research elk jaar publiceert. Huizentekorten zijn er wel in andere Nederlandse regio’s.
Om de woningnood wat te verlichten, krijgen gemeenten nu de mogelijkheid een belasting op te leggen aan eigenaren van woningen die langer dan een jaar leegstaan. De Tweede Kamer heeft dit vorige week besloten, nadat eerder twee SP-moties met deze strekking werden weggestemd.
Amsterdam deelt al sinds 2022 boetes uit aan eigenaren van lege panden, op grond van een plaatselijke verordening. „Maar we gaan zeker ook deze mogelijkheid uitwerken”, zegt een woordvoerder. Amsterdam heeft naast een groot woningtekort ook forse leegstand. Het CBS komt bij de voorlopige meting op 1 januari van dit jaar uit op zo’n 21.000 lege woningen, de stad zelf rekent met 7.500 onbewoonde huizen.
Het is denkbaar dat het CBS later ook op dat lagere getal uitkomt.Want eerst leggen de CBS-statistici de BAG-databank met alle Nederlandse gebouwen naast bijvoorbeeld de gemeentelijke basisregistratie BRP. Dan kijken ze welke ‘administratief lege’ huizen een jaar eerder ook onbewoond waren. Ten slotte checkt het CBS het energieverbruik om te controleren of niet toch mensen in de huizen wonen.
Zo waren in 2024, het laatste jaar met complete cijfers, in het hele land 190.000 huizen ‘administratief’ onbewoond. Daarvan stonden 69.000 woningen het jaar ervoor ook leeg. In Amsterdam gold dat toen voor – daar is het Amsterdamse cijfer – ruim 7.500 huizen. De energiecorrectie verminderde vervolgens de totale aantallen lege huizen met 35.000.
Voor dat verschil bestaan meerdere verklaringen. Soms wordt een huis gebruikt voor vakantieverhuur, zonder als recreatiewoning te zijn ingeschreven (die vallen buiten de telling). Ook hoeven veel tijdelijke inwoners zich niet in te schrijven.
Dat laatste geldt bijvoorbeeld voor diplomaten, waardoor in Den Haag veel onbewoonde woningen langer dan een jaar formeel leegstaan. De leegstand komt ook, meldt een woordvoerder, „door eigendomsvraagstukken, nalatenschappen, renovatie- of sloopplannen, of speculatie.”
Tussen het opleveren en bewonen van nieuwbouwhuizen kan ook tijd zitten. Zoals in Zoeterwoude, waar een forse leegstand is ontstaan doordat in het najaar van 2024 – kort voor de CBS-telling – meer dan 439 nieuwe woningen werden opgeleverd.
Al met al blijft een harde kern over van ongeveer 30.000 woningen die langer dan een jaar echt leegstaan. Dat is ook het getal waarmee de Tweede Kamer rekent in het amendement over de leegstandbelasting.
Eemsdelta is niet van plan die belasting te gaan opleggen, zegt een woordvoerder: „Wij hebben onze handen vol aan het versterken van 16.000 woningen.”
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen
Source: NRC