Thomas Hogeling beschouwt wekelijks de publieke opinie. Wat wordt er gezegd en vooral niet gezegd? Deze week: het comedyfestival in de Saoedische hoofdstad Riad.
Anderhalf miljoen euro voor één show! Zou jij het dan nog steeds niet doen?”, vroeg een vriend van me. We hadden het over het Riyadh Comedy Festival, een door de autoritaire staat georganiseerd humorfestijn dat op dit moment aan de gang is in Saoedi-Arabië. Dave Chappelle, Bill Burr, Jimmy Carr, Andrew Schulz, Kevin Hart, Pete Davidson, de grote comedians der aarde treden op in ruil voor – geloof het of niet – héél veel geld. Of ik dat ook zou doen, wilde mijn vriend dus weten. Ik antwoordde dat ik die vraag wel heel hypothetisch vond, waarop hij vrij naar Hans Teeuwen reageerde met: „Maar stel nou dat het niet hypothetisch zou zijn?”
„Poeh”, antwoordde ik, „dan misschien wel, het is veel geld”. Maar nu ik er even over heb nagedacht, heb ik een sociaal wenselijker antwoord bedacht, namelijk: „Nee”.
Comedian Alex Falcone vergeleekhet Saoedische aanbod met geld vinden op straat: „Als je 20 dollar op straat vindt? Topdag! Maar als je een papieren zak vindt met twintigduizend dollar onder een bankje in het park? Raak die zak niet aan! Je hebt niets gezien!” Met andere woorden: wie zoveel meer geld dan normaal biedt om te doen wat je altijd doet, is crimineel.
En dat is hier natuurlijk ook het geval. Het festival is een grote witwaspraktijk voor het moordlustige regime. Ze nodigen je echt niet uit voor je grappen over de kwaliteit van vliegtuigvoedsel, ze nodigen je uit als propaganda-instrument. Zodat ze tegen critici kunnen zeggen: als we zo kwaadaardig zijn, waarom komen al die comedians waar jullie zo dol op zijn hier dan optreden?
Aan de andere kant wil ik niet roomser dan de paus zijn. Het is moeilijk om altijd maar naar je principes te leven, altijd maar consequent te zijn. Zanger Abel van Gijlswijk van punkband Hang Youth verklaarde vorige week tijdens een optreden waarom zijn band toch optrad voor een in zijn ogen foute organisatie, terwijl ze dat eerder dit jaar nog weigerden: „Wij zijn ervan overtuigd dat het ons onmogelijk wordt gemaakt om consequent ethische keuzes te maken binnen een kapitalistisch systeem en dat we daarom gedwongen worden om onze battles uit te zoeken”.
Daar zit best iets in, maar dit festival lijkt me nou juist een gelegenheid waar je wel degelijk bij je principes moet blijven. Misschien ten overvloede, maar in 2018 werd journalist Jamal Khashoggi onthoofd nadat hij was gemarteld in opdracht van het Saoedische regime en het is er sindsdien niet beter op geworden. Het aantal executies ligt nu veel hoger dan toen, gemiddeld bijna een per dag. Daar mogen de comedians niets over zeggen, blijkt uit een lijst met verboden onderwerpen die online werd gezet door comédienne Atsuko Okatsuka, die de uitnodiging wél had afgeslagen. Jimmy Carr noemt zichzelf een „free speech absolutist” en Jim Jefferies beweerde dat de comedians die naar Saoedi-Arabië worden gestuurd „free speech machines” zijn, maar ze hebben allemaal getekend bij het kruisje.
Morele argumenten zijn niet per se nodig om te stellen dat je zo’n som geld moet afslaan. Daarvan overtuigde comedian Gianmarco Soresi me in zijn podcast The Downside. Er bestaat geen scenario waarin een onbekende comedian zo’n aanbod krijgt, zegt hij. Als je zoveel geld geboden krijgt, ben je al ontzettend succesvol. Het zijn allemaal multimiljonairs met uitzicht op nog veel meer miljoenen. Uitverkochte stadiontours en lucratieve Netflix-deals liggen in het verschiet. Door in Riad op te treden, zet je dat op het spel. Er bestaat nog altijd iets als reputatie, ook uit financiële overwegingen moet je daar zuinig op zijn. Dus waarom zou je als gearriveerd artiest dit risico nemen?
Comedian Tim Dillon zou aanvankelijk ook optreden. „Wat maakt mij het uit als ze slaven hebben, ze betalen me genoeg om de andere kant op te kijken”, zei hij in een podcast. Die opmerking viel niet goed in Saoedi-Arabië, dus zijn optreden werd afgezegd. Het hele idee van witwassen is natuurlijk wel dat je niet hardop zegt dat je aan het witwassen bent. Dillon staat nu dus bekend als die comedian die graag bloedgeld had aangenomen, maar daar zo eerlijk over was dat hij het geld uiteindelijk niet krijgt. En dat is op zichzelf dan wel weer grappig.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Elke donderdag de mooiste verhalen over kunst en cultuur: interviews, recensies en achtergronden
Source: NRC