Clouddiensten De Belastingdienst heeft besloten toch over te stappen op Microsoft365. Daarmee groeit de afhankelijkheid van de cloud van het Amerikaanse softwarebedrijf. De meeste gegevens van de fiscus blijven nog wel opgeslagen in eigen datacenters.
De Belastingdienst is al zo ver met aanpassen van de digitale werkplekken dat een keuze voor Microsoft onvermijdelijk is, aldus demissionair staatssecretaris van Financiën Eugène Heijnen
Medewerkers van de Belastingdienst, Douane en de Dienst Toeslagen gaan alsnog gebruik maken van de cloud van Microsoft. Dat vergroot de afhankelijkheid van de overheid van het Amerikaanse softwarebedrijf. Dat is omstreden en vervelend, maar het kan nu niet anders, concluderen de bestuurders na onderzoek naar alternatieven.
De Belastingdienst werkt nu met een verouderd pakket van Microsoft. Medewerkers kunnen daardoor bijvoorbeeld niet samen in documenten werken. Mailen gaat via eigen servers en met het programma HCL Notes.
De Belastingdienst werkt al sinds 2021 aan de digitale modernisering van de werkplekken, onder meer omdat medewerkers dan gemakkelijker vanuit huis kunnen werken. Dat wil de dienst doen door Microsoft365 te gaan gebruiken, inclusief OneDrive en Teams. Dat zijn toepassingen die alleen via de Microsoft-cloud (Azure) werken.
De grote afhankelijkheid van de Nederlandse overheid van Amerikaanse cloudaanbieders is onderwerp van politiek debat.De Tweede Kamer heeft er grote zorgen over. Ook de Algemene Rekenkamer sloeg alarm. Die zorgen hangen samen met de toegenomen geopolitieke spanningen. Het is niet meer ondenkbaar dat de Amerikaanse regering gebruik zal maken van de controle die Amerikaanse bedrijven over data van andere landen hebben.
In reactie op die zorgen is een aantal ‘migraties’ van overheidsdiensten naar de Microsoftcloud gepauzeerd, waaronder die van de Belastingdienst, de Douane en de Dienst Toeslagen. Daar wordt nu alsnog op ‘doorgaan’ gedrukt. Bij SSC-ICT, de organisatie die voor 57.000 ambtenaren op negen ministeries de ict regelt, is die beslissing niet genomen en maken alternatieven vooralsnog kans.
In een brief aan de Tweede Kamer licht demissionair staatssecretaris van Financiën Eugène Heijnen (BBB) besluit en afwegingen toe. Het komt erop neer dat de Belastingdienst al zo ver was met aanpassing van de werkplekken dat invoering van alternatieven niet meer haalbaar is. Het zou te veel mankracht en ook schaarse stroom in het eigen datacentrum van de Belastingdienst in Apeldoorn vergen. Bovendien is de rekening van Microsoft deels vooruitbetaald, al staat dat niet in de Kamerbrief. Dossiers van burgers en hun aangiften blijven wel op de eigen servers staan. Die komen alleen bij Microsoft terecht als medewerkers er met elkaar over communiceren en bestanden delen.
Volgens de brief is wel opnieuw met Microsoft onderhandeld en is afgesproken dat de data alleen in Europa worden opgeslagen. Dat maakt juridisch geen verschil, maar fysiek mogelijk wel in extreme scenario’s waarbij kabels doorgeknipt worden. Ook is een exit-strategie opgetuigd, mocht een ‘acuut vertrek uit de cloud-omgeving’ nodig zijn.
De staatssecretaris laat in de brief doorschemeren het jammer te vinden dat het niet is gelukt tijdig een Europees alternatief te vinden dat hetzelfde niveau van veiligheid en continuïteit kan bieden als Microsoft.
Onafhankelijk ict-expert Bert Hubert, die al jaren de discussie aanwakkert over strategische digitale autonomie, reageert teleurgesteld op het nieuws. Hij wijst erop dat met de keuze voor e-mailverkeer via Microsoft ook het gehele mailarchief van de Belastingdienst meeverhuist. „Dit is een heel belangrijke keuze voor de uitvoeringsorganisatie met misschien wel de meeste geheimen in Nederland. Want iedereen is de afgelopen twintig jaar wel een keer voorbijgekomen in de mails van de Belastingdienst.”
Hij wijst daarnaast op de ‘rulings’ van de Belastingdienst. Dat zijn geheime internationale afspraken over welke bedrijven belasting moeten betalen in Nederland, en hoeveel. Met name grote bedrijven onderhandelen over dat soort zaken en de details van dat overleg liggen gevoelig. Hubert: „Ik denk dat ze die rulings in Amerika heel interessant vinden.”
Correctie (2 oktober 2025): in dit artikel stond demissionair staatssecretaris van Financiën Eelco Heijnen van de VVD genoemd, maar dat moest demissionair staatssecretaris van Financiën Eugène Heijnen van de BBB zijn. Dat is aangepast.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen
Source: NRC