Voetballen zit er voorlopig niet in, op het grasveldje aan de Wanmolen in het Zuid-Hollandse Poortugaal. De hond uitlaten evenmin. Want op een zekere dag, twee weken geleden, zijn op het doorgaans zo rustige plantsoen, omringd door jaren 90-rijtjeswoningen met aangeharkte voortuintjes, zes caravans neergestreken. Met voortent en al – de scheerlijnen tussen de doeltjes. Op een houten bord in het gras: “Wij vechten voor ons toekomst”.
Een protest, begrepen omwonenden uit een brief van de burgemeester. En ja, dit kan zorgen “voor een gevoel van onrust”, maar “alleen wanneer sprake is van ernstige wanordelijkheden of gevaar voor de veiligheid, gezondheid of openbare orde, kan de gemeente besluiten een demonstratie te beëindigen”.
Wanordelijk is het protest allerminst. Op het grasveld lopen twee peutertjes, er staan wat generatoren en beddengoed hangt te luchten op een wasrek.
“Weet u meneer, wij hebben onze plek gevonden. Wij gaan hier niet meer weg.” Aan het woord zijn Willy (68) en twee zoons, gezeten in een caravan met onberispelijk interieur. “Het is nu wachten op een gesprek met de burgemeester.”
Ze hebben het volste recht, meent de Roma-familie. Tot 2013 stonden hier al woonwagens, zeker zes; Willy heeft ze destijds met eigen ogen gezien. Nu staat er nog eentje, in de hoek, daar mogen ze van de bewoner nu douchen en naar de wc.
Veel gemeenten hanteerden na intrekking van de Woonwagenwet in 1999 een uitsterfbeleid en ook voor Willy en zijn groep begon toen de onrust. Eerder verbleven ze vooral in de regio Rotterdam maar daarna hebben ze “elke punt” van Nederland gehad, “van Friesland tot Hoek van Holland”. Bij zwembad De Fakkel in Ridderkerk konden ze een paar maanden staan. En in Barendrecht, naast de sporthal. Maar telkens moesten ze verder. Op campings zijn ze niet welkom en op een bestaand kamp gaat eigen familie voor – “kom je niet tussen”.
Steeds vaker worden ze door gemeenten “ergens achteraf” gezet. En dan krijgen ze bezoek van de handhaving. Of, erger, jongeren. Die kloppen ’s avonds op het raam. Steken vuurwerk af. “De kinderen slapen. De vrouw is bang.” En nee, in een woonhuis passen ze niet. Negen maanden hield moeder het er eens vol, in 2019, toen overleed ze. “Afgekankerd.”
Na kritiek van mensenrechtenorganisaties belooft de overheid in 2018 de levensstijl van Roma en Sinti te faciliteren. Dat bracht hoop onder de circa vierduizend woonwagenbewoners zonder eigen kamp. Maar nieuwe staplekken bleven uit, waarna sommigen besloten dan maar een eigen plek te claimen. Als protest. En heel soms met succes.
“Wij vragen niet de sterren van de hemel, meneer. Wij willen gewoon een thuisje. Voor onze kleinkinderen, meneer. Zodat ze hier naar school kunnen en leren lezen en schrijven. Want wij allemaal” – de zoon wijst ook naar drie volwassen jongens, die erbij zijn komen staan – “hebben dat allemaal niet geleerd”.
Ze merken dat ze afdrijven, steeds verder, van de digitaliserende samenleving. “We voelen schaamte”, zegt een van de zoons voordat ‘ie betraand naar buiten beent. “Weet u wat het is, meneer”, zegt de ander, “wij voelen ons als de laatste dag van de maand op de kalender. De 31-ste. Helemaal achteraan.” “En als u nog meer vragen heeft,” zegt Willy, “belt u met onze advocaat”.
Hij wijst naar de telefoon op tafel. Een eenvoudig model van het merk ‘Ok’. Eentje, natuurlijk, zonder internet.
Freek Schravesande doet iedere week ergens vanuit Nederland verslag.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC