Honderden jongeren in Madagaskar eisen al een week het vertrek van de president. Op het Afrikaanse eiland zijn water en stroom vaak urenlang afgesloten. De armoede is groot en de regering faalt. ‘De bevolking is boos, ook de stille meerderheid.’
Hoe moet je in hemelsnaam informatica studeren als je uren per dag zonder stroom zit, al jaren? Derdejaars student Hibou (25) is even uit de demonstratie gestapt die door een buitenwijk trekt van zijn woonplaats Antsiranana, Noord-Madagaskar. ‘Mijn studie is mijn toekomst’, hijgt hij, moe van het rennen. ‘En die is afhankelijk van elektriciteit.’
Hibou, het Franse woord voor uil, is een bijnaam die zijn mede-demonstranten hem hebben gegeven. Zo’n vijfhonderd jongeren verplaatsen zich woensdagochtend in een ritmische draf over het kapotte asfalt van Scama, een wijk op zo’n 4 kilometer van het stadscentrum. Op sneakers, teenslippers of blote voeten: studenten en andere jongvolwassenen protesteren zij aan zij. ‘Miala Rajoelina’, klinkt het in koor op de maat van hun passen: weg met Rajoelina, de president.
Gen Z (geboren tussen 1997 en 2012) laat al een week nadrukkelijk van zich horen in Madagaskar. Of zoals een lokale krant kopte: ‘De macht krijgt door gen Z de rekening gepresenteerd voor zijn arrogantie.’
Wat vorige week donderdag begon in de Malagassische hoofdstad Antananarivo (‘Tana’ in de volksmond) als een protest tegen de vrijwel dagelijkse, vaak urenlange afsluiting van water en stroom, kreeg snel navolging in andere grote steden in het land.
Het verantwoordelijke staatsbedrijf Jirama komt steeds met andere technische verklaringen, maar de demonstranten hebben er geen vertrouwen meer in dat het bedrijf en de regering deze basisdiensten kunnen of willen herstellen. ‘Terwijl we gewoon onze energierekening betalen’, zegt een toeschouwer in Scama.
Bewoners komen uit hun huizen, soms niet meer dan een kot van golfplaat en bamboe. Ze moedigen de demonstranten aan. ‘We kiezen elke dag een andere wijk voor onze manifestatie’, zegt Hibou, ‘om de hele bevolking te laten zien dat we het ook doen voor hen.’
De informele logistiek verloopt razendsnel en volledig via sociale media, zodat ordetroepen pas op het laatst weten waar ze naartoe moeten. De demonstratie wordt voorafgegaan en afgesloten door politievoertuigen met zwaarbewapende manschappen, maar verloopt vreedzaam. In een stille zijstraat wordt niettemin een groep militairen achter de hand gehouden.
In Tana escaleerde het protest afgelopen weekend. In de schaduw van de vreedzame demonstraties werden winkels geplunderd en huizen van regeringsleden in brand gestoken, waarna een avondklok werd ingesteld in alle steden waar jongeren de straat opgingen. In Tana schoot de politie met scherp. Naar schatting 22 demonstranten en omstanders werden gedood, meer dan honderd raakten gewond. Onnodig geweld, oordeelde de Verenigde Naties.
Vrijdag al ontsloeg president Andry Rajoelina zijn minister van Energie. Toen die maatregel het protest niet kon indammen, ontbond hij maandagavond de regering. Maar de geest is uit de fles.
‘De bevolking is boos, ook de stille meerderheid’, zegt Iss Heridiny, historicus en journalist in Antsiranana. ‘De dimensie van de protesten is in een paar dagen tijd enorm gegroeid. Dit gaat niet meer alleen over stroom en water, maar over een falende, corrupte regering. De armoede is groot. De economische ontwikkeling blijft ver achter, de werkgelegenheid ook, net als het onderwijs.’
Van dat laatste geeft voormalig universitair docent Manoa (32, ‘geen achternaam, ik heb familie in regeringskringen’) uit Tana een voorbeeld. ‘Jarenlang zijn de universiteiten verwaarloosd. Geen leermiddelen en geen stroom voor de computers, zo die er al waren. Soms moesten studenten opeens 8 kilometer lopen naar een andere locatie, omdat er geen lokalen beschikbaar waren.’
Rajoelina heeft nooit moeite gedaan de omstandigheden te verbeteren, klinkt het onder de demonstranten. De voormalige burgemeester van Antananarivo kwam in 2009 aan de macht tijdens een coup en leidde een overgangsregering tot 2014. In 2018 werd hij tot president gekozen. In een land waar driekwart van de bevolking onder de armoedegrens leeft, wachtte hem weinig oppositie vanuit het volk.
Maar gen Z heeft een machtig wapen dat voorgaande generaties niet hadden: sociale media. Net als onlangs in Indonesië, Nepal, de Filipijnen en Kenia worden de protestacties gedragen door jongeren. Net als daar heeft ook de gen Z van Madagaskar de piratenvlag met het manga-typetje One Piece geadopteerd als strijdsymbool. Hibou draagt hem met trots op zijn T-shirt.
Het populaire strippiraatje is uitgegroeid tot wereldwijd symbool van een generatie die strijdt voor een betere toekomst. Hoe gevarieerd de redenen in verschillende landen ook zijn om de straat op te gaan, de achterliggende gedachte is een en dezelfde, en wordt samengevat op protestbordje van een demonstrant in Antsiranana: ‘Wij willen leven, niet overleven’.
President Rajoelina heeft toegezegd donderdag een nieuwe premier te benoemen, om vervolgens een nieuwe regering te vormen. De grote vraag is of hij het daarmee redt. Vrijwel niemand waagt zich aan voorspellingen. ‘Hij is het gezicht van het beleid. Zo lang hij blijft zitten, is het niet aannemelijk dat de protesten zullen stoppen’, zegt Manoa. ‘Het is ook niet uitgesloten dat hij weer geweld inzet. We leven nu van dag tot dag.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant