Op het gebied van accutechnologie loopt Europa hopeloos achter op China, maar dankzij een Nederlandse vinding lijken de kansen te keren. Vandaag heeft het jonge bedrijf LeydenJar een samenwerking aangekondigd voor de massaproductie van zijn superaccu, die de gebruikelijke capaciteit met de helft vergroot.
is economieredacteur voor de Volkskrant en sinds 2021 specialist op het gebied van de energietransitie.
Zoals veel succesverhalen is het verhaal van LeydenJar onwaarschijnlijk: een mislukte machine voor de productie van zonnecellen bleek onverwacht heel geschikt om siliciumanodes mee te maken. Die ontdekking opende de weg naar batterijen die minstens de helft meer energie kunnen opslaan: een revolutie.
Eerst wat uitleg: de anode is een onderdeel van de accu waar lithiumionen worden geparkeerd. Lithiumionen zijn een soort taxi’s die energie transporteren van de ene kant van de accu (de anode) naar de andere kant, de kathode. Dankzij dat energietransport kan er een elektrische stroom lopen waarmee smartphones, slimme horloges, drones en elektrische auto’s worden aangedreven.
De anode in populaire lithiumionaccu’s wordt tot nu toe gemaakt van grafiet. Maar silicium kan veel meer lithiumionen bergen. Dat betekent meer energieopslag. Dan hoeft een smartphone minder vaak aan de lader en kan die zwaardere toepassingen draaien met bijvoorbeeld AI. Of komen e-auto’s veel verder op een acculading.
Het is allang bekend dat silicium hiervoor geschikt is. Alleen lukte het niet er fatsoenlijke accu’s mee te maken, omdat het spul snel stuk ging. Al na een paar keer opladen was zo’n accu onbruikbaar.
Juist die mislukte zonnecelmachine, ooit ontwikkeld door TNO en toenmalig onderzoekscentrum ECN, bleek dit probleem te kunnen oplossen. De machine produceert een soort luchtige variant van silicium. Hierdoor kan het materiaal krimpen en uitrekken (wat gebeurt bij het laden en ontladen) zonder te verkruimelen. Christian Rood, destijds actief in de financiële sector, zag negen jaar geleden brood in verdere ontwikkeling van de machine en begon met een compagnon een bedrijfje: LeydenJar.
Nu is de techniek volwassen, na jaren van ontwikkeling, van technologische tegenslagen en successen, van financiële strubbelingen en meevallers. LeydenJar heeft vandaag aangekondigd dat zijn superaccu in massaproductie gaat. Highpower, een grote Chinese producent van accu’s voor consumentenelektronica, met zevenduizend medewerkers en een jaaromzet van een miljard dollar, gaat ze op grote schaal produceren. Eerst in tienduizenden stuks, uiteindelijk in honderdduizenden en zelfs miljoenen, is de verwachting.
LeydenJar levert zogenoemde anoderollen aan Highpower, die er accu’s van maakt die vanaf 2027 worden gebruikt in consumentenelektronica van een groot Amerikaans techconcern. Welk, kan Rood nog niet zeggen, omdat de onderneming dat tegen die tijd zelf wil aankondigen.
Niet alleen LeydenJars anode is revolutionair, ook de productiewijze wordt anders, zegt Rood in zijn kantoor in Leiden. Accufabrikanten zijn tot nu toe gewend het hele proces in eigen hand te houden. Maar aan Highpower levert het Nederlandse bedrijf de anoderollen die in China opgeknipt worden en vervolgens verwerkt in de accu. ‘Wij maken enkel dit onderdeel’, zegt Rood. ‘Niemand anders ter wereld kan dit.’
Aan het productieproces verandert verder niets. Dat is een groot voordeel, omdat de Chinese producent geen nieuwe machines hoeft te kopen of fabricagelijnen hoeft te wijzigen.
Om de rollen op grote schaal te kunnen produceren, heeft LeydenJar ook jaren gewerkt aan verbetering van de machine, waarvan er twee in de fabriek in Eindhoven komen te staan. Een ervan is gefinancierd door de Amerikaanse techfabrikant, die er 10 miljoen euro in stak, zodat LeydenJar exclusief kan produceren voor Highpower.
De Leidse technologie heeft nog een voordeel: er zijn veel minder productiestappen nodig. In plaats van vier bewerkingen maakt het bedrijf zijn anoderol in een enkele stap, die bovendien veel minder energie vergt dan conventionele productie. Het bedrijf heeft dus niet alleen een unieke anode ontwikkeld, maar ook de machine die de belangrijke component kan maken.
Rood is niet van plan de machine onder licentie te gaan verkopen aan andere fabrikanten. ‘We houden alles voor onszelf’, zegt hij. Dat geeft de mogelijkheid verder te sleutelen aan de techniek, bijvoorbeeld om de energiedichtheid nog groter te maken.
Als LeydenJar de machine uit handen zou geven, verliest het bedrijf volgens Rood greep op de ontwikkeling. Dus blijft alles in Nederland, of in elk geval in Europa. Daarmee heeft het continent, dat hopeloos achterloopt op accugebied, een belangrijk stukje van de waardeketen in handen. Altijd prettig in geopolitiek turbulente tijden.
Zo lijkt Europa ineens een troefkaart in handen te hebben. Na veel mislukte pogingen een eigen accu-industrie op te zetten (het Zweedse Northvolt ging failliet, net als het Duitse Varta, er sneefden initiatieven van autobouwer Porsche om een gigafabriek te bouwen, evenals Britishvolt) stelt iedereen zich inmiddels de vraag wat Europa te zoeken heeft in accucelproductie.
‘Ook investeerders stellen zich die vraag’, zegt Rood. ‘En die heb je wel nodig. Het vinden van geldschieters is niet makkelijk gebleken de laatste jaren.’
Dat het is gelukt, is een klein wonder. De scepsis, zeker vanuit de industrie en bij sommige experts, was aanvankelijk groot. ‘Het gaat nooit werken, zeiden sommigen. Het lukt je nooit om boven de tweehonderd laadcycli te komen.’
Inmiddels kunnen de accu’s zo’n zevenhonderd keer worden geladen, genoeg voor toepassingen in consumentenelektronica. En de duizend keer, noodzakelijk voor gebruik in e-auto’s, gaat zeker gehaald worden, stelt de CEO.
Met de aankondiging van massaproductie, lijkt een droom uit te komen. Rood: ‘Al durf ik het pas echt te geloven als straks de eerste accu’s in China van de band rollen.’
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant