Een sit-in op Station Utrecht Centraal vormt de opmaat naar het hoger beroep, komende maandag, van Coöperatie Laatste Wil tegen de Staat om hulp bij zelfdoding legaal te maken. ‘Er vallen grote groepen buiten de boot nu.’
is verslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft over identiteit, polarisatie en extremisme.
De meeste voorbijgangers op Utrecht Centraal lopen door, maar Zep (21) stopt en kijkt even naar het tafereel. Wat hij ziet: een groep ouderen in het wit gekleed in een soort zithoek, met kamerplanten en bijzettafeltjes, op het tapijt liggen een baby en een hond.
‘Teken voor Levenseinderegie!’, staat er op de flyers die zij uitdelen. ‘Hulp bij zelfdoding is een mensenrecht!’
Veel meer hoeft Zep, een breed lachende jongen met zwarte krullen, niet te weten. Hij scant de qr-code, tekent de petitie én doet een donatie. ‘Mijn oma is ook oud’, zegt hij. ‘Ik vind het knap dat deze mensen van 70 of 80 hier staan en aandacht vragen voor deze zaak. Ze hebben een goede energie.’ Hij is net student af en aan het werk; een donatie kan hij wel missen.
Zijn handtekening maakt het mede mogelijk dat het wetsvoorstel Levenseinderegie uiteindelijk in de Tweede Kamer wordt besproken. Bij 40 duizend handtekeningen is de Kamer verplicht het burgerinitiatief op de agenda te zetten. ‘We hebben er nu nagenoeg 40 duizend’, zegt initiator en psycholoog Wim van Dijk (81). ‘Maar we gaan door tot we er veel meer hebben, want dat maakt meer impact.’
Het wetsvoorstel dat Van Dijk heeft geschreven samen met juristen en ethici, en dat wordt gesteund door bekende Nederlanders als Adriaan van Dis, Alexander Pechtold, Dick Swaab en Hedy d’Ancona, is een alternatief voor de huidige euthanasiewet die zij te strikt vinden. Autonomie staat voorop: de wens van het individu is leidend, niet het oordeel van de arts.
In het nieuwe stelsel moet iedere wilsbekwame volwassene de mogelijkheid hebben om euthanasie te krijgen, ongeacht de reden. Dit traject wordt uitgevoerd door een speciaal daarvoor opgeleide levenseindebegeleider. Deze voert meerdere gesprekken met degene die het verzoek doet en controleert of er geen sprake is van druk van buitenaf.
‘Het voorstel gaat mij nog niet ver genoeg’, zegt Catrien Rijk, terwijl ze flyers uitdeelt. ‘Ik ben voor volledige autonomie. Dat je het dodelijke middel zo kunt ophalen bij de apotheek. Van mij hoef je aan niemand verantwoording af te leggen, want je doet het niet zomaar.’
Deze sit-in, die woensdag plaatsheeft bij de scanpoortjes aan beide uiteinden van de hal van Utrecht Centraal, is georganiseerd door Steungroep Dappere Burgers, een activistische groep die losjes is gelieerd aan Coöperatie Laatste Wil (CLW), die in 2017 het dodelijke Middel X heeft gelanceerd.
‘Ik wil niet als een plantje mijn laatste dagen doormaken’, zegt Joop In den Haak (85), een van de demonstranten. Hij woont tegenover een verzorgingshuis waar hij dementerende mensen ziet die zeer hulpbehoevend zijn. ‘Dan hoeft het voor mij niet meer.’
‘Ik wil uiteindelijk in de Sarco’, zegt Jacqueline Rietbergen (70). ‘Dat vind ik de ultieme autonome route. Je gaat liggen in de capsule en drukt zelf op de knop. Niemand anders kan dat doen. Door de stikstof die de cabine vult, ben je binnen een paar minuten buiten bewustzijn en merk je niets van de dood.’
Het is alleen wel de vraag, zegt ze, in hoeverre het gebruik van de Sarco op dit moment strafbaar is. ‘Dus wellicht moet de wet eerst opgerekt.’
Dat komt goed uit; het protest in Utrecht vormt de opmaat naar het hoger beroep, maandag bij het gerechtshof in Den Haag, dat CLW tegen de Staat heeft aangespannen. Daarmee wil CLW de erkenning afdwingen dat zelfbeschikking over het levenseinde een fundamenteel recht is. Hulp bij zelfdoding, nu strafbaar, moet hierdoor legaal worden.
In eerste aanleg, bij de rechtszaak in december 2022, stelde de rechter CLW in het ongelijk, maar op één belangrijk punt ging hij mee in het betoog van advocaat Tim Vis: uit het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens volgt dat iedereen het recht heeft om te bepalen of, wanneer en hoe het eigen leven eindigt. Maar volgens de rechter is dat zelfbeschikkingsrecht voldoende gewaarborgd in de huidige euthanasiewet.
Dat is een misvatting, zegt Catrien Rijk. ‘Ik schrok vrijdag ook van Henri Bontenbal, op wie veel mensen schijnen te gaan stemmen, die op NPO 2 zei dat de euthanasiewet niet verruimd moet worden en dat de groep met een voltooid leven-wens maar heel klein is. Er vallen echt grote groepen buiten de boot nu. En die wenden zich soms tot gruwelijke methoden.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant