De Amerikaanse overheid ligt sinds woensdag grotendeels stil. Maar de immigratiedienst ICE en de ambtenaren die handelstarieven innen, werken gewoon door. Zo probeert Trump politiek maximaal munt te slaan uit de shutdown.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant en schrijft over Noord-Amerika, het Caribisch gebied en Suriname.
Trumps regering blijkt van tevoren geitenpaadjes te hebben bedacht om zijn grootste politieke prioriteiten te beschermen tegen de gevolgen van de sluiting van de overheid. Volgens verschillende Amerikaanse media, waaronder CNN, gingen rechtszaken over het uitzetten van migranten woensdag op veel plekken gewoon door. Ook de ambtenaren die zich bezighouden met handelstarieven werken gewoon door.
Omdat de Democraten en Republikeinen ruziën over een tijdelijke financieringswet, stolden alle geldstromen van de federale overheid in de Verenigde Staten op woensdag één minuut na middernacht. Bijgevolg is een groot deel van Amerika gesloten: bibliotheken, musea en nationale parken openen hun deuren niet en infrastructurele bouwprojecten liggen stil. Ook maandelijkse rapportages van ministeries, over de werkgelegenheid of over de verspreiding van infectieziekten, zullen niet verschijnen tot er overeenstemming is over een begroting.
Alleen overheidsdiensten die van tevoren zijn aangemerkt als ‘essentieel’ zetten hun werk voort. Dat zijn bijvoorbeeld de politie, de douane, het leger, de luchtverkeersleiding en weerdiensten. Ook uitkeringen en toeslagen worden doorbetaald.
De mensen die deze werkzaamheden uitvoeren doen dat in eerste instantie onbetaald. Hun salarissen worden pas gestort als er overeenstemming is bereikt over een (tijdelijke) begroting. Maar volgens Politico worden de medewerkers van immigratiedienst ICE wel gewoon doorbetaald, met potjes extra financiering die voor de shutdown zijn goedgekeurd.
Bij de ministeries van Onderwijs en Milieu, twee departementen waar Trump bijzonder weinig mee op heeft, zijn volgens een onderzoek van The New York Times het hoogste percentage werknemers tot nader order naar huis gestuurd, respectievelijk 87 en 89 procent.
De laatste keer dat de Amerikaanse overheid dicht ging, was tijdens Trumps eerste presidentschap in 2019. De sluiting duurde 35 dagen en is daarmee de langste in de recente geschiedenis. Maar analisten vermoeden dat ook de huidige shutdown weleens lang zou kunnen duren. Beide politieke partijen hopen politiek garen te kunnen spinnen bij de sluiting en allebei proberen ze hun kiezers ervan te overtuigen dat de ander schuldig is aan de situatie.
Toen het Republikeinse voorstel voor tijdelijke overheidsfinanciering tot medio november woensdagmiddag opnieuw in stemming werd gebracht, stemden de Democratische senatoren opnieuw unaniem tegen. En de Republikeinen blokkeerden opnieuw een Democratische variant waarin er meer geld beschikbaar wordt gesteld voor gezondheidszorg en zorgverzekeringen voor arme Amerikanen.
De Democraten bevinden zich met hun steun voor de shutdown in een historisch ongebruikelijke en riskante positie. Normaal gesproken zijn zij het meest pro overheid en dus tegen shutdowns. Maar na zeven maanden Trump is het grootste deel van de Congresleden van mening dat Trumps regering de overheid misbruikt voor hun eigen, uit democratisch oogpunt discutabele politieke doelen. Ze zien de shutdown ook als een manier om minder tandeloos te lijken ten opzichte van Trumps radicale acties.
Maar Trump ziet de shutdown op zijn beurt als kans om de Democraten nog eens extra dwars te zitten – zoals onder andere blijkt uit de maandag en dinsdag door Trump op sociale media geplaatste racistische deepfakevideo’s. Daarin is Hakeem Jeffries, de Democratische fractieleider in het Huis van Afgevaardigden, te zien met een door AI toegevoegde sombrero en een snor, waardoor hij oogt als het racistische cliché van een Mexicaan. In de video’s maakt Trump de valse claim dat de Democraten in ruil voor het beëindigen van de shutdown overheidsgeld eisen om migranten zonder verblijfsvergunning zorgverzekeringen te geven.
Eerder deze week dreigde Trump de shutdown te gebruiken om de federale overheid verder te ontmantelen door middel van massaontslagen – ‘vooral voor Democraten’, voegde hij eraan toe. Die dreiging is meer dan retoriek, lijkt het. Want de budgetdirecteur van het Witte Huis, Russell Vought, gaf verschillende ministeries en agentschappen vorige week al per memorandum de opdracht ‘zich voor te bereiden op massaontslagen.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant