Algemene Financiële Beschouwingen De oppositie had veel aan te merken op de begroting van het demissionaire kabinet: te veel consumptie, te weinig investeringen.
Sticker in Utrecht als protest tegen het woonbeleid van het demissionaire kabinet. Foto Gerard Til/ANP/Hollandse Hoogte
Een pakketje schroot met een dun laagje chroom, typeert de financieel woordvoerder van D66, Hans Vijlbrief, het financiële beleid van het dubbeldemissionaire kabinet. Het lijkt mooi, maar op termijn toont de roest zich. Jesse Klaver (GroenLinks-PvdA) spreekt van „problematisch jojobeleid zonder langetermijnperspectief”.
En volgens ChristenUnie-Kamerlid Pieter Grinwis is de begroting een „teleurstellende gatenkaas”. De rekening van cadeautjes die nu worden uitgedeeld, ligt in de toekomst, zegt hij, doelend op het kabinetsplan om de korting op de brandstofaccijns te verlengen. De rekening daarvan komt deels bij een volgend kabinet terecht.
De Tweede Kamer besprak woensdag tijdens de Algemene Financiële Beschouwingen de met Prinsjesdag gepresenteerde plannen van het kabinet-Schoof. Grote beleidskeuzes bleven uit – dat was te verwachten vanwege de demissionaire status van het kabinet. Meest in het oog springend was de keuze de korting op de brandstofaccijns met een jaar te verlengen.
Adviesorganen van het kabinet toonden zich kritisch. De Algemene Rekenkamer en het Centraal Planbureau waarschuwen voor onrealistische bezuinigingen die de komende jaren zijn ingeboekt. De Raad van State signaleert dat het kabinet vooral consumeert en nauwelijks investeert. Intussen blijven grote dossiers – stikstof, woningnood, het volgelopen stroomnet, klimaat – grotendeels liggen, evenals een hervorming van het belastingstelsel. Veel van de kritiek kan worden samengevat als: het kabinet vergat de toekomst.
Met name partijen in het midden die in verschillende samenstellingen serieuze kans maken op regeringsdeelname hebben nagedacht over een beter begrotingsbeleid.
D66’er Vijlbrief wijst erop dat de opbrengsten van investeringen in onderwijs en onderzoek nauwelijks meetellen als het kabinet financiële plannen maakt. En de kosten van nietsdoen – op stikstof of klimaat – blijven te weinig zichtbaar. „Het is cruciaal om onderscheid te maken tussen investeringen en consumptie”, zegt hij.
CDA’er Inge van Dijk sluit zich daarbij aan: helderder moet worden welke investeringen op welke manier bijdragen aan economische groei op de lange termijn. Ze vraagt zich af of problemen die vragen om lange beleidslijnen wel niet zomaar teruggedraaid moeten kunnen worden.
GroenLinks-PvdA en NSC proberen de kabinetsplannen op de valreep nog aan te passen met een amendement. De Kamer gaat eind deze week met verkiezingsreces en keert pas na de verkiezingen in nieuwe samenstelling terug. In principe zijn de stemmingen over de begroting en de manier waarop het kabinet inkomsten regelt ná de verkiezingen. Maar GroenLinks-PvdA en NSC ontdekten een sluiproute.
Een wet uit het belastingplan van het kabinet-Schoof is op verzoek van de Tweede Kamer naar voren gehaald en wordt tijdens de financiële beschouwingen behandeld. Het gaat om de wet die een voorgenomen btw-verhoging op cultuur, media, boeken en sport definitief schrapt.
De ChristenUnie drong erop aan dat de Kamer deze wet nog vóór de verkiezingen zou aannemen, om ondernemers op tijd duidelijkheid te geven. Daarbij gold een informele afspraak: dit zou een technische exercitie zijn, zonder verdere politieke manoeuvres. „Een gentleman’s agreement”, noemt Grinwis het.
Maar die afspraak is niet gemaakt met GroenLinks-PvdA en NSC. En omdat het onderdeel is van het belastingplan, kunnen ze via deze reparatiewet sleutelen aan de belastinginkomsten.
De wens van de twee partijen ziet toe op een noodkreet van FNV. De vakbond waarschuwt dat mensen met een laag inkomen door technische maatregelen van het kabinet tot wel 600 euro per jaar extra belasting kwijt zijn. Samen met NSC wil GroenLinks-PvdA deze maatregelen terugdraaien, maar dat kost zo’n 600 miljoen euro, schatten de fracties in. De partijen willen dat financieren door het hoogste tarief van de inkomstenbelasting iets te verhogen.
Tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen de twee dagen na Prinsjesdag hintten de partijen hier al op. Met een voorstem van de PVV zouden NSC en GroenLinks-PvdA een meerderheid hebben. Jesse Klaver vroeg PVV-Kamerlid Tony van Dijck daarom om steun. Die hield zich nog op de vlakte, maar liet doorschemeren er „positief” in te staan.
Daarmee komt de oorspronkelijke afspraak onder druk, is de angst van de ChristenUnie. Dien jullie voorstel niet in, drukt Grinwis de twee partijen daarom op het hart aan het einde van de eerste debatdag. Dit kan ook geregeld worden bij de behandeling van het belastingplan ná de verkiezingen, zegt hij. Hij is bang dat, door de toevoeging van een belastingverhoging voor de hoogste inkomens aan het wetsvoorstel, de meerderheid voor het wetsvoorstel en daarmee het terugdraaien van de btw-verhoging uit zicht raakt. „Jullie spelen met vuur”, waarschuwt hij. Toch lijkt Klaver voet bij stuk te willen houden.
Donderdag is de beurt aan de minister van Financiën om te reageren op het voornemen en volgt de stemming in de Kamer.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Een overzicht van de verhalen die de economieredactie vandaag heeft gemaakt
Source: NRC