Bij mensen leven vrouwen gemiddeld zo’n 5,4 jaar langer dan mannen. Dit verschil in levensverwachting tussen de seksen geldt voor bijna alle zoogdieren, blijkt uit nieuw Duits onderzoek.
Van geit tot neushoorn, vrouwelijke zoogdieren leven gemiddeld 13 procent langer dan de mannetjes. Dat concluderen wetenschappers van onder meer het Max Planck Instituut in Leipzig. De onderzoekers werpen in wetenschapsvakblad Science nieuw licht op de levensduur van seksen in het dierenrijk.
Hiervoor maakten ze gebruik van de data van twaalfhonderd dierentuinbewoners: zo’n 530 zoogdiersoorten en 650 vogelsoorten. De biologen vergeleken de gemiddelde levensduur van vrouwtjes en mannetjes van dezelfde soort en brachten verschillende factoren in kaart die van invloed konden zijn op hoe oud de dieren werden. Verder geven de wetenschappers in Science een aantal verklaringen waarom mannelijke zoogdieren doorgaans eerder sterven dan vrouwelijke.
Mogelijk van invloed zijn de verschillende chromosomen die mannen en vrouwen in hun cellen hebben. Mannen dragen zowel een X- als een Y-chromosoom in zich, terwijl vrouwen een XX-paartje hebben. Het hebben van twee dezelfde chromosomen zou evolutionair voordeliger zijn; als een van de twee chromosomen een foutje bevat, kan de ander de taak overnemen.
Deze DNA-theorie zou ook het omgekeerde man-vrouwverschil bij vogels verklaren, want daar leeft het mannetje weer gemiddeld 5 procent langer dan het vrouwtje. Bij duiven, kippen en andere vogels hebben de mannetjes juist twee dezelfde geslachtschromosomen, terwijl vogelvrouwtjes er twee verschillende hebben, en daarmee dus in het nadeel zouden zijn.
Ook paargedrag heeft een significante invloed op hoe oud mannetjes en vrouwtjes worden. Bij soorten met veel competitie onder mannetjes om een vrouwtje te vinden — zoals bij veel zoogdieren — blijken de rivaliserende heren veel eerder te sterven. Veel vogels houden er een monogame levensstijl op na, en bij die soorten houden de mannen het dan ook langer vol.
Bij sommige apensoorten dragen mannetjes evenveel zorg voor de kinderen als de vrouwtjes. Bij hen worden de mannetjes even oud en soms ouder dan de vrouwtjes, vertelt David van Bodegom van kennisinstituut Leyden Academy. De hoogleraar vitaliteit schreef onder meer het boek Het geheim van de schildpad, met voorbeelden uit het dierenrijk om onze eigen veroudering beter te kunnen begrijpen. ‘Als de levensstijl van mannen en vrouwen meer op elkaar lijkt, zal het verschil in maximale leeftijd ook minder groot worden.’
Zelf gelooft hij minder in de DNA-theorie: ‘Mannen gaan niet per se dood door aandoeningen die gebonden zijn aan het Y-chromosoom, zoals kleurenblindheid. Zij sterven eerder aan hart- en vaatziekten en dat soort kwalen.’
Mannen kunnen ook afkijken bij dieren om vrouwen bij te kunnen benen qua leeftijd. Boeren castreren vaak mannetjesdieren, vertelt Van Bodegom, bijvoorbeeld om ze rustiger te maken of langer te laten leven. ‘Maar het is nog maar de vraag welke man de prijs daarvoor wil betalen. Je kunt beter lekker bewegen, goed slapen, gezond eten, dan hebben de mannen een goede kans om op de vrouwen in te lopen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant