is hoofdredacteur en commentator van de Volkskrant
Dromend van staalfabrieken op duurzame energie heeft het kabinet Tata Steel nog een kans gegeven. Maar die droom is wel aan het verwateren.
Er zijn weinig beslissingen zo ingewikkeld als de beslissing over de toekomst van Tata Steel in IJmuiden, de voormalige Hoogovens. Moeten de fabrieken nog een kans krijgen, om te laten zien dat ze ook schoon staal kunnen produceren? Of is het toch beter om op definitieve sluiting aan te sturen?
Het kabinet heeft voor het eerste scenario gekozen. Op basis van een droom: zou het niet mooi zijn als de elektriciteit van de windmolens op de Noordzee kan worden omgezet in waterstof, dat weer kan worden gebruikt bij de productie van hoogwaardig staal? In dit scenario is het nog logischer dat de staalfabriek juist in IJmuiden staat.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Overheidssteun is bij zo’n kwantumsprong ook goed te verdedigen, net als bij de oprichting van de Hoogovens in 1924 toen de overheid vele miljoenen bijdroeg. Toen wilde Nederland zelfvoorzienender worden, nu wil Europa dat weer, om niet te afhankelijk te zijn van grillige mogendheden als de VS en China.
De overheid is dit keer bereid 2 miljard euro te investeren, mits Tata ook 3 à 4 miljard investeert. Zo kunnen de kolen als brandstof deels worden vervangen door gas en later waterstof, en zal de CO2- uitstoot met 40 procent dalen.
De droom is wel aan het verwateren. Tata heeft de hoop al laten varen dat de energie volledig duurzaam kan worden opgewekt. Het zet in plaats daarvan nu in op CO2-opslag.
Definitieve besluiten zijn nog niet genomen. Voorlopig is slechts een intentieverklaring getekend. De afspraken moeten in detail worden uitgewerkt. Te vrezen valt dat de droom daarbij verder zal verwateren en de kosten alleen maar zullen toenemen. Het zou niet voor het eerst zijn dat de overheid zich laat meeslepen in een veelbelovend project dat uiteindelijk een bodemloze put blijkt te zijn.
Het is dus zaak goed op te letten. Vooralsnog zit het plan – volgens een commissie van adviseurs – vol onzekerheden op elk terrein. Het is onzeker of het duurzaam geproduceerde staal kan concurreren op de wereldmarkt. Wordt het niet veel te duur? Het is ook onzeker of de beoogde gezondheidswinst wordt geboekt en het is onzeker of Tata het plan technisch kan realiseren.
Complicerende factor is dat de eigenaar van de fabrieken, het Indiase Tata, vooralsnog vooral uitblinkt in passiviteit. Het kiest voor een ‘aanmoedigende rol’ en heeft geen enkele serieuze toezegging gedaan.
De staalfabrieken leden de afgelopen jaren vooral verlies. Tata Steel heeft meermaals geprobeerd de fabrieken te verkopen. Dat doet vermoeden dat Tata weinig animo heeft om nog veel geld in IJmuiden te stoppen.
De verduurzaming van Tata kan alleen tot een goed einde worden gebracht als Tata – of een andere eigenaar – serieuze investeringen doet, risico’s wil nemen. Dat moet een harde eis zijn bij de overheidsinvesteringen.
Om te kunnen beoordelen of de investeringen zinvol zijn, of het uiteindelijk verstandig is om de negenduizend banen bij Tata te redden en de tienduizenden banen die indirect aan Tata zijn verbonden, is het een goed idee om parallel hieraan aan een plan B te werken: geheel of gedeeltelijke sluiting van de Hoogovens. Hoeveel banen kost dat? Kunnen de werknemers elders aan de slag? Wat betekent dit voor de zelfvoorzienendheid van Europa? Dat plan B veel beter is voor het klimaat en voor het milieu in Nederland, staat alvast buiten kijf.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant