Oorlog in Gaza In Trumps vredesplan voor Gaza werden meerdere wijzigingen doorgevoerd die gunstig lijken voor Israël. Toch haalde Netanyahu niet alles binnen.
Beschadigde en vernietigde huizen in Gaza-Stad. Foto Mohammed Saber/EPA
Toen de Amerikaanse president Donald Trump maandagavond zijn vredesplan voor Gaza aan de wereld presenteerde, noemde hij een lange lijst Arabische en islamitische leiders die daaraan hadden meegeholpen. Allen – van de Saoedische kroonprins Mohammed Bin Salman tot president Prabowo Subianto van Indonesië – staan volgens Trump pal achter het twintig puntenplan.
De realiteit blijkt weerbarstiger. Want de deal waar de Arabische en islamitische landen een paar dagen eerder hun zegen aan gaven, verschilt op een aantal punten substantieel van het plan dat het Witte Huis naar buiten bracht. Dit tot grote woede van Arabische diplomaten die meewerkten aan eerdere versies van het plan, aldus de doorgaans goed geïnformeerde nieuwssite Axios.
De wijzigingen zouden pas in de laatste dagen voor Trumps gezamenlijke persconferentie met de Israëlische premier Benjamin Netanyahu zijn verwerkt. In die periode ontmoetten Netanyahu en zijn naaste adviseur Ron Dermer tweemaal Trumps schoonzoon Jared Kushner en de Amerikaanse diplomatiek gezant Steve Witkoff. Op zondag veegde Netanyahu zelfs op het laatste moment zijn agenda leeg voor een marathonoverleg met de Amerikanen dat zes uur zou duren.
Ondanks de aanpassingen zouden Egypte, Turkije en Qatar Hamas aanmoedigen met het voorstel akkoord te gaan. Arabische en islamitische landen hopen dat ze het plan gaandeweg nog kunnen bijsturen.
Welke punten uit het plan heeft Israël weten aan te passen? En wat kan dat betekenen voor de reactie van Hamas?
In punt 6 van het plan staat: „Zodra alle gijzelaars zijn vrijgelaten, zullen Hamasleden die zich committeren aan vreedzame co-existentie en het inleveren van hun wapens amnestie krijgen”.
In een eerdere versie ontbrak de voorwaarde dat leden van Hamas hun wapens inleveren. Wat meespeelt bij de overweging van het leiderschap van Hamas om het Amerikaanse plan te accepteren of af te wijzen, is het risico dat Israël zich niet aan de afspraken zal houden. De militante groep moet grote concessies doen zonder al te veel garanties dat de rest van het plan wordt geïmplementeerd.
Punt 16 vermeldt: „Het Israëlische leger zal het door hem bezette gebied in Gaza geleidelijk overdragen [...] totdat het zich volledig heeft teruggetrokken, met uitzondering van een veiligheidsperimeter die zal blijven bestaan totdat Gaza voldoende beveiligd is tegen een eventuele heropleving van de terreurdreiging.”
Het tijdspad voor de aftocht van het Israëlische leger uit Gaza is volgens Axios een van de belangrijkste punten die Netanyahu in zijn voordeel wist te veranderen. Het plan vermeldt niet specifiek wanneer Israël moet beginnen met het terugtrekken van zijn troepen.
De voorwaarde dat Gaza voldoende beveiligd moet zijn tegen een „eventuele heropleving van de terreurdreiging” voor de volledige terugtrekking, is nieuw en houdt voor onbepaalde tijd de deur open voor Israëlische militaire aanwezigheid.
Premier Netanyahu leek hier zelf aan te refereren toen hij dinsdag in een videoboodschap op zijn Telegram-kanaal uitlegde waarom Trumps plan goed is voor Israël. „We zullen al onze gijzelaars levend en wel terugkrijgen, terwijl het [Israëlisch leger] in het grootste deel van de Gazastrook zal blijven.”
Punt 19 vermeldt: „Naarmate de wederopbouw van Gaza vordert [...] kunnen eindelijk de voorwaarden worden geschapen voor een geloofwaardig traject naar Palestijnse zelfbeschikking en een eigen staat, wat wij erkennen als de aspiratie van het Palestijnse volk.”
Netanyahu’s coalitiepartner en minister van Financiën Bezalel Smotrich liet voorafgaand aan de ontmoeting tussen Netanyahu en Trump weten dat iedere verwijzing naar een toekomstige Palestijnse staat in het Amerikaanse plan voor hem een „rode lijn” zou zijn.
Toch is het de Israëlische premier niet gelukt een verwijzing naar een Palestijnse staat uit het plan te krijgen. Wel zei Trump tijdens de persconferentie dat Netanyahu tijdens hun ontmoeting „heel duidelijk had gemaakt dat hij tegen een Palestijnse staat is.”
Ook hier geldt dat Netanyahu zijn voordeel kan doen met de vage bewoordingen van het plan. Gevraagd of hij had toegestemd met de oprichting van een Palestijnse staat antwoordde Netanyahu: „Absoluut niet, het is niet eens in de overeenkomst opgenomen”. Sterker nog, hij had kenbaar gemaakt dat Israël zich „met man en macht” tegen zo’n Palestijnse staat zou verzetten.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet
Source: NRC