Afghanistan Het kabinet beweert ‘geen berichten’ te hebben ontvangen dat voormalige Afghaanse bewakers van de Nederlandse ambassade in Kabul gevaar lopen. Documenten rond een recent kort geding tegen de Staat bewijzen het tegendeel: „Kennelijk dacht men dat hij dood was.”
Een Afghaanse bewaker op de Nederlandse ambassade in Kabul.
In november 2023 kreeg een Afghaanse voormalige bewaker van de Nederlandse ambassade in Kabul een brief van de Taliban.
„Dit is om u te informeren dat u eerder hebt samengewerkt met de ongelovigen”, meldde de brief. „Daarom wordt u hierbij opgedragen om zich onverwijld aan te geven bij de autoriteiten van het Islamitische Emiraat voor nader onderzoek.”
Een tweede Afghaanse bewaker van de Nederlandse ambassade werd meegenomen door Taliban-strijders. In een kelder lieten de Taliban „slaginstrumenten” en „elektrische schokapparaten” zien. Daarna begon het verhoor.
Een derde bewaker werd in 2022 aangehouden. Tijdens zijn ondervraging zeiden de Talibanstrijders dat ze wisten dat hij „met ongelovigen had samengewerkt”. De bewaker werd tijdens de ondervragingen naar eigen zeggen gemarteld: „Daarbij is hij gewond geraakt aan zijn arm en zijn been.”
Een vierde bewaker werd op straat aangevallen door de Taliban, die hem uitmaakten voor „landverrader” en „ongelovige” omdat hij voor het Westen had gewerkt. De bewaker werd geschopt en geslagen en met een mes gestoken. „Hij werd achtergelaten, kennelijk omdat men dacht dat hij dood was.”
Bovenstaande getuigenissen komen uit de dagvaarding van een kort geding dat 42 voormalige Afghaanse ambassadebewakers hebben aangespannen tegen de staat. Op 2 september beval de kantonrechter Den Haag dat de bewakers naar Nederland moeten worden gehaald, vanwege de risico’s die ze lopen vanwege hun voormalige werk.
De Nederlandse staat weigert dat en heeft beroep ingesteld tegen de uitspraak . „Tot op heden heeft het kabinet geen berichten ontvangen waaruit blijkt dat bewakers die voor de externe dienstverlener werkten gevaar lopen”, schreef demissionair minister van Buitenlandse Zaken David van Weel (VVD) deze maand aan de Tweede Kamer.
Buitenlandwoordvoerder Kati Piri (GroenLinks-Pvda) zal deze donderdag opheldering vragen. „Ik wil weten of deze informatie eerder bekend was bij het kabinet”, zo stelt Piri.
Zo wordt een nieuw hoofdstuk toegevoegd aan het slepende en pijnlijke dossier rond de Nederlandse aftocht uit Afghanistan.
In de chaotische dagen na de verovering van Kabul door de Taliban op 15 augustus 2021 werden 1.860 Afghaanse burgers door Nederland per vliegtuig geëvacueerd, maar moesten honderden anderen noodgedwongen worden achtergelaten.
Na het beëindigen van de ‘actieve evacuatie-fase’ besloot het demissionaire kabinet-Rutte IV in het najaar van 2021 om het aantal Afghanen dat nog zou worden overgebracht drastisch in te perken, maar werden nog enkele honderden medewerkers en hun familie (in totaal 2.746 mensen) toegelaten. Vele anderen, onder wie Afghaanse bewakers van de Nederlandse militaire bases in Uruzgan en de ambassade in Kabul, vielen buiten de boot.
In september 2024 zette het kabinet-Schoof een streep door het besluit van Rutte IV om te kijken of sommige bewakers niet alsnog in aanmerking konden komen voor asiel. Toenmalig minister van Buitenlandse Zaken Caspar Veldkamp verdedigde dat besluit in de Tweede Kamer als „rechtvaardig”.
Tijdens een debat met de Commissie Buitenlandse Zaken riep Veldkamp in herinnering dat de ambassadebewakers na de val van Kabul de Nederlandse compound op Camp Seitz zijn blijven bewaken, totdat deze eind 2022 gesloten werd. „Dat deden ze zonder problemen te ondervinden”, zei Veldkamp. „Ik zie dat er tot dusverre ook geen gevallen bekend zijn van bewakers en overige medewerkers die problemen ondervonden vanwege hun werk bij en in de buurt van de ambassade.”
Die uitspraak was in weerwil van de feiten, zo blijkt uit de verklaringen van de bewakers die zijn ingebracht in het kort geding. Bovendien: uit documenten die Buitenlandse Zaken heeft vrijgegeven na een verzoek op grond van de Wet open overheid (Woo), blijkt dat het ministerie dat ook had kunnen wéten.
Op 19 december 2022 drongen Talibanstrijders binnen in de Nederlandse ambassade op Camp Seitz. De Afghaanse bewakers die hen probeerden tegen te houden werden geconfronteerd met „geweld en intimidatie”, zo meldde de plaatsvervangend directeur van het Afghaanse beveiligingsbedrijf Asman Abi, aan de post ‘Kabul’, die nu opereert vanuit Qatar. „We zijn compleet machteloos”, schreef de plaatsvervanger: „De Taliban heeft al ons personeel in gijzeling genomen.”
Nederland tekende officieel protest aan tegen de bezetting van zijn ambassadegebouw en de confiscatie van de inventaris door de Taliban. Maar uit niets blijkt dat de ‘ambassade Kabul’ in Qatar zich zorgen maakte over het lot van de Afghaanse bewakers, die na enkele dagen weer werden vrijgelaten. Pas twee jaar later – toen minister Veldkamp zich moest verantwoorden in de Kamer over het besluit om geen bewakers meer te laten overkomen – mailde een diplomaat met de directeur van Asman Abi. ‘Very urgent information request‘ stond er in de onderwerpregel van de mail.
De Nederlandse ambassade in Kabul.
„Hebben de voormalige bewakers in Kabul nog contact met uw bedrijf?”, wilde de diplomaat weten. En: „Is het bekend of enige van hen negatieve consequenties hebben ervaren als gevolg van hun werk voor onze ambassade?”
De directeur van Asman Abi antwoordde dezelfde dag. „Sommige van de mannelijke bewakers staan nog in contact met het bedrijf en vragen hoofdzakelijk om werk”, schreef hij. „Sommigen spreken over bedreigingen, maar daar is verder geen bewijs voor.”
Buitenlandwoordvoerder Piri heeft inmiddels een motie ingediend waarin wordt gevraagd de 42 bewakers alsnog naar Nederland over te brengen, maar of die op een meerderheid kan rekenen is ongewis. Piri: „We moeten onze belofte nakomen en deze mensen in veiligheid brengen.”
Zestig Afghanen die onder het oude, bestaande beleid wél recht hebben op asiel, wachten nog steeds op overbrenging naar Nederland. Contact met Afghanistan is moeilijk: de Taliban sloten deze week het internet af.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Volg politiek Den Haag op de voet en word zelf een Haagse ingewijde
Source: NRC