Binnen twee maanden was Erik ten Hag (55) ontslagen bij Bayer Leverkusen, woensdag tegenstander van PSV in de Champions League. Zijn aanstelling bleek een vergissing.
is voetbalverslaggever van de Volkskrant.
Aan een prachtig gedekte tafel in een landhuis op Ibiza lijkt het alsof Erik ten Hag terugkijkt op zijn ultrakorte verblijf bij Bayer Leverkusen. In een mooi, wit overhemd praat hij over regie die je niet altijd zelf in handen hebt in het voetbal. Dat je soms bent overgeleverd en opeens richting de uitgang verdwijnt, in een spel van vervagende normen en waarden.
Maar hij kijkt in dat interview helemaal niet terug op twee maanden Leverkusen, want dat mag en wil hij nog niet in het openbaar, na zijn ontslag. Zo luiden de afspraken in de top van het voetbal. Hij krijgt een afkoopsom van miljoenen euro’s, in ruil voor zwijgzaamheid in de pers, nadat zijn contract voor twee seizoenen al na twee maanden was ontbonden.
Zijn verhaal is een algemene beschouwing over de voetbalwereld, verteld in de periode na zijn aanstelling bij Bayer Leverkusen, maar voor de start bij zijn nieuwe club. In een fijn decor, dat zeker. Het is heerlijk toeven onder de zon, in een majestueus huis met zwembad op Ibiza, Villa SEG genoemd, naar het internationale kantoor waarvan zijn zaakwaarnemer Kees Vos eigenaar is. SEG bestaat 25 jaar en viert het jubileum met gasten. Daar schuift Ten Hag aan met de trainer van Feyenoord, Robin van Persie, en met de gestopte oud-international Kevin Strootman. Sterrenkok Ron Blaauw is ingevlogen, een eigen verslaggever stelt vragen. De tafel proost op succes in een nieuw seizoen.
Zaakwaarnemer Vos spreekt over het beïnvloeden van krachtenvelden. Ten Hag vergelijkt een voetbaltrainer met een minister. ‘Als zijn ambtenaren verkeerde keuzes maken, draagt hij de verantwoordelijkheid.’ Het is alsof hij langdurig in een glazen bol heeft gekeken en hier alvast de bevindingen neerlegt van een mislukt avontuur, het snelste ontslag in de geschiedenis van de Bundesliga. Ontboden en ontslagen als minister van Leverkusen, bij wijze van spreken, in ijzige omstandigheden, met persberichten over het gedwongen vertrek waaruit geen greintje gevoel sprak. Geen dankwoord. Geen succeswens voor zijn verdere loopbaan. Deze ingreep was pure noodzaak, schrijft directeur Fernando Carro. ‘Pijnlijk maar noodzakelijk.’
Twee competitieduels, één puntje, een 3-3 bij Werder Bremen, dat met tien man terugkwam van 1-3 naar 3-3, mede door een blunder van doelman Mark Flekken. Inclusief een gênante ruzie over het nemen van een strafschop, openbaar, op het veld, met aanvoerder Robert Andrich als scherprechter, ook na afloop. ‘Het team bestaat uit individuen’, zegt hij. Dat moet beter, en snel ook.
Anderzijds: één punt uit twee. Het is niet goed, maar ook niet dramatisch voor een elftal dat na een leegloop vrijwel opnieuw begint, met een trainer die de reputatie van bouwer heeft, al stelde technisch directeur Simon Rolfes bij het afscheid juist dat Ten Hag niet paste bij dit team in opbouw. Ergo: ontslag. Sterker nog: achteraf blijkt dat het besluit over het ontslag al was genomen voor dat duel met Bremen.
Hoezo? Waarom? Heeft Ten Hag het te bont gemaakt? Rolfes openbaart dat hij een nog veel grotere fout zou begaan door de fout van de aanstelling niet tijdig te herstellen. Hoe pijnlijk kan iets zijn. Ten Hag vierde succes met Go Ahead Eagles, FC Utrecht en met Ajax. Hij kreeg kritiek in Engeland, maar won twee bekers met het al jaren dolende Manchester United, en eindigde op de derde en achtste plaats, terwijl United vorig seizoen met Ruben Amorim vijftiende werd en nu veertiende staat.
Hij wordt in de Duitse pers in de dagen na zijn vertrek weggezet als een beginneling die geen training kan geven, geen band ontwikkelt met zijn staf en zelfs geen wedstrijdbespreking kan houden. Vos: ‘Wie deze wereld kent, weet dat dat niet zo is. Dit is zo ver van de waarheid dat het kolderiek is. Dit ontslag was next level. Hier is echt karaktermoord gepleegd. De strontkar is over Erik uitgegooid. Dat heb ik Simon Rolfes ook laten weten.’
Feit is dat Ten Hag, geen grootheid in communicatie door zijn hoekigheid, tot in het diepst van zijn ziel is gekrenkt en bij zijn afscheid via zijn zaakwaarnemer stelde dat hij het had verdiend om zijn visie te ontvouwen, om zijn stempel op het elftal te drukken. Hij had nooit het gevoel dat er vertrouwen in hem was. Daarmee raakte hij de kern, want dat geluid was ook van de andere kant te horen. De aanstelling was bij voorbaat mislukt. Het was een huwelijk uit nood. Een moetje. Er was geen verliefdheid.
‘Ja, hij heeft een knauw gekregen en de frustratie is groot’, aldus Vos over deze totale mismatch, die sowieso een valse start kende, om de reden dat Ten Hag nooit de droomkandidaat was voor de club. Hij was de tweede of misschien zelfs derde keus. De onbetwiste nummer één, de Spanjaard Cesc Fabregas, bleef uiteindelijk bij Como en stelde Leverkusen voor het blok. De tijd drong. De uiteindelijke opvolger van Ten Hag, de Deen Kasper Hjulmand, was al een paar keer eerder benaderd, maar hij was door werk bij de Deense bond nog niet beschikbaar. Een tijdje later was hij dat wel.
Ze moesten snel een trainer aanstellen. Ten Hag was vrij. Zijn reputatie was goed. Hoe moeilijk de opdracht ook was. Het was zelfs de moeilijkst denkbare klus, na door Xabi Alonso verrichte wonderen. De Spanjaard is een soort god in Duitsland, na het veroveren van de eerste landstitel in de clubgeschiedenis, in 2024, met de ongeslagen status, waardoor de bijnaam ‘Neverkusen’ naar het museum kon. Tevens won de ploeg de beker en werd de finale van de Europa League bereikt met aansprekend voetbal. Ook in het seizoen daarna was het spel uitstekend, met vrijwel dezelfde selectie, want de meeste spelers wilden bij Alonso blijven.
Maar toen ging hij naar Real Madrid en verzilverden de topspelers een voor een hun gestegen status. De hele as vertrok, onder wie verdediger Jonathan Tah, middenvelder Granit Xhaka, spelmaker Florian Wirtz, spits Victor Boniface en ook de Nederlander Jeremie Frimpong, die de hele rechterflank kan bestrijken. Ook is voor 200 miljoen ingekocht, veelal jongeren, onder wie Malik Tillman van PSV en Ernest Poku van AZ.
Ten Hag stond niet achter elke uitgaande transfer, ook niet qua timing. In retrospectief is voor Kees Vos de start nooit ideaal geweest. Hij voelde vanaf het begin onvrede, zeker bij algemeen directeur Fernando Carro. Vos: ‘In gesprekken was ons steeds voorgespiegeld dat er maximaal drie topspelers zouden vertrekken. Het waren er veel meer.’ Ten Hag morde daarover in het openbaar, over het vertrek van leider Xhaka bijvoorbeeld. De verhoudingen waren meteen verstoord. Met veel van de nieuwelingen heeft hij bovendien nauwelijks gewerkt, want hij was al ontslagen toen de transferperiode voorbij was. Vos: ‘In die eerste weken was al verwijdering te zien. Het boterde niet. Het contact was te hard, te zakelijk.’
Tussendoor speelden in de Duitse pers verhalen over makelaarskantoor SEG, dat zich zou bemoeien met allerlei contractbesprekingen, om hier en daar graantjes mee te pikken, door spelers uit de eigen stal naar voren te schuiven. Vos noemt die verhalen ‘volstrekte onzin’. ‘We hadden een heel drukke transferzomer. Van onze spelers heeft alleen Mark Flekken een transfer naar Leverkusen gemaakt, maar die was al rond voordat Erik tekende. En ze wilden Nico O’Reilly van Manchester City. Over hem hebben we gesproken, maar daar zaten veel clubs achteraan.’ Hij is gebleven bij City.
Feit is dat Ten Hag volgens het goed ingevoerde Duitse blad Sport Bild sinds vrijwel het begin van zijn werkzaamheden niet meer bij besprekingen over nieuwe spelers zat, vanwege die onenigheid over het transferbeleid en het wegsijpelende vertrouwen. Sterker: de vorige trainer Xabi Alonso, nu werkzaam bij Real Madrid, wist eerder dan Ten Hag dat Leverkusen met routinier Lucas Vazquez een nieuwe speler had aangetrokken. Afkomstig van Real.
Doelman Mark Flekken laat weten geen commentaar meer te willen geven op Ten Hag, omdat terugkijken geen zin heeft. Woensdag is PSV op bezoek in de Champions League. Malik Tillman, afkomstig van PSV, stelde zondag tijdens praatprogramma Rondo dat het ontslag niet normaal was, maar ‘in voetbal kan alles. En ons is verteld dat het ook te maken had met zaken buiten het veld’. Het voetbal is trouwens nog niet veel beter dan in die paar duels onder Ten Hag, meldt een vaste volger van de club, al zijn er meer punten behaald onder Hjulmand. Maar Ten Hag zei ook steeds dat hij tijd nodig had, dat hij een bouwer is.
De verwijdering tussen leiding en trainer voltrok zich in feite al in de eerste weken, alsof er geen vertrouwen was in de aannemer op de werkplaats. Tijdens een trainingskamp in Brazilië, toen nog veel spelers ontbraken, verloor Leverkusen met een veredeld jeugdteam met 5-1 van een jeugdploeg van Flamengo, in het land waarmee moederbedrijf Bayer warme banden heeft en prestige op het spel staat.
Ten Hag zei tegen de clubleiding dat zo’n commerciële trip onhandig is, en dat de uitslag hem geen bal interesseerde, zo in het begin van de voorbereiding. De sfeer verslechterde allengs en de leiding oordeelde dat met de aanstelling van Ten Hag een fout was gemaakt, gevolgd door bittere commentaren en informatie die volgens Vos alleen gelekt kunnen zijn vanuit de hoge regionen van de club.
Vos noemt de wereld van het voetbal allengs harder geworden. Overal zijn meningen en ze beïnvloeden besluiten. Het had ook geen zin om het spel keihard te spelen in de publiciteit. ‘Dat wordt zo welles-nietes, zo Calimero-achtig.’ Woensdag gaat Vos lunchen met Ten Hag, op de dag die de trainer zich heel anders had voorgesteld, met als apotheose het duel met PSV, vanaf 9 uur in de BayArena.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant