Staatssecretaris Judith Tielen moet komende maand besluiten op wat voor termijn vrouwen met dicht borstweefsel een MRI kunnen krijgen. ‘Ik zou het liefst vaart maken. Het is pijnlijk dat vrouwen al die jaren hebben moeten wachten.’
is wetenschapsredacteur van de Volkskrant en schrijft over gezondheid.
Hoe de dreiging van borstkanker voelt, weet staatssecretaris Judith Tielen maar al te goed. Een paar jaar geleden ging ze met een knobbeltje in haar borst naar de huisarts die haar onmiddellijk doorstuurde naar het ziekenhuis. Daar kreeg ze een echo, er bleek niets aan de hand.
Ze is nu 53, ook zij is inmiddels voor het eerst in de borstenbus geweest om daar een mammografie te laten maken. En net als de bijna negenhonderdduizend andere vrouwen die dat jaarlijks laten doen, kreeg ook zij niet te horen of ze dicht borstweefsel heeft en of eventuele afwijkingen op de foto’s wel zichtbaar waren. Daar is een MRI voor nodig, maar die kunnen vrouwen nog altijd niet krijgen.
Zou u het willen weten?
‘Ja en nee. Dat is de strijd tussen de vrouw en de staatssecretaris, ik weet er nu veel meer van dan een paar jaar geleden. Want wat ga je doen als je het weet?’
Zelf een MRI regelen misschien? Zo’n scan kost in een diagnostisch centrum zo’n 300 euro.
‘Ik weet niet of ik dat zou doen. Ik wil graag goed geïnformeerd zijn, maar ik heb ook oog voor de risico’s. Op een MRI-scan zie je van alles en dat kan je onnodig bang maken, terwijl er misschien niets aan de hand is.’
Tielen is nog maar kort staatssecretaris in het demissionaire kabinet-Schoof en ze moet nu, na honderd dagen, een beslissing nemen over een onderwerp dat haar als VVD-Kamerlid na aan het hart ging. Destijds vond ze dat vrouwen moeten worden ingelicht als ze dicht borstweefsel hebben en dan zo snel mogelijk een MRI moeten kunnen krijgen.
Nu ligt er naast haar op de bank, in haar werkkamer op het ministerie, een lijvig advies van het RIVM. De strekking: bied vrouwen met zeer dicht borstweefsel een MRI-scan, maar regel dat zorgvuldig. Als Tielen dat advies opvolgt, komt zo’n MRI-screening pas in 2030 beschikbaar. De komende weken gaat ze alles afwegen, vertelt ze, begin november neemt ze een besluit.
Bent u van mening veranderd nu u een andere functie heeft?
‘Nee, ik vind nog steeds dat vrouwen serieus moeten worden genomen en de juiste informatie over hun borsten moeten krijgen. Mijn gevoel zegt: als artsen op een foto zien dat vrouwen dicht borstweefsel hebben, moeten ze dat vertellen. Ik zou het liefste vaart maken, zo snel mogelijk die MRI’s regelen zodat vrouwen die zich zorgen maken een antwoord krijgen. Tegelijkertijd ben ik ook niet doof voor de adviezen van experts, die zeggen dat we dat wel zorgvuldig moeten doen. Hart en hoofd spelen hier een wedstrijd. U ziet aan mij dat ik worstel.’
Welke overwegingen spelen een rol?
‘We moeten voorkomen dat te veel vrouwen na het maken van een MRI worden doorverwezen voor onderzoek in het ziekenhuis terwijl er niets aan de hand is. Dan worden fitte, vitale vrouwen opeens patiënten. Ook verdringing ligt op de loer, uiteindelijk kan er maar één persoon tegelijk in een scanner. En ik vind gelijke toegang belangrijk, ik wil niet dat alleen mondige vrouwen die het kunnen betalen een MRI krijgen.’
Maar die ongelijke toegang is er nu ook al. Je kunt zelf je borstfoto’s opvragen en als dan blijkt dat je dicht borstweefsel hebt, regel je een MRI. Sinds de media-aandacht vorig jaar hebben honderden vrouwen dat gedaan, zo blijkt.
‘Dat kan zijn, maar als de overheid een besluit neemt, moet er sprake zijn van solidariteit met alle vrouwen, zeker bij dit soort ernstige ziektes.’
Borstkankerpatiënten zeggen: elk jaar dat het MRI-onderzoek er nog niet is, zullen vrouwen overlijden omdat bij hen kanker te laat wordt ontdekt.
‘Dat weegt voor mij heel zwaar. Maar uiteindelijk hebben we wel hetzelfde doel voor ogen: overlijden, ziekte en zware behandelingen voorkomen. Het bevolkingsonderzoek moet vrouwen houvast bieden. Is het dan juist om tegen vrouwen met dicht borstweefsel te zeggen: er is niks aan de hand, terwijl artsen dat op de foto niet goed kunnen zien? Dat voelt niet helemaal goed. Is het juist als vrouwen wel worden ingelicht over hun dichte borstweefsel, maar wij ze vervolgens niet kunnen vertellen waar en wanneer ze een MRI kunnen krijgen? Dat voelt ook niet goed.’
Er is de afgelopen jaren gesteggeld over de capaciteit, er zou geen ruimte zijn voor 40 duizend MRI’s voor deze vrouwen. Maar voor 30 duizend mannen met een verhoogde PSA-waarde is er wel plek. Bij lage rugklachten worden zelfs duizenden onnodige MRI’s gemaakt. Dat is voor vrouwen die dit aangaat lastig te verteren.
‘Bij mannen die een MRI krijgen zijn er aanwijzingen dat zij mogelijk prostaatkanker hebben, dus dat is net even anders. Maar ergens snap ik het gevoel van vrouwen wel. Eeuwenlang is de witte man de standaard geweest in alles wat we doen rondom medisch onderzoek, diagnose en behandeling.’
Al in 2011 noemde de Gezondheidsraad dicht borstweefsel ‘een serieus volksgezondheidsprobleem’. Straks zijn we mogelijk negentien jaar verder voordat er iets is geregeld.
‘Ja, dat realiseer ik me. Maar we zijn nu echt een stap verder dankzij de media die iets los hebben gemaakt. De technologie is er, het geld eindelijk ook, maar het is pijnlijk dat vrouwen al die jaren hebben moeten wachten.’
Luister hieronder naar onze wetenschapspodcast Ondertussen in de kosmos. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant