De iconische Wilhelmina-pepermuntjes zitten in papieren wikkels met een laagje bio-afbreekbare kunststof. Toch moet de fabrikant een forse heffing betalen, omdat de snoeppapiertjes nog steeds als wegwerpplastic gelden. Hoe kan dat?
is economieredacteur. Hij is specialist duurzaamheid en circulaire economie.
Tot vreugde van milieuactivisten stapte snoepfabrikant Fortuin vijf jaar geleden af van de plastic wikkels rond zijn iconische Wilhelmina-pepermuntjes. In plaats daarvan kregen de negentiende-eeuwse snoepjes een papieren verpakking. Om die dicht te plakken, zit er een dun laagje bio-afbreekbaar plastic op. Zwerfafvalraper en milieuactivist Dirk Groot, landelijk bekend als de Zwerfinator, haalde de stap herhaaldelijk aan als lichtend voorbeeld voor andere bedrijven.
Desondanks viel er bij Fortuin een naheffing van bijna anderhalve ton in de bus, omdat de nieuwe verpakkingen volgens de wet nog steeds gelden als wegwerpplastic. En daar zit sinds 2023 een extra heffing op. Een voorbeeld van een ‘papieren werkelijkheid’ die ondernemers ontmoedigt om te verduurzamen, vinden ze bij Fortuin.
‘Financieel is het aantrekkelijker om weer over te stappen op plastic folie. Dat kan niet de bedoeling zijn van zo’n wet’, zegt commercieel directeur René Alkema. Op zulke plastic verpakkingen zit weliswaar dezelfde heffing, maar verder zijn ze goedkoper in de aanschaf en efficiënter tijdens het inpakproces.
De heffing moet gebruik van plastic wegwerpverpakkingen ontmoedigen, vanwege het zwerfafval dat ze veroorzaken. Dit geldt ook voor verpakkingen waar alleen maar een laagje kunststof op is aangebracht, zoals papieren bekertjes.
Waar de wet alleen geen rekening mee houdt, zijn bio-afbreekbare plastics. Daarbij speelt mee dat die niet allemaal daadwerkelijk goed afbreken in de natuur.
Uit een analyse van Wageningen University & Research, in handen van de Volkskrant, blijkt dat de Wilhelmina-papiertjes wel volledig afbreken. De verpakking kan een goed alternatief zijn om aan doelen van de plasticwetgeving te voldoen, oordeelt het onderzoeksinstituut. De letter van de wet is iets anders: ook volgens de WUR telt dit momenteel als wegwerpplastic.
Fortuin verzet zich, desnoods tot in de rechtszaal. Daarbij trekt het bedrijf op met Portion Pack, dat suikerzakjes verkoopt in vergelijkbare verpakkingen.
Volgens het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat volgt Nederland de Europese regels. ‘In algemene zin leert de ervaring dat uitzonderingen kunnen zorgen voor meer onduidelijkheden en meer grensgevallen’, mailt een woordvoerder.
Toch gloort er hoop voor de pepermuntjesfabriek uit Dokkum: volgend jaar staat er een evaluatie van de wet op de rol. Mogelijk tellen dunne laagjes kunststof, zoals die in de Wilhelmina-wikkels, daarna niet meer mee als wegwerpplastic. Dat zou dan ook gelden voor vergelijkbare kunststoflaagjes die niet bio-afbreekbaar zijn.
Of er specifieke uitzonderingen in het vat zitten voor bio-afbreekbare verpakkingen, moet uiterlijk in 2027 blijken. Tegen die tijd buigt de Europese Commissie zich over de Europese wetgeving en buigt ze zich ook over vooruitgang op gebied van bio-afbreekbare kunststofsoorten.
Bij Fortuin vinden ze het allemaal te lang duren. Volgens de commercieel directeur maakt de heffing de pepermuntjes zo’n 5 procent duurder. Fortuin produceert ook huismerkpepermunt voor horecaketens. Zij blijken niet allemaal bereid zoveel extra kosten te slikken om hun producten te verduurzamen. Een deel van deze klanten ziet af van een overstap op het duurzamere papiertje, zegt Alkema. ‘Terwijl we daar aardig ver mee waren.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant