Vakbond FNV is onbestuurbaar geworden en moet daarom ingrijpend gereorganiseerd worden. Dat stellen Lodewijk Asscher en Ton Heerts, die deze zomer door de rechter tot puinruimers werden benoemd bij de bond in crisis.
is economieredacteur. Hij schrijft over de energietransitie.
Alleen door een nieuwe organisatiestructuur kan er volgens oud-PvdA-minister Asscher en voormalig FNV-voorzitter Heerts een einde komen aan de machtspelletjes die de bond afgelopen jaar in een diepe bestuurlijke crisis stortte.
In dat conflict liggen zo’n beetje alle geledingen van de bond met elkaar overhoop. Er waren lastercampgnes tegen bestuurders, stakende werknemers en kaderleden die met wc-rollen naar het ledenparlement togen om daar te zeggen dat ze ‘hun shit’ moesten opruimen.
Asscher en Heerts stelden een interim-bestuur aan en besloten vorige maand al dat alle voormalige bestuurders van de bond niet mogen terugkomen in een nieuw bestuur. Als het aan de toezichthouders ligt, geeft de bond op 1 novemer ‘een klap’ op een nieuwe organisatiestructuur die zij nu in hun stuk uittekenen. Daar is haast bij, benadrukt Lodewijk Asscher. ‘Want de huidige situatie is heel slecht voor werkenden en daarmee ook slecht voor heel Nederland.’
Hoe heeft u de afgelopen maanden gezien dat de chaos bij FNV het belang van werkenden schaadt?
‘Er worden cao’s gesloten en er is belangenbehartiging voor individuele leden. Op dat vlak blijft de FNV gelukig gewoon functioneren. Maar intussen is deze crisis op alle punten killing.
‘Ledenaantallen bijvoorbeeld, die heel belangrijk zijn voor de kracht van de vakbond, waren door de inflatie en de stakingen die FNV daarna organiseerde aan het toenemen. Nu dalen ze weer. Ton en ik hebben ook een brief gekregen van de voorzitter van de Sociaal-Economische Raad, de SER. Die schrijft dat de vanzelfsprekende positie die de FNV had in de gesprekken met werkgevers en de overheid door de crisis enorm onder druk staat.
‘Er wordt meewarig naar de FNV gekeken in plaats van dat de bond gezag uitstraalt. Dat is heel pijnlijk om zo te zeggen, maar het is wel zo. Het is echt heel belangrijk dat dat snel verandert. Zodat er na de verkiezingen een bond staat die met gezag tegen de politiek kan spreken over alle grote en belangrijke onderwerpen die nu spelen.’
Jullie beschrijven in jullie stuk een aantal patronen die doorbroken moet worden. Een daarvan is een verlammende verdeling van bevoegdheden met machtsspelletjes tot gevolg.
‘Ja, je ziet dat er nu zeventien leden van het FNV-bestuur zijn die de dagelijkse leiding hebben. Maar die kunnen stuk voor stuk beoordeeld worden door het Ledenparlement, het hoogste beslissende orgaan van de bond. In de praktijk leidde dat ertoe dat die zeventien bestuurders helemaal niet collegiaal met elkaar omgaan.
‘Daarvan geven we niet één persoon de schuld, maar we hebben dus wel besloten dat die conflicten zo groot zijn geworden dat we vinden dat geen van de bestuursleden nog kan terugkeren in een nieuw bestuur.
‘Alleen is er een groot risico dat bij dezelfde structuur we weer een herhaling van zetten zullen zien. Daarom willen we dat het ledenparlement weer wordt omgezet naar een ‘bondsraad’ waarvan de leden alleen op hoofdlijnen het beleid van het FNV-bestuur goedkeuren. De bestuurders zelf worden aangesteld of eventueel ontslagen door de raad van toezicht. Wij denken dat je daardoor weer een eensgezind opererend bestuur krijgt.’
Asscher en Heerst kondigen in hun stuk een aantal veranderingen in de organisatie aan die een einde zouden moeten maken aan de interne strijd bij de bond. Die raken dus voor een groot deel het het Ledenparlement, dat twaalf jaar geleden juist werd opgericht om democratie binnen de bond te vergroten. Individuele leden van dat parlement verliezen macht aan de ‘sectoren’ binnen FNV. De afdelingen die bepaalde beroepen vertegenwoordigen.
Jullie leiden de crisis dus terug tot de structuur. Maar gaat het niet veel meer over inhoudelijke conflicten. Zo sprak de Volkskrant gepensioneerde bondsleden die zich erover opwonden dat medewerkers van de bond zich inzetten voor het klimaat.
‘Was het maar zo’n inhoudelijk verschil van mening. Wij zien vooral heel erg veel intern conflict dat gaat over macht. Kijk, natuurlijk zijn er dit soort inhoudelijke discussies. Zoals in elk gezin. Maar een moderne vakbond is een prima forum om dit soort inhoudelijke conflicten op te lossen. Dat heeft de bond in het verleden ook bewezen, meningsverschillen tussen arm en rijk, net werkend of juist (bijna) gepensioneerd, daar kun je onderling uitkomen. Juist in een tijd die zo gepolariseerd is als deze, heb je een vakbond nodig die daarover intern het debat voert en dan zegt: hier staan we voor. Nu lukt dat niet.’
Jullie zijn heel stellig in hoe de organisatie aangepast gaat worden. Maar formeel is dat toch niet iets dat jullie kunnen beslissen? Die macht ligt bij het Ledenparlement. Precies de instantie waarvan jullie de bevoegdheden – van zowel het orgaan als de individuele leden – willen beperken. Gaat dat wel lukken?
‘Een maand geleden, op 1 september, hebben we besloten tot de ‘schone lei’. Dus afscheid nemen van alle oud-bestuurders. Op 1 oktober komen we met dit voorstel en we hopen dat de FNV daar op 1 november als geheel achter gaat staan.’
Maar dan moet dat parlement dus wel eerst instemmen. Afgelopen jaar is wel gebleken dat het niet de meest inschikkelijke club is.
‘Maar die tijd is wel veranderd. Dat de rechter ons heeft aangesteld, is natuurlijk al een heel sterk signaal.’
Een van de rechters noemde de FNV een ‘pokkenbende’.
‘En dat is geen gewone taal voor rechters, dus dat zegt wel wat. Wij zeggen nu ook iets best hards: de FNV is onbestuurbaar. Afgelopen maanden hebben we zo’n beetje iedereen in de organisatie gesproken en we voelen ook dat iedereen het erover eens is dat het zo niet verder kan. Wij zeggen nu dat we denken dat het zo moet. En komende vrijdag gaan Ton en ik daarover spreken met het ledenparlement.
En wat als die jullie plannen niet zien zitten?
‘Dat is een wat-alsvraag.’
U bent geen politicus meer, dus daar kunt u best antwoord op geven. Bovendien kan ik me niet voorstellen dat u daar niet over hebt nagedacht.
‘Daar hebben we natuurlijk wel over nagedacht. Daarom voer ik nu ook dit gesprek met de Volkskrant en met andere media. Om uit te leggen waarom we vinden dat dit moet gebeuren. Net zoals we met heel veel mensen spreken. Dat sterkt mij in het idee dat we het ledenparlent en andere onderdelen van de FNV hier achter krijgen. Maar goed, dat gaan we zien vrijdag.’
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant