Haar leven als oplichter en serieverleider maakte van de Amerikaanse twintiger Kari Ferrell een berucht internetfenomeen. In een nieuw boek – ‘niet voor je oma’ – vertelt ze haar verhaal, over identiteit en stereotypen, seks en de gevangenis.
is mediaverslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft vooral over televisie, podcasts en boeken.
Kari Ferrell werkte in 2009 voor het jongerenplatform Vice, toen ze in een bus in New York op haar telefoon artikelen zat te lezen. Op de lokale nieuwssite Gothamist zag ze een foto van zichzelf voorbijkomen, met daarboven in felrode kapitalen ‘MOST WANTED’. ‘Het was doodeng’, zegt Ferrell – een grappige, uitbundige vrouw met een witte top en een reusachtige tatoeage van een feniks over haar borst – op een zonnig terras in Soho, een rijke wijk in Manhattan.
Onder haar mugshot stond vermeld waarvan de destijds 22-jarige Ferrell werd verdacht: fraude, winkeldiefstal en het vervalsen van cheques. Haar hing, zo las ze, twaalf jaar cel boven het hoofd.
In paniek sprong Ferrell bij de volgende halte van de bus, ze rende naar de overkant van de straat om met een andere bus zo snel mogelijk naar huis te gaan. Intussen kreeg ze woedende sms’jes (‘WTF?! Ben jij dit??’), want het nieuws verspreidde zich snel, vooral door een groot artikel in weekblad The New York Observer.
Daarin werden de achtergrond en modus operandi beschreven van Ferrell, die, geboren in Zuid-Korea, was geadopteerd door mormonen uit Salt Lake City. Nadat ze daar onder meer haar ex-vriend voor ruim 10 duizend dollar had opgelicht en het Salt Lake City Police Department de jacht op haar had geopend, besloot ze te vluchten naar New York.
The New York Observer gaf Ferrell de bijnaam die daarna aan haar is blijven kleven: hipster grifter, de hipster-oplichter. Ferrell was de eerste vrouwelijke oplichter die ook een internetfenomeen werd. Na haar volgden onder meer Anna Sorokin, die zich in New York voordeed als Duitse erfgename en op wie de tv-serie Inventing Anna is gebaseerd, en Elizabeth Holmes, die met haar frauduleuze bedrijf Theranos miljarden ophaalde en daarmee de Disney Plus-serie The Dropout inspireerde.
En ook over Ferrell is een dramaserie in de maak. ‘Blijkbaar vinden we het leuk om te kijken naar vrouwen die zich misdragen.’
De nasleep van het artikel in The New York Observer was hysterisch, zegt ze na het bestellen van een caesarsalade met kip en een latte met havermelk. ‘Gerespecteerde kranten verwezen door naar naaktfoto’s van me die waren uitgelekt.’ Servetten met seksueel getinte berichten die ze voor mannen had achtergelaten, doken op op eBay.
‘Omdat ik, tussen aanhalingstekens, zo’n lollig verhaal was geworden, denk ik dat de politie het wel prima vond en me een tijdje mijn gang liet gaan.’
Over haar ervaringen heeft Ferrell (nu 38) een boek geschreven: You’ll Never Believe Me – A Life of Lies, Second Tries and Things I Should Only Tell My Therapist.
‘Meeslepend, scherp en zeer geestig’, vindt de recensent van The New York Times, die het een ‘groots, Amerikaans verhaal’ noemt en een ‘aanklacht tegen de misleidende mythes van het land over ras, klasse en rechtvaardigheid’.
Het is ‘geen boek voor je oma’, zegt Ferrell. ‘Tenzij ze van grove taal en pijpgrapjes houdt.’
Ze wist vooraf niet of ze het wel moest schrijven. ‘Ik maakte me zorgen over de gevolgen voor mijn slachtoffers. Ik kan me voorstellen dat het niet leuk is als een maniakale geest uit je verleden weer opduikt, als je je verdriet weer herbeleeft.’
Ze sprak erover met haar therapeut en met journalisten. ‘Het is riskant, maar uiteindelijk kwam het erop neer dat dit mijn verhaal is. Als anderen hier iets tegenover willen zeggen, staat het ze natuurlijk vrij.’
Over de reactie van het bredere publiek maakte ze zich minder druk. ‘Daar heb ik een pantser voor ontwikkeld. De ergst denkbare dingen zijn immers in 2009 al over me gezegd. Veel daarvan klopte toen ook nog eens: ik wás een vreselijk mens dat geen rekening hield met anderen.’
De verwijten die ze op sociale media kreeg na de publicatie van haar boek kwamen niet onverwacht. ‘Ik wist dat mensen zouden beweren dat ik nergens spijt van heb en dat dit boek alleen maar een manier is om nog een slaatje uit mijn oplichterij te slaan.’ Dit soort beschuldigingen onderstreept volgens haar alleen maar het punt van haar boek: ‘Ik wil laten zien dat verandering alleen mogelijk is als de omgeving dat ook ondersteunt.’
Haar hele leven kan worden gezien als een leugen, zegt Ferrell. ‘Al vanaf het allereerste begin. De Zuid-Koreaanse overheid heeft onlangs bekendgemaakt dat veel adopties in het verleden gepaard gingen met fraude. Er is dus een goede kans dat dat ook voor die van mij geldt.’
Op school begon ze met haar ‘performance’. ‘Ik veinsde dat ik wit was, veinsde dat ik een braaf mormoons meisje was, veinsde dat ik hetero was’, schrijft ze in haar boek.
‘Er waren zoveel dingen intrinsiek mis met me’, zegt ze. ‘Om te beginnen mijn uiterlijk. In het Boek van Mormon (het mormoonse heilige boek, red.) staat dat mensen van kleur zijn vervloekt. Daarnaast heeft de hemel van de mormonen drie niveaus. Het hoogste kun je alleen bereiken als je in de tempel trouwt. Maar ik kreeg al van jongs af aan te horen dat niemand met me zou willen trouwen door hoe ik eruit zie. Bovendien wist ik al vroeg dat ik ook op meisjes val.’
Genealogie is belangrijk voor de mormonen, zegt Ferrell. ‘Niet voor niets stonden zij aan de basis van ancestry.com, een site over stambomen. Maar als familiegeschiedenis in lessen ter sprake kwam, wat vaak gebeurde, zat ik met mijn duimen te draaien.’
Ze voelde innerlijk verzet tegen de stereotypen waar Aziaten mee te maken krijgen. ‘Aziaten zijn zachtaardig, dociel en stil’, zegt ze. ‘Ik weet nog dat de vader van een vriendin tegen me zei dat ik masseuse moest worden omdat ik magische Aziatische vingertjes heb. Of we zijn gekke kungfu-drakenvrouwen. Toen ik opgroeide sloot het stereotype van de volgzame Aziatische vrouw goed aan bij wie ik was als het perfecte mormoonse kind. Maar ik voelde al dat het in me begon te borrelen, dat iets in me ging uitbarsten.’
Ook omdat ze niet vergeten wilde worden. ‘Ik wilde een stempel drukken, en het kon me niet zoveel schelen of dat om goede of om slechte redenen was.’
Haar jeugd vormt geen sluitende verklaring voor haar latere gedrag, hoort ze vaak. ‘En dat is ook zo. Ik beweer ook niet dat er een directe correlatie is. Ik ben zelf verantwoordelijk voor mijn gedrag. Ik zeg alleen dat al die dingen bij elkaar opgeteld er wel aan hebben bijgedragen dat ik gek ben geworden.’
Het begon op haar 16de met winkeldiefstal. Daarna stal ze duizenden dollars van vrienden en bekenden, vooral door hen te vragen cheques voor haar te verzilveren die later ongedekt bleken.
Ze werd hiervoor gearresteerd en kwam, in afwachting van haar rechtszaak, op borgtocht vrij. Daarna zette ze haar oplichtingspraktijken voort. Nadat woedende vrienden in haar appartement verhaal waren komen halen, besloot ze te vluchten.
Maar ook in New York werd ze ontmaskerd en na het verhaal in The New York Observer kwamen op sociale media de bekende karikaturen bovendrijven: ze is ofwel een onderdanige Aziaat, ofwel een gestoorde slet. Wat niet hielp, zegt Ferrell, is dat ze die stereotypen in haar voordeel had gebruikt.
‘Aan sommige witte mannen merk je dat ze een voorliefde hebben voor Aziatische vrouwen’, zegt ze. ‘Bijvoorbeeld doordat ze, en dit hoor ik tot op de dag van vandaag, letterlijk tegen me zeggen: I just love Asian women.’
Vaak heeft dat te maken met de zogenaamde onderdanigheid, zegt ze. ‘Ik speelde daarmee door extreem raar te doen, ik zei niet ‘hoi, hoe gaat het’, maar ik schreef op papiertjes bizarre teksten naar ze.’ Een daarvan was: ‘Ik wil je een handjob met mijn mond geven.’
Sommige mannen vonden haar hierdoor alleen maar interessanter, zegt ze. ‘Want ik ondermijnde hun vooroordelen.’ Nadat ze met de mannen had geslapen, stal ze hun geld, telefoon of iPod.
Maar het draaide niet alleen om materieel gewin. Tegen een goede vriendin loog ze dat ze longkanker had. ‘In de media is het vooral over het geld gegaan’, zegt ze nu. ‘En het is vervelend dat ik van sommige mensen 500 dollar heb gestolen, maar ik voel me schuldiger tegenover de vrienden die ik heb verteld dat ik aan kanker leed en bijna doodging. Ik heb gespeeld met hun diepste emoties.’
Dat deed ze, zegt ze, omdat ze zich eenzaam voelde en verslaafd was aan aandacht. ‘Het was niet genoeg als vrienden op een normale manier lieten zien dat ze om me gaven. Het moest extreem opzichtig, en dat gebeurt als ze denken dat je ziek bent.’
De politie arresteerde haar uiteindelijk. Ze bracht ruim een half jaar door in een cel in Salt Lake City. Tijdens gevangenisopstanden stond ze doodsangsten uit, maar ze maakte er ook nieuwe vrienden, onder meer tijdens origamilessen.
Ze ondervond ook hoe onrechtvaardig het Amerikaanse gevangenissysteem is. ‘Gevangenen moeten betalen voor elke nacht dat ze vastzitten en worden daarna vrijgelaten zonder mentale of financiële hulp. En stel dat je een drugsprobleem hebt, dan kan de rechter opleggen dat je twee drugstesten per week moet doorstaan. Maar zo’n test kost 50 dollar per stuk! Het is makkelijker om terug te vallen in je oude gewoonten dan om een normaal leven op te bouwen.’
Ferrell is nu aangesloten bij Second Chance Studios, een organisatie die oud-gedetineerden ondersteunt. En ze is samen met Warner Bros. bezig met een serie gebaseerd op haar leven. ‘Op tv moet alles natuurlijk nog groter, spannender en sexyer zijn. De hoofdpersoon heet Kari Ferrell, maar zal nog gekker zijn dan ik. Daardoor kan ik straks zeggen: ‘Nee, dat zou ik in het echt natuurlijk nóóit doen.’’
Kari Ferrell: You’ll Never Believe Me – A Life of Lies, Second Tries, and Things I Should Only Tell My Therapist. St Martin’s Press; 288 pagina’s; € 24,65.
Luister hieronder naar onze podcast Culturele bagage. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant