is historicus, gepromoveerd op de tweede feministische golf.
Kunnen vrouwen nog met mannen samenleven, en tegen welke prijs? De Franse filosoof Manon Garcia stelt deze vraag in een spectaculair, nog te verschijnen verslag van de rechtszaak tegen Dominique Pelicot en de mannen door wie hij zijn vrouw jarenlang liet verkrachten. Hij legde het geweld minutieus vast op camera. Sommige mannen gingen zo ver in hun voorliefde voor de kokhalsreflex dat hij moest interveniëren om verstikking van zijn vrouw, Gisèle Pelicot, te voorkomen.
Het is geruststellend om deze zaak af te doen als een zeer extreem incident. Maar als Pelicot vijftig mannen van diverse pluimage in zijn omgeving bereid vond om een gedrogeerde vrouw te verkrachten, hoeveel mannen in uw omgeving zouden dan op eenzelfde online oproepje reageren?
Geweld door mannen tegen vrouwen is structureel. Ondanks, of juist dankzij, de opmars van vrouwen. Volgens Garcia noopt het tot nadenken over de haalbaarheid van de hoogste inzet van het feminisme: gelijkwaardigheid in intieme relaties tussen mannen en vrouwen.
Een gerelateerde vraag dringt zich eveneens op: wíllen vrouwen nog met mannen samenleven, en tegen welke prijs? We leven in het eerste tijdperk waarin vrouwen het naar geldende maatstaven beter doen dan mannen.
Ja, er zijn nog vrouwen die door pappie onderhouden willen worden, en er zijn mannen die zich vastklampen aan de rol van pater familias. Maar conservatieve oprispingen ten spijt zijn er nauwelijks nog gezinnen die van één inkomen kunnen leven. Het transactionele fundament van de heterorelatie – zij baart, hij casht – zakt onder onze voeten weg.
Online wemelt het van de vrouwen die hun wrok en frustratie uiten. Mannen zouden angstig en ambivalent zijn, vrouwen emotioneel niet kunnen bijbenen, terwijl juist zij relaties harder nodig hebben. (Alleen voor de man is het huwelijk levensverlengend.)
Garcia, bekend van haar theorie over de doorwerking van genderongelijkheid in ons begrip van consent, betoogt dat veel mannen gevangen zitten ‘in een sociaal geconstrueerd onvermogen om over zichzelf na te denken, hun emoties te analyseren en zich in de ander te verplaatsen’.
In The New York Times verscheen onlangs een veelbesproken essay over de emotionele onbeschikbaarheid van mannen. ‘De infrastructuur van intimiteit – traagheid, nieuwsgierigheid, het nemen van verantwoordelijkheid – is uitgehold door haast, gemak en een soort gesanctioneerde emotionele terugtrekking’ van mannen die zich online en offline verschuilen achter publieke persona’s en filters. Het is de wrede heterodynamiek: zij wordt de vrouw die wacht op een bericht, hij de man die op de vlucht slaat voor een wachtende vrouw.
Wetenschappers spreken inmiddels van heterofatalisme. Dat betekent zoiets als: vrouwen nemen ontslag van hun onderbetaalde functie als chef relatieonderhoud.
Ik loop met mijn kinderen door de supermarkt als een omroep belt met de vraag of ik in discussie wil gaan met een man die een AI-vriendin ontworpen heeft. Hij is dolgelukkig. Het streven naar gelijkwaardigheid opgeven is natuurlijk ook een optie. Ik raad correct haar eigenschappen – twintig jaar jonger, gewillig en gezellig – en vraag wat hij het fijnst aan hun relatie vindt. ‘Geen drama.’
‘Geen drama’ is tevens de belofte van het ANWB-koppel, het gemoedelijke stel dat het gekleed in afritsbroek en fleecevest wél echt leuk heeft samen. Annelot Prins publiceerde afgelopen weekend in deze krant een vermakelijke lofzang op deze stellen – hij wat minder man, zij wat minder vrouw. Volgens Prins spuugt het ANWB-koppel op de bekrompen heteroseksuele verbeelding. ‘Het idee van verschil tussen de seksen als cruciaal onderdeel van de heterocultuur vinden ze lachwekkend.’
Maar genderongelijkheid is geen kledingstuk dat zich aan en uit laat trekken. Nog ongemakkelijker: juist verschillen lijken voor velen opwindend. Ook voor geëmancipeerde vrouwen.
De tragedie van heterofatalisme is niet het kelderende geboortecijfer, maar dat iedereen zich miskend voelt. Vrouwen én mannen betwijfelen of ze door de ander als gelijkwaardig worden beschouwd.
Wellicht heeft de nieuwe heterocultuur van succesvolle vrouwen en stuurloze mannen per ongeluk haar eigen kinderen opgegeten.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant