Honderden demonstranten raakten dinsdag opnieuw slaags met de ordetroepen van Madagaskar. Bij de demonstraties kwamen volgens de VN zeker 22 mensen om. De betogers eisen het vertrek van president Andry Rajoelina. Krijgt hij de geest nog terug in de fles?
is correspondent Afrika van de Volkskrant. Hij woont in Dakar, Senegal.
Wie zijn de betogers, en wat willen zij?
Veel van de demonstranten die de afgelopen week in Madagaskar de straat op gingen zijn student en behoren tot generatie Z (geboren tussen 1997 en 2012). Ze geven gehoor aan een oproep van het ‘Generatie Z-collectief Madagaskar’ om toegang tot water, elektriciteit en respect voor de vrijheid van meningsuiting te eisen.
De afgelopen maanden had het straatarme Madagaskar vaak te maken met (ongeëvenaarde) stroomstoringen, die soms wel acht uur lang konden duren. Dat komt vooral door wanbeheer van het nationale water- en elektriciteitsbedrijf Jirama. In meerdere Malagassische steden gingen jongeren de straat op, met dezelfde strijdkreet: ‘We willen leven, niet overleven’.
Om de demonstranten tegemoet te komen, ontsloeg president Andry Rajoelina zaterdag zijn energieminister. Toen demonstranten maandag opnieuw de straat opgingen, ontbond Rajoelina de rest van zijn regering. Met hun brede protest treden de gen Z’ers in de voetsporen van demonstranten die de afgelopen anderhalf jaar in andere landen de straat op gingen, bijvoorbeeld Kenia en Nepal.
Hoe staan de demonstranten tegenover president Andry Rajoelina?
De demonstranten eisen zijn vertrek, omdat ze hem niet als de rechtmatige president van hun land beschouwen. Rajoelina kwam aan de macht na een staatsgreep, die volgde op eerdere massaprotesten in 2009. Hij trad af in 2014, maar kwam opnieuw aan de macht in 2018.
Vijf jaar later werd hij herkozen, na verkiezingen die volgens zijn tegenstanders werden gekenmerkt door onregelmatigheden. De oppositie boycotte de verkiezingen van 2023 om die reden. Dat leverde Rajoelina een grote maar toch ook kwetsbare overwinning op; minder dan de helft van de geregistreerde kiezers bracht toen zijn stem uit.
Is Rajoelina bereid te vertrekken?
Daar lijkt het vooralsnog niet op. Om te voorkomen dat hij als zijn voorganger wordt gedwongen om af te treden, laat hij de protesten met harde hand neerslaan. Hij verbood de demonstraties, en liet deze koste wat kost beëindigen door de Malagassische ordetroepen. Ook stelde zijn regering vorige week een avondklok in vanaf zeven uur ’s avonds.
Zondag, na zijn terugkeer van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in New York, beloofde Rajoelina tijdens een bezoek aan een volkswijk ‘alles in orde te maken’. In een latere verklaring benadrukt de president dat zijn regering ‘erkent dat zij de haar toevertrouwde taken niet heeft uitgevoerd’, waarop hij zijn excuses aanbood. Rajoelina zegt ‘de woede, het verdriet en de moeilijkheden’ te begrijpen, en wil met jongeren in gesprek.
Ook op de langere termijn wil hij niet wijken. Onlangs lekten bronnen dicht bij de president nog aan de Franse krant Le Monde dat president Rajoelina overweegt zich kandidaat te stellen voor een derde termijn, bij de presidentsverkiezingen die gepland staan voor 2028.
Wat doet de internationale gemeenschap?
De Hoge Commissaris voor de Mensenrechten van de VN, Volker Türk, reageerde ‘geschokt’ op het gewelddadige optreden van de veiligheidstroepen. Volgens hem werden er ook arrestaties verricht, mishandelingen gepleegd en werd er met scherp geschoten op demonstranten.
Daarbij zijn volgens de VN minstens 22 mensen om het leven gekomen en meer dan honderd gewond geraakt. Het ministerie van Buitenlandse Zaken van Madagaskar verwerpt de door de VN gerapporteerde aantallen slachtoffers. Volgens het ministerie zijn de gegevens ‘gebaseerd op geruchten of desinformatie’ en komen ze niet van bevoegde nationale autoriteiten.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant