Verenigde Staten Voor het eerst in zeven jaar is in de Verenigde Staten een verlammende sluiting van de overheid van start gegaan. De shutdown, waarbij honderdduizenden federale werknemers met verlof worden gestuurd, vormt een riskante politieke confrontatie tussen Trump en de Democraten – met een hoge inzet.
Het Capitool in Washington op dinsdagavond, enkele uren voordat een sluiting van de Amerikaanse federale overheid van start ging.
Voor het eerst in zeven jaar is woensdagochtend een verlammende sluiting van de Amerikaanse federale overheid van start gegaan, nadat president Donald Trump en zijn Republikeinse partijgenoten het niet eens konden worden met hun Democratische tegenstanders over financiering van overheidsdiensten en gezondheidszorg.
De zogeheten shutdown, waarbij honderdduizenden federale werknemers met verlof worden gestuurd en niet-essentiële overheidsdiensten stil komen te liggen, vormt een riskante politieke confrontatie met hoge inzet tussen Trump en de Democraten. Beide zijden gokken dat Amerikaanse kiezers de andere partij de schuld zullen geven van de impasse.
De sluiting werd dinsdagavond onafwendbaar toen een Republikeins wetsvoorstel om de financiering van de overheid met zeven weken te verlengen, sneuvelde in de Senaat. Volgens de regels van de Senaat waren 60 van de 100 stemmen nodig om het aan te nemen; het kreeg 55 stemmen voor en 45 tegen. Omdat de Republikeinen er beschikken over 53 zetels, hadden ze steun van Democraten nodig.
De Democraten zagen een zeldzame kans om beleidspunten binnen te halen sinds Trump in januari terugkeerde in het Witte Huis en de Rpublikeinen beide huizen van het Congres beheersen. Ze eisten dat Trump en de Republikeinen subsidies voor gezondheidszorg die eind dit jaar aflopen, zouden verlengen. Ook willen ze dat bezuinigingen op de publieke zorgverzekering Medicaid, deze zomer aangenomen binnen Trumps begrotingswet ofwel de ‘Big Beautiful Bill’, worden teruggedraaid. Ze dreigden aan te sturen op een overheidssluiting als de Republikeinen niet op die eisen zouden ingaan.
Hoewel de dreiging van een overheidssluiting regelmatig terugkeert in Washington, lijkt de inzet deze keer echter hoger dan normaal: Trump dreigt ambtenaren permanent te ontslaan, als deel van zijn streven om de overheid efficiënter te maken. Eerder dit jaar leidde zijn voormalige medestander Elon Musk inspanningen om dat te doen, als hoofd van het zogenoemde Department of Government Efficiency (DOGE).
Volgens het Witte Huis kunnen die acties tijdens een overheidssluiting worden opgevoerd. „We kunnen dingen doen tijdens de shutdown die onomkeerbaar zijn – dingen die slecht zijn voor hun en niet door hun ongedaan kunnen worden gemaakt”, zei Trump dinsdag, doelend op de Democraten. „Zoals enorme aantallen mensen ontslaan en bezuinigen op programma’s waar zij voor zijn.”
Voor de Democraten is de shutdown dan ook politiek riskant. Hun leider in de Senaat, Chuck Schumer, hield dinsdagavond niettemin vol dat zijn partij vecht voor behoud van gezondheidszorg voor miljoenen Amerikanen. Bovendien willen hun aanhangers dat de partij zich wezenlijk verzet tegen Trump. Dit voorjaar lag Schumer onder vuur van partijgenoten toen hij onder soortgelijke omstandigheden voor een financieringswet stemde.
Besprekingen tussen leiders van beide partijen in het Witte Huis liepen maandag op niets uit. Trump verkleinde de kans op toenadering bovendien door maandagavond een met kunstmatige intelligentie (AI) gemaakt filmpje te publiceren op sociale media waarin Schumer met een voiceover denigrerende uitspraken in de mond werden gelegd en Hakeem Jeffries, de leider van de Democraten in het Huis van Afgevaardigden, werd afgebeeld met een sombrero en een snor.
Jeffries publiceerde daarop een foto van Trump met de in 2019 overleden zedendelinquent Jeffrey Epstein. „Deze is echt”, schreef hij erbij.
Zonder zicht op een duidelijke uitweg is het onduidelijk hoelang de sluiting gaat duren. Tijdens Trumps eerste termijn duurde een shutdown in december 2018 en januari 2019 in totaal 35 dagen. Dat was de langste overheidssluiting uit de Amerikaanse geschiedenis. Toen was financiering van Trumps voorgestelde muur langs de Amerikaanse grens met Mexico de inzet; uiteindelijk bond Trump toen in.
Het is de vraag of nu alsnog een oplossing kan worden gevonden om de shutdown snel weer af te blazen. John Thune, leider van de Republikeinen in de Senaat, liet dinsdagavond weten dat het voorstel van het Huis later deze week opnieuw in stemming zal worden gebracht in de Senaat. Volgens Thune zullen de Republikeinen niet over de eisen van de Democraten onderhandelen zolang de overheid op slot zit; hij hoopt dat meer Democraten in de Senaat zullen vrezen dat hun partij de schuld van de impasse krijgt – en toch voor de tijdelijke financieringswet van de Republikeinen zullen stemmen.
Dinsdagavond deden drie Democraten dat, onder wie de onafhankelijke senator Angus King uit Maine (die zich doorgaans aansluit bij de Democraten). Hij waarschuwde na de stemming voor „permanente schade” die de sluiting kan aanrichten. „In plaats van tegen Trump te vechten, geven we hem juist meer macht”, betoogde hij.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet
Source: NRC