Oekraïne staat op het punt een van de effectiefste en gevaarlijkste Amerikaanse wapens te krijgen, de Tomahawk-kruisraket. Als president Donald Trump instemt, kunnen de Oekraïners tot op zo’n 1.700 kilometer Russische doelwitten in de as leggen.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant, met defensie als belangrijkste specialisme.
De Tomahawk is hét Amerikaanse wapen bij uitstek als de VS ergens op de wereld snel en zeer nauwkeurig moeten toeslaan. Kampen van Al-Qaida-leider Osama bin Laden, militaire bases in Irak, Afghanistan en Syrië en nucleaire installaties in Iran zijn bestookt met de zeer trefzekere kruisraket sinds de VS het in 1991 voor het eerst in een oorlog gebruikten.
Nu overweegt president Donald Trump de Tomahawk in handen te geven van het Oekraïense leger. Talloze militaire doelwitten diep in Rusland zouden in het bereik komen, van luchtmachtbases en hoofdkwartieren tot wapenopslagplaatsen.
Oekraïne valt Rusland nu ook regelmatig aan maar dat is met kleine drones die slechts bewapend zijn met enkele tientallen kilo’s aan springstof. Ook beschikt het over andere Amerikaanse en Europese hightechraketten, de Atacms en de Storm Shadow, maar deze kunnen door hun bereik van 250 tot 400 kilometer, de belangrijkste wapenfabrieken niet vernietigen.
De Tomahawk heeft een explosieve lading van 450 kilo. Ook kan de raket 166 kleinere bommen afwerpen om zoveel mogelijk schade te veroorzaken.
In theorie zou Kyiv straks zelfs een Tomahawk door de voordeur van het Kremlin kunnen sturen als president Vladimir Poetin vergadert. ‘Ze moeten weten waar hun schuilkelders zijn’, dreigde Zelensky Kremlin-functionarissen vorige week in een interview met nieuwssite Axios. ‘Als ze de oorlog niet beëindigen, zullen ze ze nodig hebben.’
Vernietiging van het ministerie van Defensie en de hoofdkwartieren waar alle belangrijke generaals werken, is ook een optie. Na lancering vliegt de kruisraket, die met gps en herkenning van het terrein naar zijn doel wordt geleid, met een snelheid van zo’n 900 kilometer per uur op het doelwit af.
Maar als Oekraïne het Russische leger écht wil verlammen, dan moeten de wapenfabrieken worden vernietigd. Als de belangrijkste fabrieken zijn platgelegd, kan het Russische leger in korte tijd geen kruisraketten, ballistische raketten en zware bommen meer lanceren. De motoren van gevechtsvliegtuigen en helikopters kunnen ook niet meer worden vervangen.
De Amerikaanse denktank Jamestown Foundation schat dat zo’n 1.300 fabrieken het Russische leger voorzien van wapens en technologie. Zo’n dertig zouden echter de belangrijkste zijn, zoals de Votkinsk-fabriek dat op ruim duizend kilometer van de Oekraïense grens ligt. Hier wordt niet alleen de ballistische raket Iskander geproduceerd, die Oekraïne hard treft, maar ook Ruslands nieuwste intercontinentale Yars-raket. Als deze fabrieken door de Tomahawk van de kaart kunnen worden geveegd, kan de kruisraket een gamechanger blijken in de oorlog.
‘Door deze fabrieken te vernietigen, wordt het Russische militair-industriële complex bij de bron afgesneden en wordt het Russische vermogen verwoest om zijn leger te bewapenen voor de strijd tegen Oekraïne’, concludeerde Pavel Ludzin, een deskundige van het Russische leger, vorig jaar in een analyse over de noodzaak om diep in Rusland toe te slaan.
De Amerikaanse vicepresident JD Vance bevestigde zondag voor het eerst dat Trump zich beraadt over het Tomahawk-verzoek van Oekraïne. Het verzoek van Zelensky zou zijn gekomen tijdens zijn bezoek aan de VN vorige week. Dat Trump overweegt om de kruisraket ook te leveren, is opmerkelijk. Trump was tot nu toe faliekant tegen aanvallen met Amerikaanse wapens op Rusland.
Maar sinds de president vorige week voor het eerst zei dat Oekraïne de oorlog kan winnen, lijkt Trump een koerswijziging in gang te hebben gezet. Volgens zijn Oekraïne-gezant Keith Kellogg zou Trump nu ook geen tegenstander meer zijn van de inzet van Amerikaanse wapens die al aan Oekraïne zijn geleverd, zoals de Atacms-raket, op Russisch grondgebied. Eerder vreesde Trump voor escalatie van de oorlog.
‘Maak gebruik van je vermogen om ver toe te slaan’, adviseerde Kellogg de Oekraïners. ‘Er bestaan geen veilige plekken.’ Rusland waarschuwde de VS maandag, net als bij eerdere Amerikaanse wapenleveranties, om de Tomahawk niet te leveren.
Vicevoorzitter Aleksej Zjoeravljov van de defensiecommissie van het parlement dreigde dat Moskou de nieuwe, supersnelle middellangeafstandsraket Oresjnik in de Amerikaanse achtertuin zou kunnen plaatsen, wellicht in Venezuela. Poetins woordvoerder Dmitri Peskov probeerde tegelijk de indruk te wekken dat de Tomahawk de koers van de oorlog niet wezenlijk kan wijzigen. Peskov: ‘Of het nu Tomahawks of andere raketten zijn, ze zullen de dynamiek niet kunnen veranderen.’
De vraag is ook hoeveel Tomahawks Oekraïne zal krijgen als Trump akkoord gaat. De raketten kosten zo’n 1,7 miljoen euro per stuk en zullen betaald moeten worden door de Europese bondgenoten. De VS vuren vaak tientallen Tomahawks tegelijk af, waardoor de kosten fors oplopen. Zo werden in juni dertig kruisraketten afgevuurd vanaf marineschepen op de nucleaire installaties Natanz en Isfahan, toen de VS zich bij Israël aansloten met aanvallen op Iran.
Vorig jaar werden op één dag zelfs meer dan tachtig Tomahawks gelanceerd tegen doelwitten van de Houthi’s in Jemen. Als Oekraïne een grootschalige operatie op touw wil zetten tegen de militaire fabrieken, dan zal dat Europa dus veel geld kosten
Kyiv gebruikte vorige maand voor het eerst een nieuwe, zelfgemaakte kruisraket, de Flamingo. Deze kruisraket zou op papier een bereik hebben van zo’n drieduizend kilometer en zelfs voorzien zijn van een explosieve lading van 1.150 kilo. Maar of de Flamingo echt zo gevaarlijk is, is nog niet bewezen.
Oekraïne is bovendien nog niet in staat om deze kruisraket op grote schaal te produceren. Met zijn bewezen trefzekerheid zou de Tomahawk voor Oekraïne daarom als geroepen komen.
Luister hieronder ook naar de podcast Schaduwoorlog. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant