Woody Allen Op zijn 89ste debuteert Woody Allen met een roman. ‘What’s with Baum?’ behandelt de thema’s die je van Allen gewend bent, maar is vooral aanleiding voor een hoop grappen.
Woody Allen op de rode loper voor zijn meest recente film ‘Coup de Chance’, op het filmfestival van Venetië.
Het zou een ideale Woody Allen-grap zijn: een man die zijn hele leven filmregisseur was, die er met zijn romandebuut op zijn 89ste achter komt dat literatuur eigenlijk zijn roeping is. Afgelopen week kwam in Amerika What’s with Baum? uit, de eerste roman van de 89-jarige Woody Allen, nadat hij eerder een autobiografie schreef en korte verhalen voor weekblad The New Yorker.
De hoofdpersoon stelt zich halverwege zo voor: „Mijn naam is Asher Baum. Ik ben schrijver. Misschien heb je mijn boek gelezen, Wanhoop. […] Als je niet ontmoedigd werd door de recensies.” De Jood Asher Baum is een 51-jarige romancier die wordt geplaagd door neuroses en angsten. Melanomen, tetanus, het „doelloze geweld” van zwarte gaten, vrouwen… Onlangs is hij tegen zichzelf gaan praten, hele dialogen waarin hij zowel aanklager als verdachte is. Logisch, zijn leven valt uit elkaar. Zijn echtgenote Connie minacht hem: hij bleek niet de grote schrijver die zij dacht te trouwen. En ondertussen streeft zijn stiefzoon hem voorbij met een briljante roman (en hij is zó knap!). Dan wordt Baum ook nog beschuldigd van seksueel misbruik. Journalist Cindy Tanaka is naar verluidt bezig met een exposé. Totaal onterecht, vindt Baum, hij struikelde en greep haar borsten alleen om zijn balans te bewaren!
Sinds zijn vijftigste film Coup de Chance twee jaar geleden, voedt Allen geruchten dat zijn pensioen als regisseur aanstaande is. Streaming vindt hij niet „romantisch”, en het financieren van een film is te veel gedoe. Het kost hem steeds meer moeite; natuurlijk mede vanwege de beschuldigingen dat hij zijn adoptiedochter Dylan seksueel misbruikt zou hebben in 1993, die na #MeToo weer opborrelden. Maar een algeheel pensioen is geen optie, Allen blijft altijd werken. In een interview met The Washington Post werd hem gevraagd waar hij naar uitkijkt. „Als ik iets aan het schrijven ben, kijk ik ernaar uit ermee verder te gaan. Los daarvan: niks.” En dus is er nu een roman – de uitwijkplaats voor regisseurs die hun ideeën niet meer in film kwijt kunnen.
In What’s with Baum? bouwt voort op de thema’s die hij ook in zijn imposante filmoeuvre behandelde. Een neuroot ploetert klagend door de nutteloze, absurde exercitie die we leven noemen. Ondertussen probeert hij zich stuntelend onsterfelijk te maken: Dostojevski en Kafka overtroeven met hilarisch pretentieuze boeken. Over „de verhongering van vijf miljoen Russen door Stalin en Gods stilte”, of de marteling van Gallileo. Of over een liefde in een concentratiekamp die eindigt na de bevrijding omdat hij niet haar „type” blijkt.
Wie inzichten over Allen zelf of zijn vermeende wangedrag verwacht, kan deze 152 pagina’s overslaan. „Er is een aantal dingen in mijn leven gebeurd, en die stop ik in mijn werk”, zei hij tegen The Washington Post. Daarbij lijkt het Allen vooral te doen om grappen. In een interview voor podcast Club Random with Bill Maher sprak hij over zijn werk. Hij heeft geen „verheven ideeën”. Hij bedacht een film als Manhattan – over een volwassen New Yorker die een minderjarig meisje datet – louter omdat hij dacht dat hij „er grappen uit kon halen”.
En er zitten genoeg grappen in What’s with Baum?, een verhaal over vernedering, #MeToo, pretentie, incompetentie en nog meer vernedering. Met als centrale ironie, dat iemand die zó zijn best doet om zijn menselijkheid te ontstijgen, zó hard neergehaald wordt door de meest basale angsten, ego’s en verlangens. Baum „zag de afgrond in elke moedervlek, hoest of losse spijker, en, helaas, in elk liedje, bloem en regenboog.” In boek of in filmvorm: niemand ‘doet’ neurotische desintegratie zoals Woody Allen.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC