De geschiedenis van het Midden-Oosten leert dat een vredesinitiatief nog op tal van momenten kan worden gesaboteerd door Israëliërs en Palestijnen.
Met zijn karakteristieke mengeling van bombast en narcisme sprak de Amerikaanse president Donald Trump van ‘een van de grootste dagen uit de beschaving’, een dag waarop de basis is gelegd voor ‘eeuwigdurende vrede’ in het Midden-Oosten. Dat waren grote woorden voor een opzettelijk vaag geformuleerd plan van twintig punten, dat hooguit een beginpunt kan zijn voor een lang en ingewikkeld vredesproces.
De geschiedenis van het Midden-Oosten leert dat zo’n proces nog bij talloze gelegenheden kan worden gesaboteerd door Israëliërs en Palestijnen. Niettemin is het plan onmiskenbaar een diplomatieke overwinning voor Trump. Hij heeft een groot deel van de wereld achter zijn voorstellen gekregen, inclusief de Israëlische premier Benjamin Netanyahu.
Of het een doorbraak is, moet nog blijken. Het is zeer de vraag of Hamas akkoord gaat, gezien zijn maximalistische eisen en zijn nihilistische geloof in geweld – ook als dat ten koste gaat van Palestijnse burgers. Op korte termijn is Trumps plan een duidelijke overwinning voor Israël. Als Hamas niet aan de Israëlische eisen voldoet – de wapens neerleggen, de macht afstaan en de gijzelaars vrijlaten – mag Israël zijn genocidale campagne in Gaza-Stad voortzetten, met volledige steun van de Verenigde Staten.
Toch bevat het plan ook punten die moeilijk verteerbaar zijn voor Israël, en zeker voor extreemrechts Israël. Zo mag Israël Gaza niet bezetten of annexeren. Ook moet een einde worden gemaakt aan de etnische zuivering die zich nu voltrekt. ‘Niemand zal worden gedwongen om Gaza te verlaten’, aldus het plan. In een eerder voorstel van Trump moesten de Gazanen nog vertrekken om ruimte te creëren voor een ‘Rivièra van het Midden-Oosten’.
Het plan bevat ook een schets voor het bestuur van Gaza na de oorlog. Uiteindelijk zal de macht worden overgedragen aan een grondig hervormde Palestijnse Autoriteit, waarmee ook een ‘geloofwaardig pad’ naar een Palestijnse staat, of in elk geval Palestijnse zelfbeschikking, moet worden gerealiseerd.
Zo ging Netanyahu akkoord met twee punten die hij vrijdag bij de Verenigde Naties nog onaanvaardbaar noemde: een rol voor de Palestijnse Autoriteit bij het bestuur van Gaza en het perspectief op een Palestijnse staat. Beide punten zijn echter vaag geformuleerd en kunnen slechts in een verre toekomst worden gerealiseerd. Waarschijnlijk heeft Netanyahu hiermee ingestemd in de verwachting dat er uiteindelijk toch niets van terecht zal komen. Ondertussen heeft hij zich wel verzekerd van blijvende Amerikaanse steun voor zijn afrekening met Hamas.
Op Trumps twintigpuntenplan valt veel af te dingen. De meeste punten zijn slechts aanzetten die alleen door moeilijke onderhandelingen kunnen worden uitgewerkt. Toch bevatten zijn voorstellen een aantal positieve elementen, zoals een einde aan de etnische zuivering en het vooruitzicht van Palestijns bestuur over Gaza.
Voor Hamas zal het ongetwijfeld volstrekt onvoldoende zijn. Maar als Hamas deze deal afwijst, geeft het Israël een excuus om zijn verwoestende campagne voort te zetten. Hamas begon de oorlog met de terreuraanval van 7 oktober. Om de Gazanen verder leed te besparen, moet het nu erkennen dat het heeft verloren.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant