Rachel Reid | mensenrechtenonderzoeker Vluchten moesten worden geannuleerd en ngo’s kunnen hun medewerkers niet meer bereiken. Na eerdere dreigementen is Afghanistan online volledig van de wereld afgesloten. Voor vrouwen verdwijnt hiermee hun laatste kans op onderwijs.
Een Afghaanse jongen laat een vlieger op in de hoofdstad.
„Een donker isolement.” Daarvoor vreest Rachel Reid, mensenrechtenonderzoeker en als analist verbonden aan het Afghanistan Analysts Network. Plots zijn de medewerkers die voor die organisatie in het land werken, niet meer te bereiken. Heel Afghanistan werd maandagavond van het internet afgesneden – een maatregel die de Taliban-machthebbers een paar weken geleden aankondigden vanwege zorgen over de ‘online zeden’.
Afghanistan is ‘afgesloten’. Is er geen communicatiemiddel dat meer werkt?
„Eerder deze maand werden op meerdere plekken glasvezelkabels verwijderd, wat tot veel ongerustheid leidde. Toen slaagden mensen er veelal in online te blijven, zeker in hoofdstad Kabul. Maar sinds maandagavond is sprake van een totale afsluiting. Bijna overal in Afghanistan is glasvezel de bron van de internetverbindingen – ook van mobiele netwerken, dus ook telefonie is weggevallen. Er zullen misschien enkele overheidskantoren en sommige VN-organisaties zijn met een satellietverbinding. Maar gewone Afghanen hebben nu geen manier om met de buitenwereld te communiceren.”
Naar de reden achter die verregaande maatregel kan Reid alleen „geïnformeerd gissen”. Behalve een decreet twee weken geleden richting ambtenaren, kwam er geen officiële verklaring van de Taliban. Reid: „We hebben niet direct van het regime gehoord, maar we weten daar genoeg over om in te vullen wat het doel is: meer controle op de levens van burgers. ”
Rachel Reid
Digitale berichten worden niet meer afgeleverd bij contacten, dinsdagochtend bleken bijna alle vluchten van en naar Kabul geschrapt. Welke verdere impact zal dit hebben?
Ten eerste, zegt Reid, was het internet een ‘lifeline’ voor diegenen die contact wilden hebben met de buitenwereld. „Daarnaast zal het enorme gevolgen hebben voor de economie, die toch al op een dieptepunt zit. Afghanistan importeert veel meer dan het exporteert: basisproducten komen uit Pakistan, China of Centraal-Azië. Het zal veel moeilijker worden voor handelaren om dat te regelen, met mogelijke tekorten tot gevolg. Ik denk dat boeren die exporteren het ook moeilijk zullen krijgen. De luchtvaartmaatschappijen vinden wellicht een manier om de technische problemen te omzeilen – maar dat zal duurder worden. Universiteiten, ziekenhuizen – elke denkbare instantie heeft een zekere mate van online verbinding nodig om te functioneren.”
Hebben de Taliban hier zelf last van?
„Deze overheid is wanhopig op zoek naar geld en naar relaties in de regio, om handel mee te drijven en spoorwegen en gaspijpleidingen aan te leggen.” Daar zijn allemaal verbindingen voor nodig, ook digitaal. „Niet zo lang geleden pochten ministeries over de cruciale rol van digitale connecties in het land.” Daarom is deze stap voor Reid moeilijk te begrijpen. „Het ene moment willen de Taliban tonen dat zij modern zijn. Het volgende moment lijken ze volledig te willen teruggrijpen op een ‘controleerbaar’ dorp, een rurale omgeving die anders dan de digitale wereld wél in hun macht ligt.”
Wie worden het meeste geraakt?
„Meisjes en vrouwen mogen in Afghanistan niet naar school. Sommigen slaagden erin online onderwijs te volgen, maar dat kan nu niet meer. Journalisten en activisten die naar buiten brengen wat er in Afghanistan gebeurt, zijn afgesneden van de rest van de wereld. De enige plek waar men enige weerstand kon bieden aan het regime, was online. Ik denk dat er voortaan bijna geen ontkomen meer zal zijn aan de surveillancestaat.”
De Afghaanse hoofdstad Kabul. Foto Wakil KOHSAR/AFP
Direct na de machtsovername in 2021 vervingen de Taliban het ministerie voor Vrouwenzaken voor een ministerie dat toeziet op ‘zeden en publieke moraliteit’, zegt Reid. Dat was een vertrouwde aanpak voor de Taliban, die deed denken aan de jaren negentig toen ze ook aan de macht waren. „Met het internet hadden ze een kwart eeuw geleden niet te maken. Complete controle is wat ze willen. Misschien bouwen ze een nieuwe versie van het internet, waarop controle mogelijk is. Maar dat weten we niet en de staat kan dat eigenlijk niet betalen. Voor nu is het rampzalig voor de beperkte vrijheden van mensen.”
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
De beste ideeën over de planetaire verschuivingen in AI, ecologie en geopolitiek
Source: NRC