Hamas staat voor het blok. Bij aanvaarding van het Trump-plan heeft de militante organisatie weinig te winnen, bij afwijzing veel te verliezen.
schrijft vanuit Istanbul over Turkije, Iran, Israël en de Palestijnse gebieden.
Nooit eerder sinds 7 oktober 2023 heeft Hamas voor zo’n moeilijke keus gestaan. Gaat de beweging akkoord met het plan van Trump, dan tekent het bij het kruisje van zijn eigen ontmanteling. Op korte termijn wordt Hamas dan beroofd van zijn belangrijkste troef in de onderhandelingen met Israël: de gijzelaars. Op iets langere termijn moet het dan onderkennen dat in Gaza een door internationale krachten geschraagd alternatief voor de Hamas-heerschappij wordt gevestigd. Dat zou de beweging marginaliseren.
Wijzen de Hamas-leiders het plan van Trump van de hand, dan roepen ze een voortzetting, zo niet verheviging van de Israëlische geweldscampagne over zich af – en over de bevolking van Gaza, voor zover ze dat daadwerkelijk een probleem vinden. Op grimmige toon zinspeelde de Israëlische premier Benjamin Netanyahu al op zo’n afloop, tijdens zijn duo-presentatie maandag met de Amerikaanse president Donald Trump. Vrij vertaald: ‘Zo niet goedschiks, dan kwaadschiks.’
Je zou kunnen zeggen dat die geweldscampagne al lang en breed gaande was, dus dat er weinig nieuws onder de zon is. Zo’n benadering miskent een cruciaal verschil: het Trump-plan krijgt wereldwijde steun. Niet alleen Europese leiders, het Kremlin en VN-chef António Guterres hebben het omarmd, ook acht islamitische landen, waaronder Saoedi-Arabië, Turkije, Egypte en Qatar, de primaire steunpilaar van Hamas in de Arabische wereld. In een verklaring bevestigen de acht ‘hun bereidheid om positief en constructief met de VS en de partijen samen te werken om de overeenkomst te finaliseren en de uitvoering ervan te waarborgen’.
Zeg dan nog maar eens nee, als Hamas. Afwijzing van het plan van Trump zal de voornaamste pleitbezorgers van de Palestijnse zaak voor schut zetten. Met name voor Qatar, dat zich al die tijd heeft ingespannen voor een bestand, zal het een vernedering zijn. Steun voor de Hamas-variant van ‘verzet tegen de bezetting’ zal minder vanzelfsprekend worden.
In de westerse wereld zou het begrip voor Hamas eveneens afnemen, voor zover daar überhaupt sprake van was af, en omgekeerd zou het begrip voor Netanyahu’s aanpak toenemen. Ook hier geldt: wie breekt, betaalt. Niet langer kan dan worden volgehouden dat Hamas bereid is te praten over vrede. Onderhandeld wordt er immers niet langer. Meer smaken dan het Trump-plan zijn er niet.
Hamas, zo lijkt het, kan haast niet anders dan akkoord gaan. Om de Franse president Emmanuel Macron te citeren: ‘Hamas heeft geen andere keus dan de gijzelaars onmiddellijk vrij te laten en dit plan te aanvaarden.’
Maar gaat dat inderdaad gebeuren? Dat staat geenszins vast. Hamas ‘bestudeert het plan’, is alles wat woordvoerders hebben gezegd. In Doha overlegden Hamas-leiders dinsdag met vertegenwoordigers van onder meer Qatar en Turkije. De uitkomst is volstrekt onzeker.
Er staat veel op het spel voor de beweging. Het Trump-plan brengt Hamas geen millimeter dichter bij zijn ultieme doel – het ongedaan maken van de stichting van de staat Israël. Over de optie van een Palestijnse staat náást Israël – met veel mitsen en maren geopperd in het Trump-plan – is Hamas nooit enthousiast geweest. Bovendien, zo zei de Palestijnse politicus Mustafa Barghouti dinsdag tegen France24, kan Netanyahu als de gijzelaars eenmaal vrij zijn elk excuus aangrijpen om de oorlog te hervatten.
Wat precies is wat de Israëlische premier het liefst lijkt te willen. Het komt hem daarom waarschijnlijk goed uit als Hamas het plan – dat voor Netanyahu diverse pijnlijke punten bevat – afwijst. In de linkse Israëlische krant Haaretz wordt daarop volop gezinspeeld. ‘Netanyahu presenteert de deal in termen die duidelijk bedoeld zijn om Hamas tot nee te bewegen’, aldus columnist Amir Tibon. ‘Je hoeft alleen maar zijn steunpilaren in de Israëlische media te volgen om de strategie te begrijpen: Hamas vernederen, zodat het de deal afwijst.’
Opmerkelijk genoeg klinkt vanaf rechts eenzelfde geluid. Gregg Roman, directeur van de Amerikaanse, rabiaat pro-Israëlische denktank Middle East Forum (MEF), fantaseert in een analyse welhaast verlekkerd over het falen van het Trump-plan en voortzetting op volle kracht van Israëls militaire campagne. ‘Het geniale van het plan van Trump ligt niet in zijn potentie voor succes, maar in zijn onvermijdelijke mislukking’, schrijft hij.
Wanneer Hamas dit laatste, ‘genereuze aanbod tot overgave’ afwijst, aldus de MEF-directeur, zal dat Israël ‘de morele duidelijkheid en de internationale legitimiteit verschaffen om het enige alternatief te bieden’. En dat alternatief is uiteraard: vechten tot het bittere einde – dat van Hamas, wel te verstaan. Voor Hamas zou aanvaarding van het Trump-plan geen compromis zijn, maar een ‘zelfmoordactie’, volgens Roman. ‘Hun afwijzing is een zekerheid, en het is die zekerheid die het plan zijn ware waarde geeft.’
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant