Premier Benjamin Netanyahu heeft het Amerikaanse vredesplan deze week geaccepteerd. Nu moet hij zijn extreemrechtse coalitiepartners er nog van overtuigen mee te werken.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Ze schrijft over Israël en de Palestijnse gebieden, het Midden-Oosten en België.
We hebben ze vaker gehoord uit de mond van Trump: grote woorden. Dit keer waren we getuige van ‘mogelijk een van de belangrijkste dagen in de geschiedenis van de beschaving’ en gloort de ‘eeuwigdurende vrede’ in het Midden-Oosten aan de horizon.
Nu kan iedereen wel wat hoop op het Gaza-dossier gebruiken, met name de twee miljoen inwoners van het gebied die honger lijden en onverminderd worden gebombardeerd. En zeker, het plan dat deze week door Trump werd gepresenteerd is een belangrijke diplomatieke stap voorwaarts. Maar helaas geldt ook dit keer: eerst zien, dan geloven. Want hoe enthousiast Europese leiders en de Arabische wereld ook zijn, het succes hangt wederom af van de vraag of de hoofdrolspelers (Hamas en Netanyahu) meer voordelen zien in het beëindigen van de oorlog dan in het voortzetten ervan.
Hamas heeft gezegd het voorstel in elk geval serieus te bestuderen en voor donderdagavond met een antwoord te komen. Maar ook in Israël is het nog geen gelopen race. Tijdens de presentatie van het plan stond Netanyahu weliswaar naast Trump, maar met een vermoeid en asgrauw gezicht. Het is glashelder dat Trump hem heeft gedwongen akkoord te gaan met een aantal zaken die hij een paar dagen geleden, tijdens zijn toespraak tot de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties, nog onverteerbaar noemde.
De internationale gemeenschap zou hem, bijvoorbeeld, geen Palestijnse staat ‘door de strot drukken’. Nu wordt deze ook niet glashard toegezegd, maar het plan rept wel over ‘het creëren van wellicht de juiste voorwaarden voor een geloofwaardige weg naar Palestijnse zelfbeschikking’.
Andere pijnpunten voor Netanyahu zijn de terugtrekking van het Israëlische leger, amnestie voor strijders van Hamas die de wapens neerleggen, en de toezegging dat Palestijnen niet uit de Gazastrook hoeven te vertrekken. Degenen die zijn gevlucht, hebben bovendien het recht op terugkeer.
Nu blijft het plan rondom de meeste hete hangijzers vaag – vermoedelijk om Netanyahu tegemoet te komen. Het Israëlische leger hoeft zich bijvoorbeeld pas volledig uit Gaza terug te trekken als de terreurdreiging is verdwenen – een formulering die alle ruimte laat voor interpretatie.
Ook de precieze rol van de Palestijnse Autoriteit, het orgaan dat de bezette Westelijke Jordaanoever deels bestuurt en wordt gezien als de legitieme vertegenwoordiger van het Palestijnse volk, is onduidelijk. Totdat zij is ‘hervormd’ zal een internationale interim-regering, een ‘Bestuur van Vrede’, het gebied moeten regeren.
Een Hebreeuwse videoboodschap die Netanyahu na de persconferentie verspreidde, maakt duidelijk hoe hij dit verhaal waarschijnlijk thuis gaat verkopen. Israël heeft Hamas ‘geïsoleerd’ terwijl het Israëlische leger voorlopig in de Gazastrook mag blijven. Toen de persoon achter de camera hem vroeg of Netanyahu had ingestemd met de oprichting van een Palestijnse staat, luidde het antwoord: ‘Absoluut niet!’.
Het is de vraag of hij zijn uiterst rechtse coalitiepartners daarmee over de streep trekt. Bezalel Smotrich, de extremistische minister van Financiën, noemde het plan dinsdag op sociale media ‘een enorme politieke mislukking’ en een ‘historische misser’. Mogelijk kan Netanyahu hem voorspiegelen dat zich in de nabije toekomst meer dan genoeg gelegenheden voor zullen doen om de strijd te hervatten – zoals in het verleden ook is gebeurd – maar het plan bevat voor de rechterflank allerlei redenen om de stekker uit het kabinet te trekken.
In dat geval verliest Netanyahu zijn meerderheid in het parlement. Mogelijk volgt redding vanuit de oppositie: Yaïr Lapid en Benny Gantz hebben eerder al aangegeven dat zij bereid zijn om als vangnet op te treden. Vervroegde verkiezingen (deze staan eigenlijk gepland voor volgend jaar oktober) zijn echter ook een realistisch scenario, en wellicht dat Netanyahu zich tijdens de campagne vervolgens opwerpt als degene die wél bereid was om een einde aan de oorlog te maken en de gijzelaars thuis te krijgen.
Een permanent einde aan het genocidale geweld is in elk geval niet per direct te verwachten: zelfs als beide partijen toegeven aan de internationale druk en het plan in principe accepteren, is er nog een lange weg te gaan. Het plan bevat veel obstakels die een definitieve deal in de weg kunnen staan, en het is niet ondenkbaar dat verdere onderhandelingen worden gebruikt om de boel te saboteren en de andere partij daar de schuld van te geven.
Het goede nieuws is dat er in elk geval een plan ligt. Maar de eeuwige vrede zal nog wel even op zich laten wachten.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant