Vredesplan Gaza Waar de internationale gemeenschap voorzichtig optimistisch is over het vredesplan van Donald Trump voor Gaza, reageren de Palestijnen verbolgen. Niet voor het eerst mogen zij niet over hun eigen toekomst beslissen.
Een vrouw bereidt een maaltijd voor een tent in het noorden van de Gazastrook.
Hoop en optimisme zijn alomtegenwoordig, de dag nadat de Amerikaanse president Donald Trump zijn vredesplan voor Gaza presenteerde. Van Parijs tot Jakarta en van Doha tot Den Haag verwelkomen leiders het plan, dat onder meer in ontmanteling van Hamas en een permanent einde aan de gevechtshandelingen voorziet.
Ook in internationale media klinken voorzichtig positieve geluiden. In de Financial Times schrijft de invloedrijke columnist Gideon Rachman opgelucht dat Trump zijn eerdere vastgoedplannetje voor een Gazaanse Rivièra opgeborgen heeft, ten faveure van een „verrassend conventioneel” plan dat terugkeert „naar ideeën die al decennialang centraal staan in de vredesinspanningen in het Midden-Oosten”. Een tweestatenoplossing voor Israël en Palestina is terug, aldus Rachman.
De Palestijnse Autoriteit (PA) is eveneens positief over het plan. De instantie van president Mahmoud Abbas heeft in een verklaring de „oprechte en vastberaden” inspanningen van Trump geprezen om de strijd te beëindigen.
In de bestaande situatie heeft de PA het beperkt voor het zeggen op de door Israël bezette Westelijke Jordaanoever. Het plan, dat erin voorziet dat de PA de controle over Gaza overneemt zodra ze een hervormingsprogramma doorgevoerd heeft, is een kans voor Abbas om aan relevantie te winnen.
De PA heeft toegezegd dat ze binnen een jaar na het einde van de strijd in Gaza presidents- en parlementsverkiezingen zal houden. „We streven naar een moderne, democratische en gedemilitariseerde Palestijnse staat die zich inzet voor pluralisme en een vreedzame machtsoverdracht”, stelt de instantie in een verklaring.
Ondanks deze positieve ontvangst in Ramallah oordelen verscheidene Palestijnse analisten vernietigend over Trumps plan. Het plan, constateerde politicus Mustafa Barghouti bij Sky News, zet alle Palestijnse instellingen buitenspel, ten faveure van „oorlogsmisdadiger” Tony Blair. De Britse oud-premier zou in het plan van Trump een rol moeten krijgen als interim-bestuurder van Gaza.
Het nieuwe plan van Trump is zijn aloude „Gaza-Rivièra-plan in schaapskleren”, schrijft Noura Erekat op X. De universitair hoofddocent internationale studies aan de Rutgers-universiteit in New Jersey wijst onder meer op het feit dat Israël de controle behoudt over grenzen, de lucht en de zee in Gaza.
De twintig punten van Trump zijn „bewust niet concreet genoeg om te kunnen worden uitgevoerd”, noteert The Palestine Institute for Public Diplomacy (PIPD) op X. Ook is er niets afgesproken over de invoering en terugtrekking van een buitenlandse troepenmacht.
Het plan voorziet in terugtrekking van Israëlische militairen, maar zij blijven wel in een bufferzone aanwezig. Na de persconferentie met Trump zei Netanyahu tegenover Israëlische verslaggevers dat hij niet van plan is om zijn leger terug te trekken uit Gaza.
Die bewuste vaagheid noemt het PIPD „een standaardtactiek” van Israël om „onderhandelingen, ‘deals’ en ‘politieke processen’ te gebruiken om zijn dominantie verder te versterken”.
„Israël geeft vervolgens de Palestijnen de schuld voor het ‘afwijzen’ van akkoorden, vervolgt de ngo. Palestijnen worden in een hoek gedreven om „ofwel de slechtste akkoorden te accepteren die de rechten van de Palestijnen ondermijnen, ofwel geconfronteerd te worden met versnelde etnische zuivering en genocide”. Al met al, oordeelt het PIPD, geeft Trumps plan „Israël groen licht om de genocide te versnellen”.
Volgens het PIPD is het niet voor niets dat Netanyahu blij is met Trumps plan: „Dit plan […] biedt Israël juist een platform om zijn geweld voort te zetten of overgave af te dwingen”, aldus de Palestijnse ngo. Niet zonder reden vrezen de Palestijnen dat Israël opnieuw gaat vechten: eerder dit jaar doorbrak Israël eenzijdig het staakt-het-vuren met Hamas, met instemming van Trump.
Ook Barghouti benoemt het ontbreken van een garantie dat Israël niet opnieuw gaat aanvallen. Volgens hem is het plan van Trump „een recept voor voortzetting van de oorlog in plaats van beëindiging ervan”.
Een serieus vredesplan zou inhouden dat de verantwoordelijken voor de genocide zich voor hun daden zouden moeten verantwoorden, maar dat, schrijft Noura Erekat, ontbreekt in het plan van Trump volledig.
Het plan gaat dwars tegen het internationaal recht in. Zo zei Trump bij de presentatie dat de Palestijnen zich voortaan moeten onthouden van hulp aan het Internationaal Strafhof en het Internationaal Gerechtshof. Dat eerste orgaan heeft een arrestatiebevel uitgevaardigd tegen Netanyahu en zijn voormalige defensieminister Yoav Gallant. Dat tweede orgaan heeft vorig jaar geoordeeld dat de Israëlische bezetting van Palestijns gebied illegaal is en onderzoekt of Israël in Gaza genocide pleegt.
Barghouti constateert dat het plan de kern van het Israëlisch-Palestijns conflict niet aanpakt: de Israëlische bezetting van Palestijns gebied. Evenmin verwerpt het plan de annexatie van de bezette Westelijke Jordaanoever, waarover Israëlische ministers openlijk speculeren.
Vredesinspanningen van de afgelopen decennia gingen uit van onderhandelingen tussen de partijen, waarna er een compromis uit moest voortvloeien. Dat is uiteindelijk nooit gelukt. Waarnemers spreken van vier ‘onoplosbare’ problemen in het Israëlisch-Palestijns conflict: de grenzen van de Palestijnse staat, de status van Jeruzalem, de miljoenen Palestijnse vluchtelingen en de veiligheid van Israël.
Trump neemt als het ware een sluiproute: de eerste drie thema’s komen überhaupt niet in zijn plan aan bod. In plaats van te onderhandelen, komt hij tot een overeenkomst met een van de partijen, waarna het voor de andere partij slikken of stikken is. Zijn plan, zegt Barghouti, lijkt niet op een serieus vredesproces, maar op een „eenzijdig ultimatum van de VS en Israël”.
Hamas kreeg van Trump „drie of vier dagen” om op het plan – of ultimatum – te reageren. De consequenties voor afwijzing zijn fors: dan krijgt Israël van Washington vrij spel om de militante groepering te vernietigen. Palestijnse bezwaren of niet, brute macht lijkt in dit plan doorslaggevend.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet
Source: NRC