Drones In de Deense stad Aalborg gebeurt „nóóit iets”. Nu vlogen er opeens drones. Met een duidelijk doel, zegt deskundige Jerome Jouffroy: een signaal afgeven en mensen bezorgd maken.
Bij het vliegveld van de Deense stad Aalborg zijn drones gesignaleerd.
‘Alsof je wakker wordt uit een rare droom.” De verbazing bij Kristian Larsen is nog niet gaan liggen. „We zitten hier in onze veilige kleine bubbel, in een sprookje van Hans Christian Andersen. Hier gebeurt nóóit iets. En dan dit.”
Zes miljoen Denen vragen zich sinds een week af wat zich in vredesnaam boven hun hoofden afspeelt. Volgens de regering werden de drones die afgelopen tijd het Deense luchtruim onveilig maakten, aangestuurd door een „professionele” en „capabele actor”. Ook in het Noorse luchtruim zijn drones gesignaleerd. Geen overheidsfunctionaris durft het met volledige zekerheid te zeggen, maar de beschuldigende vinger wijst naar Rusland.
Meerdere vliegvelden sloten de afgelopen week urenlang de landingsbanen. Vorige week maandag gebeurde dat in Kopenhagen, later in de week meerdere keren bij de luchthaven van Aalborg, die ook door het Deense leger wordt gebruikt. Daar staat leraar Kristian Larsen (59) aan de bagageband op zijn koffer te wachten.
Met zijn collega Britta Schouenborg Arentsen (59) is Larsen teruggekeerd uit Dublin, waar ze een groep studenten van een businessopleiding op stage hebben begeleid. Hun vlucht is veilig en zonder drone-vertraging aangekomen, maar wat een vreemd idee, dat je dáár ook al rekening mee moet houden bij een vliegreis, zegt hij. „Er gebeurt nu zo veel, en zo snel.”
„Eng”, valt zij hem bij. „In Kopenhagen, dat zie je ergens nog aankomen, dat is de grote stad. Maar hier, in Aalborg? Toen ik het hoorde, dacht ik: wát?!”
Larsen knikt. „Het geeft je een onzeker gevoel.”
Aalborg, hoog in de nok van het Deense vasteland, is een aangeharkte stad met 150.000 inwoners. Dat hier drones zijn gesignaleerd, boezemt de Deense bevolking een gevoel van onrust in. Hun hele land is doelwit, lijkt het. Dat de Russen de daders zijn, daaraan twijfelt niemand, al doet de Russische ambassade in Denemarken de beschuldigingen af als „absurde speculaties”.
Zelfs het motief laat zich raden: sinds de Russische invasie in Oekraïne heeft geen land per hoofd van de bevolking zoveel steun aan Kyiv gegeven als Denemarken. Begin deze maand kreeg Oekraïne toestemming om op Deense bodem een wapenfabriek te bouwen. De fabriek moet binnen enkele maanden in bedrijf zijn, naast een luchtmachtbasis in het zuiden van Denemarken. Ook bij die basis werden vorige week drones gesignaleerd.
De regering, die officieel nog niet zegt te weten wie er achter de acties zit, doet weinig moeite haar verdenkingen te verbloemen. „Ik merk wel op dat er één land is dat op dit moment als de voornaamste vijand van Europa geldt”, zei premier Mette Frederiksen, geboren in Aalborg, na de reeks droneverschijningen afgelopen week. „En dat is Rusland.”
Premier Mette Frederiksen wijst er in een persconferentie van 23 september op dat Europa één voornaamste vijand heeft, „en dat is Rusland”. Foto Emil Nicolai Helms / Ritzau Scanpix / AFP
Søren Ravn heeft ze zien vliegen, hij is ervan overtuigd. Het was vrijdagnacht, ongeveer een dag nadat het vliegveld van Aalborg moest sluiten, op een dansfeest in de buitenlucht. Hij zou nog gaan dj’en. „We zaten rond het kampvuur en ik zag ineens iets dat licht gaf en in de lucht hing”, vertelt hij, trekkend aan een sigaret op een terras in het centrum van de stad.
Dit was geen vliegtuig, daarvoor was de vorm van het ding te raar, en dan was er nog dat vreemde, zoemende geluid. Bovendien vond het feest plaats op een steenworp van de luchthaven. Eén tel twijfelt hij. „Was het de mdma? Nee, ik weet het zeker, dit was een drone.”
Ravn (28) is programmeur van beroep. Hij houdt zich niet bezig met het wereldnieuws, zelfs nadat zijn leven kwam binnengevlogen. Toch hoeft hij niet lang na te denken wie er achter de droneverschijningen zit. „De Russen zijn aan het flexen”, zegt hij beslist. Spierballenvertoon, om de Denen angst aan te jagen.
Sinds de eerste berichtgeving regent het schokkerige filmpjes uit het hele land, van oplichtende objecten in de nachtelijke hemel. „Ik heb een paar van die video’s gezien en het is moeilijk vast te stellen of dit drones zijn”, zegt Jerome Jouffroy, die als drone-expert werkzaam is aan de Universiteit van Zuid-Denemarken.
Dat er drones door het Deense luchtruim hebben gezoefd, lijdt geen twijfel, zegt Jouffroy. Net als de intentie erachter. „Met een drone kun je alles. Het is dus ook een keuze om de lichten aan of uit te doen. Deze drones hadden het licht aan, ze moesten gesignaleerd worden, om een signaal af te geven en mensen bezorgd te maken.”
Deze maand doken Russische drones ook al op boven Polen en Roemenië, gevolgd door Russische gevechtsvliegtuigen die het Estse luchtruim schonden. Anders dan die landen grenst Denemarken niet aan Rusland. Mogelijk waren de drones „in de nabije omgeving” opgestegen, aldus minister van Defensie Troels Lund Poelsen.
Uitgerekend deze week organiseert Denemarken een topbijeenkomst met regeringsleiders uit alle EU-landen. Defensie zal, inmiddels haast gewoonte, het hoofdonderwerp worden. Een van de voorstellen is het optuigen van een ‘dronemuur’ langs de EU-grens met Rusland.
Uit voorzorg mag deze week geen enkele drone de lucht in, zo heeft de Deense regering besloten, tot woede van burgers en bedrijfjes in de drone-sector.
In afwachting van Deense en Europese plannen zijn de Denen op zichzelf aangewezen, zeggen ze. „Misschien moet ik toch maar eens gaan preppen”, zegt leraar Kristian Larsen op de luchthaven van Aalborg. Hij heeft het uitgesteld, maar moet maar eens inkopen gaan doen.
„Een radio, die heb ik nodig”, zegt Britta Schouenborg Arentsen.
„Eten uit blik. Tonijn, makreel.”
„Die heb ik gelukkig al”, grinnikt ze.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC