is voormalig Amerika-correspondent en commentator van de Volkskrant.
James Comey deed wat hij dacht dat hij moest doen, in het najaar van 2016. Eerst heropende de toenmalige directeur van de FBI een onderzoek naar presidentskandidaat Hillary Clinton, die als minister geheime documenten op haar privéserver had gezet. Hij besloot haar niet te vervolgen.
Toen, na de door Donald Trump gewonnen verkiezingen, opende hij een onderzoek naar de hulp die Trump daarbij had gekregen van de Russische geheime dienst. Hoewel het aantoonde dat Trumps team de hulp dankbaar had aanvaard, zou ook dat onderzoek niet tot vervolging leiden.
Nu, negen jaar later, leiden die gebeurtenissen alsnog tot een strafproces: van Comey zelf. Eens te meer laat Trump zien dat hij, gedreven door een geldingsdrang die leidt tot vergeldingsdrang, iedereen kapot wil maken die hem ook maar een strobreed in de weg heeft gelegd.
Het vervolgingsbesluit van Comey is om te beginnen een ongekende bemoeienis van de president met het justitiële apparaat. Nadat hij al tientallen rechters benoemd wist te krijgen die aan zijn kant staan, zet hij nu het Openbaar Ministerie naar zijn hand. Weer glijdt het land wat verder af richting de autocratische afgrond.
Want Erik Siebert, de aanklager die Comey onderzocht, zag geen goede grond voor vervolging, noch van andere politieke vijanden van Trump. Daarop ontsloeg Trump hem (formeel nam Siebert zelf ontslag) en verving hem door een jurist uit zijn eigen team. Deze Lindsey Halligan moest vorige week in allerijl worden klaargestoomd om de aanklacht tegen Comey te bepleiten, want zoiets had ze nog nooit in haar leven gedaan. Maar ze deed wat Trump wilde dat ze deed.
Zo omringt Trump zich met loyalisten, niet alleen op kabinetsniveau, maar ook in de uitvoering. Comey krijgt op één punt in elk geval gelijk: dat Trump zich gedraagt als een maffiabaas. Zijn entourage bestaat uit ‘mensen die alles doen wat hij wil’, waarschuwde Comey vorig jaar. ‘Dat zou iedere Amerikaan zorgen moeten baren.’
Maar er is een tweede effect. Trump verlangt niet alleen de schuldigverklaring van zijn vijanden. Hij maakt ook hun waarheid verdacht. Zo hoopt hij zijn eigen alternatieve feiten, zijn leugens dus, tot waarheid te verheffen. In dit geval de ‘Russia hoax’, het idee dat Comeys onderzoek onzin was. Trump wil doen geloven dat de Russen hem helemaal niet wilden helpen president te worden. Wat Comey heeft misdaan, is de waarheid zoeken.
Daarmee heeft Trumps wraak een dubbel orwelliaans effect: het monddood maken van politieke vijanden en het retoucheren van de geschiedenis.
Dat is het gevaarlijke aan deze tijd. Dat er aanvankelijk verschillende verhalen over een gebeurtenis worden verteld, is begrijpelijk, omdat dan nog niet alle feiten bekend zijn. Maar dat de waarheid mettertijd juist verder uit beeld verdwijnt, is zorgelijk. Het is ook daarom te hopen dat Comey wordt vrijgesproken.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant