Begrotingsconflict VS Dinsdagnacht dreigt de Amerikaanse overheid te moeten sluiten omdat Republikeinen en Democraten het oneens blijven over de begroting. Het effect van deze ‘shutdown’ moet permanent worden, beoogt het Witte Huis.
Het Congres in Washington wordt afgezet met dranghekken. Deze dinsdagnacht dreigt een sluiting van de federale overheid door een conflict over de begroting.
De ‘shutdown’ is een rituele dans die Amerikaanse volksvertegenwoordigers elk jaar wel een of twee keer opvoeren. Democraten en Republikeinen bakkeleien net zo lang over de begroting totdat het geld van de federale overheid (bijna) op is en die tijdelijk ‘op slot’ zou moeten. Ambtenaren met niet-essentiële taken worden dan tijdelijk met verlof gestuurd, niet-cruciale diensten vallen stil. Geen partij wil daar de schuld van krijgen en minuten voor die deadline, of desnoods een paar uren en dagen erna, sluit Washington alsnog een begrotingsakkoord.
De shutdown die deze dinsdag dreigt is – zoals meer in het tijdperk-Trump-II – anders. Ook nu dreigt door een begrotingsconflict de overheid te moeten sluiten, dit keer vanaf middernacht (woensdagochtend in Nederland). Ook nu proberen beide partijen de schuld vooral bij de ander te leggen. Maar de Republikeinen van president Trump hebben de inzet ditmaal danig verhoogd. Waardoor de Democratische oppositie alleen nog slechte opties heeft.
De regering dreigt de shutdown aan te grijpen voor Trumps kernmissie: afbraak van de federale overheid. Bij normale sluitingen gaan ambtenaren na enkele dagen verlof weer aan het werk en ontvangen ze met terugwerkende kracht hun loon. Als het aan de Republikeinen ligt, wordt hun verlof permanent. Deze shutdown zou moeten leiden tot een nog veel hogere ontslaggolf dan de saneringen die Trumps bezuinigingstsaar Elon Musk eerder dit jaar doorvoerde met zijn Departement voor Overheidsefficiëntie (DOGE).
Vorige week lekte uit dat het Witte Huis ministeries heeft gevraagd welke diensten en taken definitief kunnen worden opgeheven. Die opdracht kwam van het Kantoor voor Management en Begroting (OMB), dat geleid wordt door Russ Vought, een medeauteur van het conservatieve beleidsdocument Project 2025, dat als blauwdruk dient voor Trump-II. Vought wil „de ambtenarenstaat met de sloopkogel te lijf”.
Voughts voornemen de shutdown hiervoor aan te wenden, is voor de Democraten een pijnlijk déjà vu. In maart dit jaar, twee maanden na Trumps aantreden, dreigde ook al een overheidssluiting. Musk en DOGE waren toen op het hoogtepunt van hun macht en zouden tijdens een misschien maandenlange shutdown helemaal losgaan, was de Democratische vrees. Een shutdown zou hen in staat stellen „vitale overheidsdiensten in een veel hoger tempo te vernietigen dan ze reeds doen”, stelde Chuck Schumer, de Democratische voorman in de Senaat.
In de Senaat stemden genoeg Democraten voor tijdelijke financiering van de overheid. Hoewel Republikeinen in beide kamers van het Congres meerderheden genieten, is de regeringspartij in de Senaat afhankelijk van de steun van minstens zes Democraten. Dit om de drempel van zestig (van de honderd) stemmen te halen, die in de praktijk nodig zijn.
Dat Schumer het Republikeinse begrotingswetje steunde als de „minst slechte optie”, leidde binnen zijn partij tot veel kritiek. Partijgenoten vonden dat hij het op een shutdown had moeten laten aankomen en te snel had toegegeven aan Trump. „Ik geef doorgaans niets gratis weg”, sneerde de invloedrijke ex-Huis-voorzitter Nancy Pelosi. „En dat is wel wat er zojuist gebeurd is.”
Deze keer wil Schumer het anders doen. Hij zei tot het inzicht te zijn gekomen dat alle aanvallen op de overheid „sowieso zullen verergeren, want Trump is wetteloos”. De OMB-memo van Russ Vought deed hij af als „intimidatiepoging”. Volgens Schumer zullen eventuele ontslagen geen standhouden voor de rechter.
Tegen dit decor werden leiders van beide partijen maandag op het Witte Huis uitgenodigd. Mogelijk kunnen ze op de valreep een compromis sluiten. Niet over een volwaardige begrotingswet voor het hele fiscale jaar 2025/26, maar een lapwetje dat de overheid tot 20 november financiert. Dit Republikeinse voorstel zou miljoenen Amerikanen echter een veel duurdere zorgverzekering (Obamacare) opleveren, waardoor Democraten zich er tegen verzetten.
Vorige week blies Trump soortgelijk overleg af. Dat er alsnog gepraat kon worden, werd door beide partijen zondag als vooruitgang bestempeld, maar ze waren vooral aan het zwartepieten. John Thune, de Republikeinse leider in de Senaat, zei bij NBC on Sunday dat Democraten „met vuur spelen” en de Amerikaanse bevolking „gijzelen”. Schumer zei in hetzelfde programma dat de Republikeinen moeten inschikken. „Als Trump in die bijeenkomst alleen maar gaat toeteren en Democraten gaat uitfoeteren, krijgen we niks gedaan.”
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet
Source: NRC