Andy Burnham, burgemeester van Manchester, wordt steeds vaker genoemd als opvolger van Keir Starmer, en hij schijnt er zelf ook wel zin in te hebben. Wie is deze ‘king of the North’?
is correspondent Groot-Brittannië van de Volkskrant.
The People’s Republic of Mancunia. Zo wordt de Noord-Engelse stad Manchester weleens genoemd, een verwijzing naar het linkse karakter van haar bevolking. Het republicanisme ten spijt staat de geboortestad van de industriële revolutie onder heerschappij van een koning. ‘The King of the North’ is namelijk de bijnaam van Andy Murray Burnham, burgemeester van Groot-Manchester en mogelijk toekomstig premier van Groot-Brittannië – zijn naam wordt steeds vaker genoemd als opvolger van Keir Starmer.
Bij het jaarlijkse partijcongres, dat zondag in Liverpool is begonnen, zal veel aandacht uitgaan naar Burnham, die op 7 januari 1970 in deze havenstad werd geboren. Burnham heeft in de afgelopen weken meerdere hints gegeven dat hij stiekem verlangt naar Downing Street 10. Zo heeft hij gezegd open te staan voor een terugkeer naar Westminster en dat Labour-afgevaardigden hem hebben gevraagd om voor het leiderschap van de partij te gaan. Bovendien opperde hij dat de Labour-regering toe is aan een grote koerswijziging.
Het doet denken aan de situatie waarin de Tories dertien jaar geleden zaten, toen Boris Johnson, destijds burgemeester van Londen, premier David Cameron uitdaagde, zijn oude schoolvriend. Johnson was in die tijd de grote ster op de partijcongressen en ongemeen populair onder de achterban. Zo’n popster-allure heeft Burnham niet, maar hij geniet een aanzienlijke populariteit bij de linkervleugel van de Labour Partij, die vindt dat het beleid van Starmer, een bewonderaar van oud-premier Tony Blair, wat te centristisch is.
Daar komt bij dat Starmer enkele weken geleden belangrijke vijanden heeft gemaakt in het noorden, met name in Manchester. Zijn gezag werd aangetast door het vertrek van zijn plaatsvervanger Angela Rayner, een afgevaardigde uit Manchester. Bij de daaropvolgende stoelendans binnen het kabinet verloor Lucy Powell, tevens een Mancunian, haar baan als Leader of the House, een soort fractievoorzitter. Beide vrouwen hebben goed contact met Burnham en kunnen rekenen op een plaats in een regering-Burnham.
Voor Burnham, een echte beroepspoliticus, zou het driemaal is scheepsrecht zijn. Als oud-minister had hij zich in 2010 kandidaat gesteld voor het leiderschap van de partij, maar die baan ging toen naar Ed Miliband. Toen deze opstapte na de verloren verkiezingen van 2015 probeerde Burnham het opnieuw, maar bij die verkiezing had hij geen schijn van kans tegen de socialist Jeremy Corbyn. Toen er in 2020 opnieuw een vacature was, kon hij het niet maken om Manchester, waar hij drie jaar eerder begonnen was, in de steek te laten.
Hoewel hij een Liverpudlian is, en een supporter van Everton, verwierf Burnham een zekere populariteit in Manchester. De derde stad van Engeland groeide sneller dan Londen, Birmingham en Liverpool. Achtergestelde delen van de oude textielstad werden opgeknapt, er verrezen wolkenkrabbers en de verschillende vervoersbedrijven werden, onder staatstoezicht, bijeengebracht. Burnham kreeg lof voor zijn besluit om 15 procent van zijn burgemeesterssalaris van 125.000 euro te schenken aan de daklozenopvang.
Burnham, zoon van een telefoonmonteur en een receptionist, sloot zich halverwege de jaren tachtig als 14-jarige bij de Labour Partij aan. Hij was toen, zoals hij later uitlegde, politiek actief geworden vanwege de mijnwerkersstaking en het harde politieoptreden dat daarop volgde. Nog altijd beschouwt hij zichzelf als een socialist. Als een vertegenwoordiger van de ‘soft left’ binnen de partij, zit hij op een lijn met twee andere vooraanstaande burgemeesters: Sadiq Khan in Londen en Steve Rotheram in Liverpool.
Eerder dit jaar steunde de katholiek opgevoede Burnham de opstand binnen de partij tegen de plannen van de Labour-regering om te bezuinigen op de uit de hand gelopen WAO-rekening. Dat was de eerste nederlaag van Starmer. Burnham is voor nationalisering van nutsbedrijven, een gekozen Hogerhuis en een hogere erfbelasting. Onduidelijk, evenwel, is hoe Burnham denkt over immigratie, het grote vraagstuk in de Britse politiek en een belangrijke reden dat Starmer in de electorale moeilijkheden is geraakt.
Dat laatste is relevant omdat Burnham een flinke hindernis wacht. Om premier te worden moet hij een plek veroveren in het Lagerhuis. Hij heeft geluk dat een afgevaardigde uit Groot-Manchester, Andrew Gwynne, wegens ongeoorloofde whatsappjes uit de fractie is gezet. De kans bestaat dat Gwynne, die worstelt met zijn mentale gezondheid, zijn kiesdistrict Gorton and Denton zal opgeven. Dat zou ideaal zijn voor Burnham, al zal Starmer er alles aan doen om ervoor te zorgen dat deze troonpretendent niet kandidaat kan staan.
De kracht van Burnham is dat hij direct is en klare taal spreekt, talenten waarmee de huidige premier niet gezegend is. Aan dat soort politici is behoefte op het eiland. Daarom zou het Burnham geen moeite moeten kosten om Gorton and Denton voor zich te winnen, net zoals Labour deed bij de afgelopen verkiezingen.
Maar bestaan er nog zogeheten safe seats? Het rechtse Reform won eerder dit jaar een tussentijdse verkiezing in een linkse voorstad van Liverpool en Nigel Farage zou maar wat graag ‘de rode koning van Manchester’ verschalken.
Burnham trouwde 25 jaar geleden met Marie-France van Heel, een Nederlandse die hij tijdens zijn studiejaren op Fitzwilliam College in Cambridge heeft ontmoet. Ze hebben een zoon en twee dochters.
In maart 2023 kreeg Burnham een boete nadat hij 125 kilometer per uur had gereden op een plek waar de helft daarvan was toegestaan. Hij kreeg van de rechtbank een boete van 2.230 euro en zes strafpunten op zijn rijbewijs.
Hoewel hij Everton-fan is, kreeg hij bij de leiderschapscampagne van 2010 een donatie van 11.500 euro van Jamie Carragher, oud-speler van rivaal Liverpool. Burnham voetbalt zelf ook en staat bekend als een balletjesafwachter.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant