ZAP ‘Tegenlicht’ is alleen nog op YouTube te zien en bloeit daar op, aldus onze tv-recensent. Het programma had een fascinerend interview over de groeiende vermogenskloof. Ondertussen stond in de mooie reeks ‘Een Jaar in de Alpen’ een ander groot probleem centraal waar het op tv te weinig over gaat.
De Britse ex-bankier en wiskundig genie Gary Stevenson bij ‘Tegenlicht’. Beeld VPRO .
Een week nadat de extreemrechtse knokploeg op het Malieveld alles krom sloeg wat recht(s) was, mocht Caroline van der Plas bij WNL op Zondag (NPO 1) uitweiden over haar motie voor een tijdelijke asielstop. De realistische Joost Eerdmans wil wel premier worden, zei hij daar voordat hij van wal stak over het aanpassen van het Europese Verdrag voor de Rechten van de Mens en het opsporen van mensen zonder verblijfsvergunning, zodat we hen enkelbanden om kunnen doen. Vrijwel direct plaatste JA21 dat geknipte gesprekje op sociale media.
Voor de dappere invalpresentator Frank van Leeuwen waren de reacties onder die video niet mals. Hij had zijn best gedaan om herinneringen aan donkerder tijden op te roepen, en dat werd hem niet in dank afgenomen. Kort daarvoor moest hij al een rijtje dilemma’s aan Van der Plas voorleggen, inclusief spannend muziekje. „De Raad van State heeft gelijk, óf, de Raad van State kan de pot op?” Volgens Van der Plas zou de Raad van State alles wat dit kabinet voorstelt „afschieten”, omdat die uit D66’ers zou bestaan. Ze wist niet hoeveel mensen er in de Raad zitten. Van Leeuwen schoot te hulp: van de zeventien mensen die in de Raad zitten zijn er twee van D66. „Is dat dan een probleem?” „Ja, ik vind dat een probleem.” De oplossing van de BBB voor een te politiek gekleurde Raad van State? Leden van de Raad van State via de politiek benoemen. Gelukkig was daar het fatsoenlijke geweten van Nederland, Henri Bontenbal, een uur later bij Buitenhof (NPO 2) om er schande van te spreken.
De relletjes, incidenten en schijnoplossingen die onvermoeibaar worden opgeblazen en rondgepompt, zijn vermoeiend. Maar het werkt wel: we kijken ernaar, we schrijven erover. Het is het ,,verdienmodel van angst”, aldus voormalig AIVD-medewerker Jelle Postma op zaterdag bij de ondergewaardeerde talkshow De Sociëteit (NPO2). ,,Als je politiek wil winnen, helpt het verdomd goed als je het thema angst kan gebruiken.”
Terwijl de politiek zich schor schreeuwt over cultuurkwesties en de angst voor niet-witte mensen als rookgordijn inzet, wees Tegenlicht (VPRO) in een fascinerend interview op iets waar we wél bang voor zouden moeten zijn: de groeiende vermogenskloof. Wegens bezuinigingen en veranderende ideeën over wat relevant is bij de VPRO, is Tegenlicht tot YouTube veroordeeld. Daar is het inmiddels opgebloeid, vrij van die verstikkende deken van kijk- en luistercijfers en met een redactie die weet wat er online speelt.
In het interview zet de Londense ex-bankier en razend populaire YouTuber Gary Stevenson (1986) in kraakheldere, staccato zinnen economische waarheden neer: „Als het vermogen van de allerrijksten een stuk sneller groeit dan het vermogen van de samenleving, is er maar één manier waarop dat kan gebeuren: de rest van de samenleving verarmt.” En snel ook. Volgens Stevenson is de groeiende ongelijkheid een ramp in slow motion, een potentiële economische crisis zelfs, waar we het vrijwel niet over hebben.
Dat geldt ook voor een andere ramp die de politiek steeds meer links laat liggen. In de mooie serie Een Jaar in de Alpen van Carrie ten Napel (NPO 2) voor MAX, vol intieme verhalen van bergbewoners, is klimaatverandering het belangrijkste personage. In deze eerste van vijf afleveringen vol magnifieke beelden van de snel veranderende „ruggengraat van Europa”, reist Ten Napel door het Franse deel.
De sterrenhemel boven de bergen in ‘Een jaar in de Alpen’ BEELD MAX.
In het dorpje Tende vertelt een boekhandelaar haar hoe storm Alex in 2020 een heel gebied in de Alpes-Maritimes verwoestte, en er een week lang geen water en elektriciteit was. „We moeten eraan wennen dat dit soort stormen vaker voorkomen.” De stijgende temperatuur van de zee botst er steeds heviger met koude berglucht, waardoor de hoeveelheid extreem weer toeneemt. Jaren later kampen de bewoners van Valleé de la Roya nog steeds met de schade.
Gelukkig is er volgens hoteleigenaar Julie Gobbi niet alleen maar schade: door sociale media is er veel solidariteit ontstaan, en de mensen ontmoeten elkaar meer. „Als iemand nu hulp nodig heeft, zijn er veel mensen die meteen reageren.” Ergens heeft het dus ook voordelen, zo’n concrete ramp.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Wat moet je deze week kijken? Tips voor boeiende programma's series en films
Source: NRC