VS-Israël Voor de vierde keer sinds januari komt Netanyahu naar het Witte Huis op audiëntie. Elke keer kreeg hij de Amerikaanse president mee in zijn plannen Gaza te vernietigen, maar deze keer lopen de belangen uiteen.
President Trump en de Israëlische premier Netanyahu tijdens een persconferentie eerder dit jaar
Welke Amerikaanse president treft de Israëlische premier Benjamin Netanyahu maandag in het Witte Huis? Is het de Trump van het blinkende vastgoedplan voor Gaza of de Trump die vorige week een gematigder plan voor de toekomst van Gaza presenteerde?
Het lijkt erop dat Trump niet meer, zoals hij eerder nog deed, een blanco cheque voor Israëlische fantasieën uitschrijft. Vorige week beloofde hij dat hij bondgenoot Israël niet zou toestaan de bezette Westelijke Jordaanoever te annexeren. Wat begon als een toezegging achter gesloten deuren tijdens zijn ontmoetingen met islamitische leiders en de Franse president Emmanuel Macron, herhaalde Trump donderdag tijdens een persconferentie: „Het is nu tijd om te stoppen.”
Onder meer Itamar Ben-Gvir, Netanyahu’s minister van Nationale Veiligheid, had opgeroepen om de Westelijke Jordaanoever te annexeren, als reactie op de erkenning van de Palestijnse staat door een tiental westerse landen. Buitenlandminister Gideon Sa’ar had daarentegen vorige week tegenover de Italiaanse krant Corriere Della Sera gezegd dat er „geen enkele intentie” is „om zelfs maar te discussiëren over de annexatie van gebieden van de Palestijnse Autoriteit, omdat we geen controle willen uitoefenen over de Palestijnen”.
Wél zou de regering volgens hem kunnen overgaan tot het invoeren van Israëlische wetgeving in de illegale nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever. Dat zou een stap zijn in het integreren van deze gebieden in de staat Israël. Netanyahu zelf gaf eerder al aan dat Israël met een reactie zal komen op die erkenningen na zijn terugkomst uit de VS.
Het wordt de vierde keer in acht maanden tijd dat Netanyahu naar het Witte Huis reist sinds de tweede termijn van Trump in januari begon. Dat is opmerkelijk vaak. Tijdens het presidentschap van Joe Biden moest Netanyahu negen maanden wachten op zijn audiëntie. Bovendien vond die ontmoeting niet plaats in het Witte Huis maar aan de zijlijn van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in New York.
Doorgaans is de verhouding tussen Trump en Netanyahu dan ook bijzonder amicaal. De Israëlische premier mocht van de Amerikaanse president Gaza blijven vernietigen. De doelen van beide zeventigers leken op één lijn te liggen; zo is Trumps ambassadeur in Jeruzalem, oud-presidentskandidaat Mike Huckabee, een groot voorvechter van de Israëlische kolonisten in Palestina.
Officieel is Netanyahu ook deze keer vol vertrouwen naar de VS afgereisd. Hij kondigde aan dat hij met Trump zal „bespreken welke geweldige kansen onze overwinningen hebben opgeleverd en dat we de oorlogsdoelen moeten voltooien”. Maar behalve een vriend van Israël is Trump ook een zelfverklaard vredestichter. Een van zijn grote doelen op dat vlak is normalisatie van de betrekkingen tussen Israël en zijn andere bondgenoot, Saoedi-Arabië. Juist dat land heeft gezegd dat annexatie van Palestijns gebied de verhouding met Israël zou bekoelen.
Die geopolitieke verhoudingen lijken een belangrijke reden dat Trump afgelopen week een plan presenteerde dat een stuk serieuzer oogt dan zijn Rivièra-visioen van eerder dit jaar. In plaats van gouden standbeelden behelst dit plan, afhankelijk van wie je het vraagt, 21 of 22 punten. Waaronder een snelle vrijlating van alle twintig resterende gijzelaars, een duurzaam staakt-het-vuren, Israëlische terugtrekking uit Gaza, de installatie van internationale veiligheidstroepen uit onder meer islamitische landen en een nieuw bestuur zonder Hamas, maar met de Palestijnse Autoriteit (PA), onder supervisie van een internationale raad van toezicht.
Een naam die al maanden rondgaat in verband met de toekomst van Gaza is die van Tony Blair. De Britse oud-premier dook onlangs op tijdens een bijeenkomst op het Witte Huis met Trump en diens schoonzoon Jared Kushner. Aanvankelijk zou Blair hebben gelobbyd voor internationaal bestuur over Gaza. Nu er eerder sprake lijkt van een Palestijns bestuur, aast Blair volgens de Financial Times op een plekje in de internationale raad die daar toezicht op moet houden.
De islamitische wereld lijkt gematigd positief over het plan. Minister Van Weel (Buitenlandse Zaken, VVD) zei donderdag tegen NRC dat hij hoopt dat het plan een „doorbraak” oplevert. „Hiermee zou je de VN-Veiligheidsraad weleens op een lijn kunnen krijgen. Als je zowel de Arabische Liga als de VS en Israël achter één plan hebt, zou ik dat niet helemaal willen uitsluiten.”
Netanyahu en Trump in de Oval Office eerder dit jaar SHAWN THEW / POOL
Het punt is dat het plan niet met de wensen van de Israëlische regeringscoalitie strookt. Het plan is geen ‘Rivièra-visioen’ en het spreekt niet van de grote wens van Netanyahu’s extreemrechtse coalitiepartners: Israëlische nederzettingen in het gebied. Ook de rol van de PA en een einde aan de oorlog gaan lijnrecht in tegen de messianistische wensen van de Israëlische gezagsdragers. Voortdurend dreigen de extreemrechtse partners Netanyahu’s coalitie te verlaten als de gevechten gestaakt worden.
Dat het plan eventueel zou toewerken naar een tweestatenoplossing, is voor Netanyahu juist een schrikbeeld: het verhinderen van de oprichting van een Palestijnse staat naast een Israëlische is het hoofddoel van Netanyahu’s politieke carrière. In zijn toespraak tot de VN liet de Israëlische premier de wereld vrijdag weten dat Israël zich „geen terroristische staat door de strot laat duwen”.
Maar wie luistert er nog naar hem? Terwijl hij sprak, liep de zaal demonstratief leeg. Een dag eerder had de Palestijnse president Mahmoud Abbas een tamelijk verzoenend verhaal gehouden, waarin hij een toekomst voor Palestina zonder Hamas zag. Voor die militante groepering is er ook in Trumps plan geen plek. Dat Netanyahu beweert dat erkenning van Palestina een „terreurstaat op één mijl van Jeruzalem” oplevert, wordt amper serieus genomen. Maar de Israëlische premier richtte zijn toespraak maar op twee oren: die van Trump.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet
Source: NRC