Verkiezingen Moldavië Willen Moldaviërs liever goede banden met de EU of met Rusland? Om die vraag draaide het zondag bij de parlementsverkiezingen. Nu de meeste stemmen zijn geteld, lijkt het land zich richting Brussel te keren.
Een Moldavische vrouw van 92 jaar brengt haar stem uit.
De pro-Europese partij PAS gaat stevig aan kop bij de parlementsverkiezingen in Moldavië. Met de uitslagen van ruim 85 procent van de stembureaus binnen, heeft de partij zo’n 45 procent van de stemmen behaald. Daarmee staat de partij van president Maia Sandu op een ruime voorsprong ten opzichte van haar grootste rivaal: het pro-Russische BEP van voormalig president Igor Dodon blijft vooralsnog steken op ruim 27 procent van de stemmen.
Moldaviërs konden zondag kiezen uit 22 partijen of onafhankelijke kandidaten, maar het was van tevoren al duidelijk dat de fracties van Sandu en Dodon de grote favorieten waren. De uitslag van de verkiezingen zou daarmee bepalend zijn voor de vraag of Moldavië zich richting de Europese Unie keert, of juist richting Rusland. President Sandu noemde de verkiezingen om die reden „de belangrijkste in de geschiedenis van het land”.
Onder Sandu, die vorig jaar werd herkozen bij de (afzonderlijke) presidentsverkiezingen in het land, zocht Moldavië toenadering tot de EU. Sinds de invasie van Oekraïne voelen meer Moldaviërs zich bedreigd door Rusland, en in 2022 werd het land kandidaat-lid van de EU. Bij een referendum in 2024 stemde echter slechts 50,4 procent van de Moldaviërs ervoor dat de wens voor EU-toetreding zou worden opgenomen in de grondwet.
Vooral in de separatistische regio Transnistrië willen veel mensen liever dat Moldavië de banden met het Kremlin aanhaalt. De regio is voor een groot deel Russischtalig, huisvest Russische militairen en krijgt financiële steun uit Rusland. Zo ontving Transnistrië gratis Russisch gas, totdat Oekraïne begin dit jaar de pijpleiding afsloot. Sindsdien kampt de regio met een energiecrisis.
Zowel voorafgaand als tijdens de verkiezingen waarschuwde regeringspartij PAS dat Rusland de verkiezingen zou proberen te beïnvloeden, iets dat ook bleek uit onafhankelijk onderzoek. Het Kremlin zou desinformatie hebben verspreid, cyberaanvallen hebben gepleegd en kiezers hebben omgekocht. Twee pro-Russische partijen werden uitgesloten van de verkiezingen omdat de kiescommissie ze verdacht van omkoping en ondoorzichtige financiering.
Meerdere stembureaus in het buitenland, onder meer in Rome en bij de Moldavische ambassade in Brussel, werden zondag ontruimd na valse bommeldingen. Net als tijdens de presidentsverkiezingen vorig jaar werd ook tijdens de huidige parlementsverkiezingen voorspeld dat Moldaviërs in het buitenland het verschil zouden maken. De regering zorgde daarom voor tal van stembureaus voor diaspora in Europese landen.
Een Moldavische functionaris zei zondag tegen Politico dat de bommelding in Brussel past bij de tactiek van Rusland om kiezers in het buitenland te intimideren. Het Kremlin heeft de vermeende inmenging ontkend. Dodon, de pro-Russische partijleider, zei eerder dat Sandu een excuus zocht om de verkiezingen ongeldig te verklaren omdat ze bang was deze te verliezen.
Meteen na het sluiten van de stembussen – en nog voor de voorlopige uitslagen bekend werden – zei de pro-Russische Dodon op televisie dat zijn coalitie van partijen de verkiezingen had gewonnen. „De burgers hebben gestemd. Hun stem moet gerespecteerd worden, zelfs als jullie die niet bevalt,” sprak hij tot president Sandu en haar partijleden.
Hoewel de PAS-partij aan kop gaat, lijkt het er wel op dat deze haar meerderheid in het parlement gaat verliezen. Een eventuele formatie dreigt ingewikkeld te worden: het enige andere blok dat zichzelf als pro-Europees presenteert én waarmee mogelijk een meerderheid te behalen valt, is de coalitie „Altenatief”. Maar volgens het Institute for the Study of War hebben meerdere leden van dat blok banden met het Kremlin en steunt Rusland de partij mogelijk met de bedoeling om de EU-toetreding te ondermijnen.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC