Regisseur Raymi Sambo wijdt zijn voorstelling ‘Wie is er bang voor Sylvana’ aan de politicus, mediapersoonlijkheid en activist Sylvana Simons. Daarin wordt duidelijk hoe schrijnend haar strijd is, in een samenleving die gebouwd is op witte normen.
Wie is er bang voor Sylvana Foto Bart Grietens
„Ik ben Sylvana.”
Wie is er bang voor Sylvana door Raymi Sambo Maakt. Regie: Raymi Sambo. Tekst: Enver Husicic en Raymi Sambo. Gezien: 27 sept. Bijlmer Parktheater, Amsterdam. Tournee t/m 18 december. Info:
https://www.raymisambomaakt.com/wie-is-er-bang-voor-sylvana/
„Ik ook.”
„En ik ben ook Sylvana.”
Drie Sylvana’s verschijnen op het podium: de tv-presentatrice, de politicus en de oudere vrouw vol levenservaring. Hoopvol en vastberaden stellen ze een doel: „het land weer de goede kant op krijgen”.
Al gauw blijkt dat ze haar moed, strijdlust en overtuigingen continu moet verdedigen. Tegenstanders proberen haar uit het veld te slaan, te vernederen en het zwijgen op te leggen.
Regisseur Raymi Sambo geeft in ‘Wie is er bang voor Sylvana’ een inkijkje in het leven van Sylvana Simons en haar binnenwereld. De drie actrices Jilviën Oosterwolde, Esther Drenthe en Marie-Claire Molly kruipen ieder in de huid van een andere Sylvana. Hoe houdt ze zich staande te midden van alle tegenstand?
De voorstelling speelt zich onder meer af in de Tweede Kamer, waar Simons in 2021 de eerste vrouwelijke fractievoorzitter van kleur werd met BIJ1. Op het toneel richten drie politici, gehuld in lange, intimiderende jassen, hun pijlen op haar tijdens Kamerdebatten. Steeds opnieuw wordt ze weggezet als ‘boze, zwarte vrouw’: „er is een boze toon de Kamer in geslopen”. Het is een directe aanval op haar persoon. Haar politieke boodschap over gelijke rechten en excuses voor het slavernijverleden raakt ondergesneeuwd.
Wie is er bang voor Sylvana Foto Bart Grietens
Elke politieke scène eindigt voor Simons in gevoelens van eenzaamheid en machteloosheid. De stemmen van de politici dreunen na in haar hoofd. Hoe kan ze haar doelen bereiken en niet opgeven?
Ook in haar jaren als tv-presentatrice wordt Simons geconfronteerd met tegenstand. In werkelijkheid deed Simons dit in de jaren negentig bij de Nederlandse muziekzender TMF: The Music Factory. In de voorstelling is dit omgedoopt tot TMD: The Music Dictionary. Opnieuw wordt er nauwelijks naar haar standpunten geluisterd.
„Ik word bespuugd, er wordt stront op mijn deur gesmeerd en stenen door mijn ruit gegooid.” Bakken haat komen over haar heen, online en in bedreigingen tegen haar en haar partner. In een aangrijpende scène wordt hij mishandeld door twee anonieme bedreigers. Murw geslagen verlaat hij Simons.
Dan komt een moment dat Simons bezwijkt. De drie Sylvana’s discussiëren over de vorm van haar activisme, en proberen haar een hart onder de riem te steken. Heeft het nog zin om zich uit te spreken? Ze dreigt zichzelf te verliezen. De scène raakt aan de breuklijnen binnen de zwarte gemeenschap: hoe blijf je samen sterk actievoeren?
Het verhaal reikt verder dan alleen Simons. Het gaat over alle mensen van kleur die zich uitspreken en daardoor op negatieve wijze worden geframed en genegeerd. De rappe afwisseling van scènes in de Tweede Kamer, thuis, in de tv-studio en in haar binnenwereld, benadrukt dat de pijnlijke machteloosheid overal te voelen is in een samenleving die gevormd is door de witte norm.
De herhaling van situaties maakt sommige scènes voorspelbaar, terwijl andere korte momenten opduiken en willekeurig aanvoelen. Zo oogt het schrijnende moment van een uitzwaaidag voor Sylvana, georganiseerd door haar tegenstanders, alsof het tussen de andere scènes is gepropt. Waar de dialogen in de Tweede Kamer direct de impact laten zien op haar binnenwereld, gebeurt dat bij de overige scènes vaak vluchtig in een bijzin.
De opeenstapeling van structureel, institutioneel racisme maakt de pijn des te meer invoelbaar. Je vraagt je af: hoe heeft Sylvana, maar ook alle anderen die zich blijven uitspreken, dit kunnen doorstaan?
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC