Het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) hield zaterdag zijn jaarlijkse open dag. Exact een week na de extreemrechtse rellen in Den Haag zit de schrik er goed in bij bewoners én bezoekers van een azc in Grave. ‘Ik denk soms dat ik de enige ben die vindt dat je mensen fatsoenlijk moet opvangen.’
is redacteur van de Volkskrant.
Wilfried Konings (54) vindt dat je pas mag oordelen zodra je iets met eigen ogen hebt gezien. Hij leunt daarom zaterdag over een statafel in het asielzoekerscentrum in Grave, waar hij al jaren vlakbij woont, maar nog nooit binnen was geweest. En wat hij ziet, terwijl hij in de gymzaal om zich heen kijkt, is eigenlijk vooral goede wil en gemoedelijkheid. Vier meisjes zwaaien op het podium met hun armen van links naar rechts. De Eritrese vrouwen die langs de kant zitten, klappen mee op de maat van de muziek.
Konings kreeg net, in het schoolgebouw dat ook op het terrein staat, uitleg over de activiteiten op het azc. Vooral bij de taalles stond hij met zijn oren te klapperen. ‘Sommige mensen kunnen nog niet lezen en moeten hier dus helemaal vanaf nul beginnen. Dat had ik nooit kunnen bedenken.’ Hij is na wat hij heeft gezien onder de indruk. ‘Zoals het hier gaat, vind ik het super.’
Het asielzoekerscentrum in het Brabantse Grave, zo’n vijftien kilometer onder Nijmegen, was een van de 175 locaties van het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) die zaterdag de deuren openden voor publiek. De jaarlijkse open dag kwam exact een week nadat een anti-immigratiedemonstratie in Den Haag met extreemrechtse geweldsuitbarstingen eindigde.
Sommige demonstranten verklaarden daar ‘de oorlog’ aan asielzoekerscentra, plekken waar mensen worden opgevangen die op de vlucht zijn voor geweld en vervolging in eigen land. Het bleek de opmaat voor een week vol intimiderende protesten tegen (voorgenomen) opvanglocaties.
Maar in Grave stappen bezoekers zaterdag een totaal andere werkelijkheid binnen. Ruim vierhonderd buurtbewoners, die in de plaatselijke krant over deze open dag lazen en oprecht nieuwsgierig zijn, struinen over het ruim opgezette terrein, dat aanvoelt als een dorp.
Er is muziek en Peruaans eten. Marwa Hamed, een 39-jarige Koerdische Syriër, toont trots het mozaïek dat ze over haar vlucht maakte. En wie je het ook vraagt, zelfs de bezoeker die ook zegt dat ‘Nederland vol is’, iedereen is te spreken over deze COA-locatie, waar sinds 1997 zo’n zeshonderd vluchtelingen worden opgevangen.
Tegelijkertijd zitten de rellen van afgelopen week in ieders hoofd – bij buurtbewoners én azc-bewoners. ‘Toen dat meisje in Amsterdam werd vermoord, zei ik al tegen mijn vrouw: ze gaan ons daar allemaal op aankijken’, zegt de 41-jarige Leonardo Torrealba, die drie jaar geleden om politieke redenen Venezuela ontvluchtte.
Enkele weken later zag hij op het scherm van zijn telefoon brandende politieauto’s in Den Haag. ‘Het is voor ons heel beangstigend. Want als iedereen in Nederland tegen ons is, sturen ze ons misschien wel terug. En ons probleem is: we kunnen niet terug.’
‘Ik verbaas me zo over die enorme weerstand’, zegt Wim van Berkel (64), terwijl hij prikt in een aardappelsalade die de azc-bewoners hebben gemaakt. ‘Ik heb soms bijna het idee dat ik de enige ben die nog wel vindt dat mensen fatsoenlijk moeten worden opgevangen. Dus helemaal na deze week is het fijn om hier te zien dat het ook anders kan.’
Ongeveer twee derde van alle azc’s doet jaarlijks mee aan de open dag van het COA. Dat sommige niet meedoen, heeft volgens het COA meerdere redenen: personeelstekort, of ze zitten nog in de opstartfase.
Dit jaar speelt ook de grimmige sfeer in de samenleving mee. Het azc in Hoofddorp besloot vrijdag af te zien van deelname, nadat de extreemrechtse groepering Pegida twee dagen eerder voor de ingang een koran in brand had gestoken. In Amsterdam bleven twee azc’s die zich hadden voorgenomen om mee te doen, uiteindelijk toch dicht.
Dat de zorgen terecht zijn, bleek zaterdagavond nog. In Den Bosch rukten de politie en de ME massaal uit omdat de extreemrechtse actiegroep Defend Netherlands plannen had om het azc te bestormen. Een confrontatie bleef uiteindelijk uit.
De meeste mensen die zaterdag rondlopen bij de open dag in Grave, wonen op enkele kilometers afstand van het azc en merken weinig van hun buren. Dat wil niet zeggen dat er helemaal geen overlast is. ‘Wij hebben ook winkeliers die zich beklagen over dat er veel wordt gestolen’, zegt Marieke Moorman (PvdA), burgemeester van de gemeente Land van Cuijk. ‘En soms vinden we een verdwenen fiets op het azc-terrein terug.’
Vorig jaar rond deze tijd was het even heel onrustig. Een reeks woninginbraken rondom Grave bleek door een azc-bewoner te zijn gepleegd. En kort na die ontdekking moest de politie ingrijpen toen jonge asielzoekers uit andere gemeenten naar het azc kwamen om een bewoner op te wachten. ‘Dat heeft het gevoel van veiligheid aangetast’, zegt de burgemeester. Het azc deed na aanleiding van de incidenten ook niet mee aan de vorige open dag van het COA.
Desondanks stemde de gemeenteraad afgelopen juni, vlak nadat de ME in het aanpalende Uden had opgetreden bij een demonstratie tegen een azc, in met een verlenging van de azc-locatie in Grave van maar liefst dertig jaar. Daar krijgt de gemeente een hoop voor terug.
Het contract heeft een veiligheidsplan en een overlastclausule, waardoor het bij te veel overlast kan worden opgezegd. Het COA renoveert de school voor anderstalige kinderen naast het azc, wat de gemeente 7,5 miljoen euro scheelt. En als het COA ooit weggaat, wordt de gemeente eigenaar van die school en de ruime, in 2016 gebouwde azc-gebouwen.
Dat de investeringen in het schoolgebouw en het contract aan elkaar werden gekoppeld, voelde voor sommigen raadsleden haast als chantage, zegt de burgemeester. Zelf ziet ze dat anders. ‘Ik vind het gewoon een goede besteding van gemeenschapsgeld.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant