Ruimteschip Starship van SpaceX loopt jaren achter op de planning voor maanmissie Artemis 3, concludeert Nasa’s veiligheidspanel. Amerikaanse politici en experts uiten hardop hun zorgen over het verloop van de ruimtewedloop. ‘We dreigen de maan aan China te verliezen.’
is wetenschapsredacteur voor de Volkskrant. Hij schrijft over sterrenkunde, natuurkunde en ruimtevaart.
Het was niemand minder dan Donald Trump die het plan tijdens zijn eerste presidentschap aankondigde: Nasa zou decennia na het succesvolle Apollo-programma, dat de wedloop met de Sovjet-Unie won en de eerste menselijke voetstappen op de maan plantte, opnieuw voet gaan zetten op onze kosmische buurman.
Nu, tijdens de tweede ambtstermijn van de Amerikaanse president, lijkt die ambitie hortend en stotend tot stilstand te komen. Ruimteschip Starship van bedrijf SpaceX, waarin astronauten tijdens missie Artemis 3 naar het maanoppervlak moeten worden vervoerd, loopt ‘jaren achter’ op de planning, meldde een panel van Nasa’s veiligheidsadviseurs vorige week.
Enkele dagen daarvoor legde SpaceX-directeur Gwynne Shotwell de vinger al op de zere plek, toen ze vertelde dat ze zich nog het meest zorgen maakte om het voltanken van Starship in een baan om de aarde, een cruciaal onderdeel van het vluchtplan van Artemis 3. ‘Hopelijk is het niet zo moeilijk als sommige van mijn ingenieurs nu denken’, zei ze, zo meldde vaknieuwssite SpaceNews.
Volgens ruimtevaartingenieur Erik Laan, onder meer actief als docent space engineering aan de Hogeschool Inholland in Delft, was al lange tijd duidelijk dat 2027 een extreem optimistische planning was.
‘Als je ziet wat er allemaal nog moet gebeuren, dan staat een succesvolle missie met Starship nog heel ver af van de realiteit’, zegt Laan. ‘Uiteindelijk zal hij heus wel op de maan gaan landen, alleen is de vraag wanneer.’
Bij Apollo gebruikte men een raket waarvan alleen de bemanningscapsule plus een kleinere lander richting de maan trok. Bij Starship is de tweede trap in zijn geheel de bemanningscapsule én lander, die tevens geschikt moet zijn als herbruikbaar vrachtschip én als bemanningscapsule voor een veel langere missie naar de planeet Mars. Dat maakt hem te zwaar om zonder bijtanken richting de maan te vliegen.
Laan somt een waslijst doelstellingen op die het ruimteschip nog moet afvinken. En inderdaad: vooral het tanken in de ruimte wordt moeilijk. ‘Je moet ongeveer tien vluchten met Starship uitvoeren om de brandstof naar boven te brengen om één Starship te kunnen vullen met voldoende brandstof voor de vlucht naar de maan’, zegt hij.
Alleen al het gewicht dat je daarmee verplaatst van het ene schip naar het andere zorgt voor uitdagingen in microzwaartekracht, en dan heb je ook nog eens te maken met enorme temperatuurwisselingen: in het volle zonlicht is het heet, in de schaduw van de aarde ijskoud.
Bovendien: op aarde gaat het vullen van de brandstoftanks met supergekoelde brandstof al vaak mis. Regelmatig zit ergens een klep vast of lekt een sluitring. ‘Als zoiets in de ruimte gebeurt, ben je twee jaar verder voordat je een technische oplossing hebt’, zegt Laan.
Ondertussen bouwen de Chinezen verder aan de eigen maanplannen, met onlangs nog succesvolle testen van hun motoren en hun bemanningsmodule. En hoewel maanraket Lange Mars 10 nog geen testvlucht uitvoerde, is de kans op succes wel groot, schat Laan. ‘Het is een veel eenvoudiger ontwerp, meer vergelijkbaar met de manier waarop de VS het tijdens Apollo deden.’
Bovendien rijgt China het ene na het andere ruimtevaartsucces aan elkaar, met onder meer een lange reeks technisch zeer complexe, maar goed uitgevoerde maanmissies. Het land wil naar eigen zeggen voor 2030 een mens op de maan zetten.
Het zorgt voor zenuwen in de Verenigde Staten, zo bleek begin deze maand al tijdens een hoorzitting van de Amerikaanse Senaatscommissie voor Handel. ‘Het is hoogst onwaarschijnlijk dat we eerder op de maan zullen landen dan China’, zei voormalig Nasa-hoofd Jim Bridenstine daar, zo meldde SpaceNews destijds.
Ook anderen uitten hun zorgen. ‘Zonder een succesvol Artemis-programma lopen we het risico dat we de maan afstaan aan China’, zei bijvoorbeeld Allen Cutler, voorzitter van de industriegroep Coalition for Deep Space Exploration.
De Democratische senator Maria Cantwell: ‘Hoewel China 2030 als doel heeft gesteld, is er geen enkele garantie dat ze niet sneller zullen zijn. Ik heb mensen gesproken die gokken dat ze eerder zullen landen en ons gaan verslaan.’
Volgens Bill Nye, presentator van populairwetenschappelijke programma’s en voorzitter van The Planetary Society, zal de uitkomst van de ruimtewedloop ‘erg ontmoedigend’ zijn: ‘China zal zijn vlag planten op de zuidpool van de maan en het zal wereldwijd in elke krant staan.’
Ook Laan zet zijn geld voorlopig in op China. ‘Wanneer historici terugkijken naar deze periode in de ruimtevaart, zullen ze concluderen dat de aanpak van de VS desastreus is verlopen. De politiek van Trump heeft dit maanprogramma gesloopt, met zijn totaal onrealistische doelstellingen.
‘Wat je nodig hebt, is dat Trump zegt: ik heb er nog eens goed over nagedacht en dit is niet haalbaar. Ik schep een realistischer doel en ik zorg ervoor dat we het veilig gaan doen, niet overhaast. Maar dat gaat Trump niet doen. Dan valt het buiten zijn tweede ambtstermijn. En als hij het zelf niet kan doen, dan heeft hij er geen interesse meer in.’
Luister hieronder naar onze wetenschapspodcast Ondertussen in de kosmos. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Alles over wetenschap vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant