Israël bouwt een aarden wal en omsluit en controleert hiermee de bevolking van Gaza. Dat is in strijd met het internationaal recht

Een kilometerslange aarden wal is de afgelopen maanden verrezen in Gaza, boven op verwoeste Palestijnse gemeenschappen. Het Israëlische leger is bezig een fysieke afscheiding te creëren waarmee het de Palestijnse bevolking omsluit en controleert. Dat blijkt uit een NRC-analyse van recente satellietbeelden van Gaza. Het bestaan van de wal werd onlangs onthuld door persbureau AP.

Volgens het door de Amerikaanse president Donald Trump bemiddelde bestand tussen Israël en Hamas uit oktober 2025 – het „twintigpuntenplan” – zou Israël zich terugtrekken tot aan de „gele lijn” waarmee Gazastrook in tweeën werd gedeeld, van noord naar zuid. Die terugtrekking zou de opmaat vormen naar verdere militaire terugtrekking uit Gaza. Alleen in een „bufferzone” langs de grens zou het Israëlische leger nog aanwezig blijven.

In de praktijk gebeurt het tegenovergestelde, zo liet een eerdere analyse van NRC zien: Israël schuift de gele lijn – die deels wordt gemarkeerd met gele betonblokken – steeds verder westwaarts op en heeft in het ingenomen gebied tientallen militaire bases aangelegd, vaak omringd door aarden wallen.

Op beelden van het Israëlische leger, afgelopen december gedeeld door de Israëlische nieuwszender Kan, is te zien hoe een dergelijke fortificatie eruitziet: sluipschutters liggen op een aarden wal bij een militaire basis die is aangelegd naast het beschadigde Indonesië-ziekenhuis in het verwoeste Beit Lahia in Noord-Gaza.

Inmiddels heeft Israël naar eigen zeggen 65 procent van de Gazastrook ingenomen en de Israëlische premier Benjamin Netanyahu kondigde in mei aan dat hij daar 70 procent van wil maken. Twee miljoen Palestijnen zijn zo samengedreven op een slinkend deel van het grondgebied van Gaza.

Wal ligt ook binnen gele lijn

Sindsdien is het Israëlische leger hard op weg om zijn controle over het volgens het Internationaal Gerechtshof onrechtmatig bezette Gaza verder te verstevigen. Het land beheerst al jaren de landsgrenzen, de zee en de lucht boven Gaza, en bepaalt welke mensen en (hulp)goederen Gaza in of uit mogen, en over hoeveel water, elektriciteit, telefonie en internet de Palestijnse inwoners van de landstrook kunnen beschikken.

Daar is nu de wal bijgekomen. Het Israëlische leger heeft in een maand tijd een aarden barrière gebouwd. Dat is goed te zien op vijf opeenvolgende satellietbeelden van het zuiden van de Gazastrook.

Volgens persbureau AP was de wal op 22 juli al 23 kilometer lang. Op de door NRC bekeken satellietbeelden is te zien dat daar inmiddels zeker acht kilometer bij is gekomen. De barrière loopt van het noorden naar het zuiden langs de gele lijn, maar ligt daar deels ook ten westen van – in gebied waaruit Israël zich volgens het twintigpuntenplan had moeten terugtrekken. De afspraken uit het plan werden tot nu toe amper door de Amerikanen gehandhaafd.

Bovendien heeft het leger een aarden wal aangelegd ten zuiden van Gaza-Stad, waarmee het Gaza van oost naar west in tweeën deelt. Door die fortificatie zal het mogelijk steeds moeilijker worden voor Palestijnen om zich tussen het noorden en het zuiden te bewegen.

Yehuda Shaul, onderzoeker bij de Israëlische denktank Ofek, is allerminst verrast door de aanleg van de gigantische aarden wal. „In Gaza en op de Westelijke Jordaanoever is het doel altijd geweest: aaneengesloten Israëlisch grondgebied, versnippering van Palestina”, zegt hij telefonisch vanuit Jeruzalem.

Tot 2005 waren er illegale Israëlische nederzettingen in Gaza. Die werden ontmanteld op bevel van toenmalig premier Ariel Sharon. Dit besluit was vooral ingegeven, legt Shaul uit, door het besef dat voortzetting van de kolonisatie van de Gazastrook zinloos was, gezien de demografische realiteit waarin ongeveer negenduizend kolonisten te midden van anderhalf miljoen Palestijnen leefden. Israël concentreerde zich liever op de verdere kolonisatie van de Westelijke Jordaanoever.

De nederzettingen speelden ook een rol in de bewuste fragmentatie van Gaza, zegt Shaul. Toen de nederzettingen er nog waren, werd Gaza doorkruist door vijf corridors die vanuit het zuiden van Israël naar de kust liepen.

Sinds 7 oktober 2023 maakte het leger opnieuw gebruik van deze tactiek om „door verdeling van de ruimte te kunnen heersen”, aldus Shaul. Het legde militaire wegen en corridors aan, zoals de Netzarim-corridor tussen het noorden en zuiden van Gaza.

Inkrimping van Palestijns gebied

Maar de aarden wal die nu wordt aangelegd betreft niet alleen fragmentatie van de Gazastrook, zegt Shaul. Het is Israël uiteindelijk te doen om een inkrimping van het Palestijnse grondgebied, onder het mom van tijdelijke veiligheid. „Men moet de basisregel in gedachten houden voor de aanwezigheid van Israël in Palestina, namelijk dat niets blijvender is dan het tijdelijke.”

Mogelijk blijft Israëls fortificatie niet bij de aarden wal en militaire bases. Politici spreken al jaren openlijk over het opnieuw vestigen van illegale nederzettingen in Gaza. Het jongste voorbeeld is minister Israël Katz (Defensie), die aankondigde dat hij drie nederzettingen in Noord-Gaza wil oprichten.

Het is bovendien niet de eerste keer dat Israël een dergelijke aarden wal aanlegt, zegt Muhammad Shehada, een analist uit Gaza die verbonden is aan de denktank European Council of Foreign Relations (ECFR), telefonisch vanuit Kopenhagen. Dat deed het ook in de Egyptische Sinaï-woestijn, die het bezette in de oorlog van 1967.

„Het belangrijkste doel van die zandmuur was het creëren van een fysieke barrière tussen het Israëlische leger en de Egyptische bevolking, om nederzettingen aan te leggen voorbij die muur,” zegt Shehada. Na het Vredesverdrag met Egypte, in 1979, trok Israël zich uiteindelijk in 1982 terug uit de Sinaï en moest het de illegale nederzettingen daar ontmantelen.

De Israëlische regering hoopt de zandmuur in Gaza te verankeren en te versterken met militairen, wachttorens en sluipschutters”, zegt Shehada. „Dat zou de benodigde buffer creëren om militaire nederzettingen te kunnen bouwen. En zodra je militaire nederzettingen hebt, kun je tussen die militaire nederzettingen een civiele nederzetting stichten.”

Correctie (7 augustus 2026 om 18.50 uur): In een eerdere versie van dit artikel stond in de tekst aangegeven dat een aarden wal die het Israëlische leger aanlegt in Gaza ‘zeker tien meter hoog’ zou zijn. In een uitlegkader werd de wal ‘17 meter hoog’ genoemd. Om tot deze getallen te komen zijn satellietfoto’s gebruikt, waarmee met de zonnestand en schaduwlengte schattingen zijn gemaakt over de hoogte van de wal. Nader onderzoek leert dat niet alleen de verkeerde zonnestand is gebruikt, maar dat dusdanige conclusies over de hoogte ook met de juiste stand vrijwel niet te trekken zijn. Door de lage resolutie van de foto’s, in combinatie met de complexiteit van de schaduwen en het onderliggende terrein, is het zo goed als onmogelijk om tot een betrouwbare berekening te komen. De genoemde zeventien meter is in ieder geval onwaarschijnlijk, maar ook over andere hoogtes kunnen op basis van het huidige bronmateriaal niet met zekerheid uitspraken worden gedaan. Passages hierover zijn dan ook geschrapt.