Home   2026-10-22 19:56:51

←

Met ultraviolet stelt deze fotograaf de Nederlandse vegetatie in een heel ander licht

Original article

Terug naar de krant

Eigenlijk is het een heel alledaags verschijnsel – zó algemeen dat sommige biologen er niet eens hun schouders over ophalen als er wéér een ‘lichtgevende’ soort wordt ontdekt. Fluorescentie komt voor van de paardenbloem tot de pimpelmees, en van de honingzwam tot de huisjesslak. Maar in tegenstelling tot organismen die aan bioluminescentie doen (zoals de diepzeehengelvis, die prooien lokt met een mini-lampje) geven fluorescerende soorten niet écht zelf licht. Ze hebben altijd een lichtbron van buitenaf nodig: uv-licht.

De jonge bladeren van de rode beuk vertonen een opvallend intense rode fluorescentie door het aanwezige chlorofyl, aldus Huisman. "Bij vervolgwaarnemingen bleek deze fluorescentie tijdens de bladontwikkeling geleidelijk af te nemen."

De jonge bladeren van de rode beuk vertonen een opvallend intense rode fluorescentie door het aanwezige chlorofyl, aldus Huisman. „Bij vervolgwaarnemingen bleek deze fluorescentie tijdens de bladontwikkeling geleidelijk af te nemen.”

Foto Frank Huisman

Dat licht is voor mensen met het blote oog onzichtbaar, maar veel andere dieren kunnen het wél zien. De Drentse natuurfotograaf Frank Huisman laat ons die verborgen wereld ervaren: in zijn speciale fotostudio portretteerde hij al zo’n 150 fluorescerende soorten. Zo brengt hij de biofluorescentie op bloembladeren in beeld. Mogelijk kunnen insecten op die manier de juiste weg naar de nectar beter vinden.

Huisman: "De uitgebloeide paardenbloem verandert onder uv-licht met een golflengte van 365 nanometer in een lichtgevende zaadbol. De uiteinden van de zaadpluisjes lichten op als honderden kleine sterren, terwijl ook de zaadstelen blauw fluoresceren."

Huisman: „De uitgebloeide paardenbloem verandert onder uv-licht met een golflengte van 365 nanometer in een lichtgevende zaadbol. De uiteinden van de zaadpluisjes lichten op als honderden kleine sterren, terwijl ook de zaadstelen blauw fluoresceren.”

Foto Frank Huisman
De uiteinden van de bloemblaadjes van de zonnehoed fluoresceren geelgroen, terwijl de basale delen warm bruin oplichten. Het vrij beschikbare stuifmeel fluoresceert helder blauw.

De uiteinden van de bloemblaadjes van de zonnehoed fluoresceren geelgroen, terwijl de basale delen warm bruin oplichten. Het vrij beschikbare stuifmeel fluoresceert helder blauw.

Foto Frank Huisman

Onder uv-licht met een golflengte van 365 nanometer verandert de roze bloem van de reigersbek van kleur. Huisman: „De kroonbladen fluoresceren paars, waartegen helderblauwe nerven scherp afsteken. De interne structuur van de bloem wordt hierdoor duidelijk zichtbaar.”

Foto Frank Huisman

In uv-licht worden patronen zichtbaar op bloembladeren die dienen als ‘nectarwijzer’ voor insecten.

Foto Frank Huisman
Het vlasbekje toont een opvallend patroon van fluorescentie. Het oranje deel vormt een landingsplaats voor bestuivers.

Het vlasbekje toont een opvallend patroon van fluorescentie. Het oranje deel vormt een landingsplaats voor bestuivers.

Foto Frank Huisman
Pas nadat de bloem is geopend, onthult de gele dovenetel haar verborgen fluorescentie, vertelt Huisman. "De meeldraden lichten helder wit op, terwijl de behaarde kroonbuis en de kelk roze fluoresceren. De fijne haartjes op de schutblaadjes steken opvallend af tegen de rode fluorescentie van het bladweefsel."

Pas nadat de bloem is geopend, onthult de gele dovenetel haar verborgen fluorescentie, vertelt Huisman. „De meeldraden lichten helder wit op, terwijl de behaarde kroonbuis en de kelk roze fluoresceren. De fijne haartjes op de schutblaadjes steken opvallend af tegen de rode fluorescentie van het bladweefsel.”

Foto Frank Huisman
Huisman: "Wie denkt dat grassen saai zijn, verandert waarschijnlijk van mening wanneer ze in het donker met een UV-lamp worden beschenen. Bij kropaar fluoresceren de uit de aartjes hangende helmknoppen helder wit, terwijl de kafjes een blauwachtige gloed vertonen. Zelfs een alledaags gras blijkt zo een verrassend kleurrijke verschijning."

Huisman: „Wie denkt dat grassen saai zijn, verandert waarschijnlijk van mening wanneer ze in het donker met een UV-lamp worden beschenen. Bij kropaar fluoresceren de uit de aartjes hangende helmknoppen helder wit, terwijl de kafjes een blauwachtige gloed vertonen. Zelfs een alledaags gras blijkt zo een verrassend kleurrijke verschijning.”

Foto Frank Huisman
De eitjes van de groene schildwants vallen overdag nauwelijks op, maar vertonen onder uv-licht een opvallend heldere geelgroene fluorescentie. Mogelijk draagt die bij aan bescherming van de eischaal tegen uv-straling.

De eitjes van de groene schildwants vallen overdag nauwelijks op, maar vertonen onder uv-licht een opvallend heldere geelgroene fluorescentie. Mogelijk draagt die bij aan bescherming van de eischaal tegen uv-straling.

Foto Frank Huisman

Mail de redactie

Ziet u een taalfout of een feitelijke onjuistheid?

U kunt ons met dit formulier daarover informeren, dat stellen wij zeer op prijs. Berichten over andere zaken dan taalfouten of feitelijke onjuistheden worden niet gelezen.

Artikel delen

  • Je kunt deze maand nog cadeau geven.
  • De link is geldig.

De link is nog geldig.

Je hebt al eerder van dit artikel een cadeaulink aangemaakt, de link is nog geldig.

Leuk dat je onze journalistiek deelt met anderen. Vanaf kun je weer artikelen cadeau geven.

Sorry, het lukt op dit moment niet om een cadeau-link te maken. Probeer de pagina opnieuw te laden of probeer het later nog eens.

Deel dit artikel via sociale media.

Hoe werkt het delen van artikelen?

Als cadeau

Als NRC-abonnee kun je elke maand artikelen cadeau geven aan een willekeurige ontvanger.

  • De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
  • De cadeaulink is geldig.
  • Het saldo wordt verminderd met 1 zodra er een cadeaulink wordt aangemaakt.

Standaard delen

Kies je voor standaard delen, dan kan iedereen met een NRC-abonnement de door jou gedeelde artikelen lezen. Niet-abonnees krijgen een betaalmuur te zien.